Cụ Lưu Minh Sơn

“Hồi ấy khổ lắm, nhưng ai cũng một lòng theo cách mạng…” – cụ Lưu Minh Sơn mở đầu câu chuyện bằng giọng chậm rãi. Ở tuổi xưa nay hiếm, ký ức của cụ không ồn ào, không màu mè, nhưng từng lời kể đều thấm đẫm hơi thở của một thời lịch sử gian nan mà hào hùng.

Cụ kể, khoảng những năm 1944–1945, khi còn là một thanh niên trẻ ở Quang Sơn, cụ đã tham gia hoạt động cách mạng. “Lúc đầu chỉ là đưa thư, canh gác cho cán bộ. Làm ban đêm là chính, ban ngày thì vẫn ra đồng như mọi người để địch không nghi ngờ.” Mọi việc đều phải kín đáo, bởi chỉ cần sơ suất nhỏ, cả làng có thể bị liên lụy.

Nhắc đến những ngày đầu tham gia du kích, cụ nhớ rõ sự thiếu thốn đủ bề. “Súng thì hiếm, có khi chỉ là súng kíp, gậy gộc. Nhưng cái chính không phải vũ khí, mà là lòng người. Dân tin cách mạng, che chở cho cán bộ, thế là đủ mạnh rồi.”

Ký ức mà cụ nhắc đến nhiều nhất là sự kiện lịch sử năm 1950, khi Quang Sơn được chọn làm địa điểm tổ chức Hội nghị hợp nhất hai tỉnh Vĩnh Yên và Phúc Yên để thành lập tỉnh Vĩnh Phúc. Cụ chậm rãi hồi tưởng:
“Trước ngày họp, chúng tôi được giao dựng lán ở cánh đồng Rôm. Làm ban đêm, ban ngày ngụy trang như lều trâu, lều cày. Cơm thì ăn rất giản dị, nhưng ai cũng cẩn thận, vì đây là việc hệ trọng của tỉnh.”

Cụ Sơn không trực tiếp cầm súng bảo vệ vòng ngoài, nhưng là người tham gia chuẩn bị, phục vụ và cảnh giới từ xa. “Căng thẳng lắm. Chỉ mong hội nghị diễn ra trót lọt. Khi xong việc, ai cũng nhẹ cả người, mừng không nói nên lời.”

Nhắc về đồng đội năm xưa, cụ trầm giọng: “Nhiều người đi rồi không về nữa. Có người hy sinh, có người mất vì bệnh tật, gian khổ. Mỗi lần nghĩ lại, tôi vẫn thấy như mới hôm qua.” Ánh mắt cụ lặng đi, nhưng không bi lụy – đó là nỗi lặng lẽ rất đặc trưng của những người từng đi qua chiến tranh.

Khi được hỏi điều gì khiến cụ tự hào nhất, cụ trả lời giản dị:
“Tôi tự hào vì mình đã sống đúng lúc đất nước cần. Không làm được việc lớn thì làm việc nhỏ, miễn là vì cách mạng, vì quê hương.”

Cuối buổi trò chuyện, cụ gửi gắm đến thế hệ trẻ một lời nhắn ngắn gọn:
“Bây giờ các cháu sướng hơn chúng tôi nhiều rồi. Không phải cầm súng nữa thì phải cố học, cố làm. Đừng quên quá khứ là được.”

Những lời kể mộc mạc ấy của cụ Lưu Minh Sơn không chỉ là ký ức cá nhân, mà là một phần lịch sử sống của Quang Sơn – Lập Thạch. Qua giọng kể của cụ, một thời hoa lửa hiện lên chân thực, gần gũi, để thế hệ hôm nay hiểu rằng: hòa bình có được là từ biết bao con người âm thầm, lặng lẽ như cụ.