Cụ Nguyễn Văn Thanh

Cụ Nguyễn Văn Thanh, tên thật là Nguyễn Văn Loan sinh ngày 15/2/1932 Bình Trinh Đông, huyện Tân Trụ, tỉnh Long An. Nay là xã Tân trụ, tỉnh Tây Ninh.

Lịch sử dân tộc Việt Nam không chỉ được ghi lại qua những cột mốc hào hùng, mà còn được lưu giữ trong hơi thở và cuộc đời của những nhân chứng sống vĩ đại như cụ Nguyễn Văn Thanh (tên thật là Nguyễn Văn Loan). Cụ sinh ngày 15/02/1932 tại xã Bình Trinh Đông, huyện Tân Trụ, tỉnh Long An – vùng đất trung dũng, nơi dòng sông Vàm Cỏ Đông đã chứng kiến bao thăng trầm của lịch sử kháng chiến. Cuộc đời cụ khởi đầu bằng một chương buồn khi người mẹ kính yêu qua đời lúc cụ còn quá nhỏ, khiến cụ phải chịu cảnh thiếu vắng hơi ấm mẫu tử ngay từ thuở lọt lòng. Sống trong một gia đình nông dân nghèo khổ không tấc đất cắm dùi, cậu bé Loan đã sớm phải cùng cha gánh vác nỗi lo cơm áo giữa thời loạn lạc. Hình ảnh một đứa trẻ gầy gò, hằng ngày lội bùn chăn vịt thuê cho địa chủ, dầm mưa dãi nắng trên những cánh đồng hoang vắng để đổi lấy bát cơm hẩm phụ cha nuôi em trai, đã tạc nên một ý chí sắt đá. Năm 12 tuổi, vì hoàn cảnh quá bế tắc, cụ buộc phải từ bỏ hoàn toàn việc học để dấn thân vào cuộc mưu sinh nhọc nhằn, ai thuê gì làm nấy, từ gác đêm đến chăn trâu thuê, không quản ngại gian khổ.

Tuy nhiên, chính sự bóc lột của chế độ thực dân đã hun đúc nên một ý chí phản kháng mạnh mẽ trong lòng người thiếu niên nghèo. Năm 1944, khi mới 12 tuổi, cụ Loan đã thực hiện một hành động anh hùng khiến quân địch phải kinh ngạc: Trong lúc chăn trâu bên bờ sông, phát hiện quân giặc dùng xuồng đi lùng sục cán bộ, cụ đã mưu trí lặn xuống dòng sông sâu làm chìm chiếc ghe của các anh du kích để họ có lý do thoát thân, đồng thời bí mật thu gom và cất giấu toàn bộ túi đạn của ta vào nơi an toàn. Khi bị giặc bắt và kề súng vào thái dương tra hỏi hung bạo, cụ vẫn giữ sự im lặng sắt đá, chỉ trả lời duy nhất câu "không biết", khiến chúng phải bất lực thả người. Chứng kiến bản lĩnh ấy, người cha yêu nước đã truyền dạy lý tưởng sống: "Đời cha con mình khổ cực vì làm thuê làm mướn, muốn thoát cảnh nô lệ thì con đường duy nhất là phải đi theo cách mạng".

Tháng 4 năm 1949, mang theo lời dạy của cha, cụ Loan chính thức nhập ngũ tại trạm Bình Đức. Một sự trùng hợp thiêng liêng đã diễn ra khi cụ gặp lại người em trai ruột cũng đang hăng hái tham gia kháng chiến tại đây. Kể từ giây phút đó, bí danh Nguyễn Văn Thanh chính thức ra đời, đánh dấu hành trình của một chiến sĩ liên lạc mưu trí thuộc Huyện đội Thủ Thừa. Năm 1951, cụ Thanh đã lập chiến công thầm lặng khi dẫn các đoàn cán bộ băng qua lộ Đông Dương – tuyến đường tử thần luôn dày đặc bóng giặc – một cách an toàn tuyệt đối nhờ vào sự am hiểu địa hình. Năm 1952, cụ sa vào tay giặc. Suốt 15 ngày đêm bị giam cầm, dù tên đồn trưởng là người bà con dùng đủ chiêu bài dụ dỗ và tra tấn tàn khốc, cụ vẫn giữ vững khí tiết người cộng sản, nhất quyết bảo vệ bí mật cơ sở. Ngay sau khi được bảo lãnh ra ngoài, cụ đã bí mật "vượt rào" để trở về đơn vị tiếp tục chiến đấu tại trận Giồng Ông Bạn năm 1956.

