Cụ Lê Quan Quang - Tán Kế

Cụ Tán Kế - Lê Quang Quan, vị anh hùng đã hy sinh cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, ông là một trong những người con Bến Tre đầu tiên tham gia phong trào chống Pháp khi chúng xâm lược nước ta. Sau khi triều đình Huế ký Hòa ước 1862, nhường 3 tỉnh miền Đông cho Pháp, ông cùng với một số binh sĩ khác bất mãn, bỏ ngũ về quê, tập hợp trai tráng, rèn vũ khí, luyện tập võ nghệ, chuẩn bị lực lượng chống Pháp ngay trên đất quê nhà. Tháng 6-1867, giặc Pháp đánh chiếm 3 tỉnh miền Tây, trong đó có Bến Tre (lúc bấy giờ còn thuộc Vĩnh Long), ông đứng ra mộ binh và phát động khởi nghĩa chống Pháp tại vùng đất Ba Châu, được nhân dân hưởng ứng khá đông. Nghĩa quân do ông lãnh đạo dựa vào địa thế hiểm trở đã tiêu diệt nhiều tên giặc Pháp và bọn tay sai, từ đó gây cho chúng nhiều tổn thất. Nhưng do sự chênh lệch về vũ khí, quân số, lực lượng nghĩa quân nhiều lần đụng độ đã bị tiêu hao hại nặng. Ông ra lệnh giải tán lực lượng, chỉ chọn những người thân cận rút vào vùng đất đai, cây cối rậm rạp tránh mũi tấn công của địch chờ thời cơ… Một tên phản bội đã báo cho lính Pháp nơi trú ẩn của ông, chúng đã bao vây bắt ông. Ông đã chiến đấu dũng cảm, dùng gươm chém chết 2 tên lính, cuối cùng ông bị bắn trọng thương và bị giặc giết chết. Chúng cắt thủ cấp của ông bỏ vào trong một giỏ tre khiêng đi. Sau đó, đem đầu bêu ở chợ Châu Thới nhằm đe dọa tinh thần dân chúng vào một ngày của tháng 1-1869. Tán Kế mất, cuộc khởi nghĩa bị dập tắt, nhưng hành động yêu nước bất khuất của Cụ là tấm gương sáng ngời về lòng yêu nước, một tinh thần thượng võ, lòng dũng cảm, bất khuất trước kẻ thù hung bạo, mãi mãi là niềm tự hào của nhân dân Bến Tre nói chung và Châu Hòa, Giồng Trôm nói riêng.Cảm phục khí tiết của người anh hùng đất Ba Châu, nhân dân lập miếu thờ ông. Sau đó, Đền thờ cụ Tán Kế được xây dựng từ tháng 11-2013, hoàn thành tháng 1-2014 (đền thờ chính diện tích xây dựng 112,7m2). UBND tỉnh đã trao bằng công nhận Đền thờ cụ Tán Kế - Lê Quang Quan là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh vào năm 2014.