Cụ Nguyễn Khắc Nhu- Chí sĩ yêu nước

Trong lịch sử phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX, Nguyễn Khắc Nhu (thường được gọi kính trọng là cụ Xứ Nhu) hiện lên như một ngôi sao băng rực rỡ, biểu tượng cho tinh thần "vị quốc vong thân" của tầng lớp trí thức nho học Việt Nam.

Cụ Nguyễn Khắc Nhu sinh năm 1882 tại làng Song Khê, huyện Yên Thế (nay thuộc thành phố Bắc Giang). Dù đỗ đầu kỳ thi hạch (nên gọi là cụ Xứ), nhưng trước cảnh nước mất nhà tan, cụ đã từ bỏ con đường cử nghiệp thênh thang để dấn thân vào con đường cách mạng đầy chông gai. Với cụ, bút mực không chỉ để viết văn, mà phải trở thành vũ khí sắc bén để thức tỉnh lòng dân.

Tên tuổi của Nguyễn Khắc Nhu gắn liền với những hoạt động sôi nổi tại vùng đất Bắc Ninh - Bắc Giang. Cụ chính là linh hồn của tổ chức Việt Nam Quốc dân Đảng tại Bắc Kỳ, sát cánh cùng lãnh tụ Nguyễn Thái Học. Với tư tưởng tiến bộ và tầm nhìn chiến lược, cụ không chỉ hô hào cổ động mà còn trực tiếp tổ chức các đội nghĩa binh, rèn đúc vũ khí, chuẩn bị cho một cuộc tổng khởi nghĩa vũ trang nhằm lật đổ ách thống trị của thực dân Pháp.

Đỉnh cao của lòng quả cảm chính là cuộc khởi nghĩa Yên Bái năm 1930. Dù biết rằng "không thành công cũng thành nhân", cụ vẫn hiên ngang lãnh đạo quân khởi nghĩa tấn công vào các đồn bốt giặc. Khi cuộc khởi nghĩa bị đàn áp khốc liệt và bản thân bị trọng thương, sa vào tay giặc, Nguyễn Khắc Nhu đã thể hiện một khí tiết phi thường. Để giữ trọn lòng trung thành với tổ quốc và bảo vệ bí mật của tổ chức, cụ đã tuẫn tiết tại nhà giam Yên Bái vào ngày 11/2/1930.

Sự hy sinh của cụ Nguyễn Khắc Nhu là một nốt nhạc bi tráng trong bản hùng ca chống ngoại xâm của dân tộc. Cụ đã chứng minh rằng: khi một người trí thức cầm súng vì đại nghĩa, cái chết của họ sẽ trở thành bất tử. Tinh thần ấy vẫn luôn sống mãi trong lòng người dân Bắc Giang và nhân dân cả nước, như một lời nhắc nhở về giá trị của độc lập và tự do.