Năm 1964, một tai nạn vũ khí trong lúc thử nghiệm đã lấy đi của cụ một bên mắt. Thế nhưng, thương tật vinh quang ấy không làm cụ chùn bước. Đỉnh cao là trận đánh năm 1970 tại vùng đất Đức Huệ, với cương vị người chỉ huy, dù mang thương tật ở mắt, cụ Thanh đã mưu trí dàn trận, chỉ huy đơn vị địa phương đánh tan một tiểu đoàn biệt kích tinh nhuệ nhất của địch, bảo vệ vững chắc vùng căn cứ địa. Sau ngày giải phóng, cụ tiếp tục cống hiến và vinh dự nhận Huân chương Kháng chiến hạng Nhì, hạng Ba; Huân chương Chiến sĩ vẻ vang. Hiện nay, ở tuổi 94, cư ngụ tại khu phố 8, phường Long An, tỉnh Tây Ninh, cụ vinh dự nhận Huy hiệu 65 năm tuổi Đảng (năm 2023). Niềm hạnh phúc nhất của cụ lúc này là thấy người cháu ngoại trai đã nối nghiệp ông cha, tình nguyện phục vụ quân đội lâu dài, tiếp nối ngọn lửa yêu nước mà cụ đã dành cả đời để gìn giữ.

Càng đi sâu tìm hiểu về cuộc đời cụ Nguyễn Văn Thanh, tôi càng cảm thấy sự nhỏ bé của bản thân trước một nhân cách vĩ đại được đúc kết từ sình lầy và bão táp. Điều khiến tôi xúc động sâu sắc nhất chính là hành trình từ một cậu bé chăn vịt mồ côi mẹ đến một Đảng viên kiên trung sở hữu 65 năm tuổi Đảng. Cụ Thanh đã chứng minh một chân lý vĩnh cửu: xuất thân không quyết định số phận, chính lý tưởng và lòng dũng cảm sẽ định hình giá trị của một con người. Tôi thực sự nể phục sự im lặng sắt đá của cụ trong 15 ngày đêm bị địch tra tấn vào năm 1952; đó không chỉ là bản lĩnh cá nhân mà là biểu hiện cao đẹp nhất của niềm tin tuyệt đối vào con đường cách mạng. Hình ảnh người chỉ huy mang thương tật ở mắt vẫn dàn trận đánh thắng tiểu đoàn biệt kích sừng sỏ năm 1970 là bài học vô giá về nghị lực "tàn nhưng không phế", chứng minh rằng khi trái tim còn đập vì Tổ quốc thì không khó khăn nào có thể khuất phục được con người. Ở tuổi 94, cụ vẫn là tấm gương sáng ngời về đạo đức cách mạng giữa thời bình tại Tây Ninh. Việc cụ truyền được lửa yêu nước cho cháu ngoại trai là một thành công vĩ đại, minh chứng cho sự tiếp nối thiêng liêng của các thế hệ Bộ đội Cụ Hồ. Cụ Thanh không chỉ là một nhân chứng sống của lịch sử, cụ là hiện thân của sức mạnh tinh thần Việt Nam – một sức mạnh được tôi luyện từ máu và nước mắt để tỏa sáng giữa hòa bình hôm nay. Cảm ơn cụ vì một đời cống hiến trọn vẹn và sòng phẳng với non sông.