Cụ Lự và Mạch Ký Ức Không Bao Giờ Tắt
Trong căn nhà nhỏ nằm cuối con ngõ làng Phú Nghĩa, mỗi buổi chiều, người ta đều thấy một cụ già tóc bạc trắng ngồi trước hiên, mắt dõi về phía cánh đồng xa. Đó là cụ Trần Văn Lự, một thương binh và cũng là người từng hoạt động cách mạng từ những năm kháng chiến chống Mỹ. Cụ không nói nhiều về quá khứ, nhưng trên tấm ngực gầy, hàng huân chương lấp lánh mỗi dịp lễ đặc biệt đã kể thay tất cả.
Sinh năm 1942, cậu thanh niên Trần Văn Lự ngày ấy lớn lên trong tiếng bom rền và khói lửa chiến tranh. Khi vừa tròn hai mươi tuổi, Lự rời mái nhà tranh, ôm nụ hôn cuối của mẹ – một Mẹ Việt Nam Anh hùng sau này – để bước vào con đường chiến đấu. Mẹ ông, bà Nguyễn Thị Nghi, từng nói: “Con đi, giữ cho đất mình yên bình. Mẹ chỉ có một mình con, nhưng Tổ quốc thì cần hơn.” Lự mang lời dặn ấy theo suốt cuộc đời.
Ông tham gia đơn vị trinh sát tuyến lửa Trị – Thiên, nơi những trận đánh nảy lửa diễn ra gần như từng ngày. Trong một lần làm nhiệm vụ dẫn đường mở lối cho đơn vị, ông trúng mảnh pháo, ngã xuống giữa rừng già. Vết thương khiến ông mất gần một nửa sức lực ở chân trái, nhưng khi tỉnh dậy trong hầm y tế, điều ông hỏi đầu tiên không phải là tình trạng của mình mà là:
“Đồng đội tôi… còn ai không?”
Cuộc chiến kết thúc, ông trở về làng với một bên chân không còn lành lặn, mang thương tật suốt đời. Nhưng ông không coi đó là mất mát. Ông bảo: “Tôi chỉ trả lại Tổ quốc một phần nhỏ, còn những người nằm lại rừng sâu, họ mới là người gửi lại tất cả.”
Trở về đời thường, ông tham gia công tác địa phương, hỗ trợ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, giúp đỡ những bệnh binh, thương binh, và gia đình chính sách trong vùng. Mẹ ông – nay đã được truy tặng danh hiệu Mẹ Việt Nam Anh hùng – mất trong sự tự hào của cả làng. Cụ Lự giữ bàn thờ mẹ như giữ một mảnh ký ức của cả thời lửa đạn.
Nhiều người hỏi ông có hối tiếc không, khi tuổi trẻ bị chiến tranh cướp mất. Cụ chỉ cười hiền:
“Hối tiếc ư? Tôi chỉ tiếc những người bạn nằm lại. Còn tôi, được sống để tiếp tục kể về họ, là hạnh phúc rồi.”
Mỗi khi ngồi trước hiên nhà, nhìn những đứa trẻ chạy đùa dưới nắng, cụ Lự lại thấy lòng mình nhẹ tênh. Sự bình yên hôm nay, đối với ông, chính là phần thưởng lớn nhất của đời người lính.
