Cụ Nguyễn Văn Tông kể Đêm 09/6/1959, bộ đội ta nổ súng diệt tên trưởng ấp Đẩu ác ôn tại Hồ Thùng, rồi cho người chạy ra Cồn Cù báo tin

hình ảnh Cụ Nguyễn Văn Tông kể Đêm 09/6/1959, bộ đội ta nổ súng diệt tên trưởng ấp Đẩu ác ôn tại Hồ Thùng, rồi cho người chạy ra Cồn Cù báo tin

Cụ cười giọng cụ chậm rãi, nhìn xa xăm rồi lại trận chiến lớn ông được các đồng chí đi trước kể lại: Đêm 09/6/1959, bộ đội ta nổ súng diệt tên trưởng ấp Đẩu ác ôn tại Hồ Thùng, rồi cho người chạy ra Cồn Cù báo tin với bọn thám báo đang đóng tại đây. Sáng ngày 10/9/1959, địch cho 3 tên thám báo dẫn tiểu đội dân vệ Trường Long Hòa ra Hồ Thùng truy kích và rơi vào trận địa phục kích, bị ta diệt được 3 tên, bắt sống 2 tên khác, thu 5 khẩu súng. Trận đánh tuy không lớn nhưng diễn ra nhanh gọn thắng lợi đã làm nức lòng cán bộ chiến sĩ đơn vị vũ trang tỉnh và quần chúng nhân dân các xã ven biển.

Trong khi đó, từ giữa năm 1959, Huyện ủy Cầu Ngang – Duyên Hải chỉ đạo Chi bộ một số xã có điều kiện như Hiệp Thạnh, Trường Long Hòa, Long Vĩnh … tập hợp một số cán bộ bất hợp pháp và thanh niên nòng cốt, hình thành các Đội Tự vệ, với trang bị chủ yếu là dao mác, gậy gộc làm nhiệm vụ đưa đón, bảo vệ cán bộ, diệt ác trừ gian. Đây là những đơn vị bán vũ trang cấp xã đầu tiên ra đời trên địa bàn Cầu Ngang – Duyên Hải trong thời kỳ chống Mỹ. Sớm nhất và mạnh nhất là Tiểu đội Tự vệ xã Hiệp Thạnh và xã Long Vĩnh, được thành lập trong tháng 6/1959. Tiểu đội Tự vệ xã Long Vĩnh, do đồng chí Phạm Văn Ri (Ba Tô) chỉ huy, được trang bị 01 khẩu trường Max mà ta đào lên từ hầm La Ghi; Tiểu đội Tự vệ xã Hiệp Thạnh, do đồng chí Hồ Văn Inh (Bảy Inh) chỉ huy được trang bị hai khẩu súng mút, do Huyện ủy đưa về và một khẩu rulô mà xã làm công tác binh vận lấy được. Đến cuối năm 1959, hầu hết các xã còn lại trên địa bàn Duyên Hải như Trường Long Hòa, Long Toàn, Long Hữu, Ngũ Lạc … hình thành tổ hoặc đội Tự vệ (cũng có nơi gọi là Bảo vệ).