Cụ Phan Châu Trinh – Nhà cách mạng vĩ đại, ngọn cờ đầu của Phong trào Duy Tân
Cụ Phan Châu Trinh là nhà yêu nước, nhà canh tân vĩ đại của dân tộc Việt Nam đầu thế kỷ XX. Với tư tưởng tiến bộ và tầm nhìn vượt thời đại, cụ đã khởi xướng Phong trào Duy Tân lừng lẫy với đường lối "Khai dân trí, dân khí, hậu dân sinh" (mở mang trí tuệ nhân dân, nâng cao khí tiết nhân dân, làm cho đời sống nhân dân phong phú). Cụ kiên trì đấu tranh ôn hòa, phản đối bạo động, phê phán chế độ phong kiến thối nát và tội ác thực dân, cổ vũ con đường tự lực tự cường thông qua giáo dục và phát triển kinh tế. Tinh thần canh tân cùng di sản tư tưởng của cụ đã thức tỉnh hàng triệu tâm hồn yêu nước Việt Nam.
Chí sĩ yêu nước Phan Châu Trinh, tên thật là Phan Châu Trinh, sinh ngày 9 tháng 9 năm 1872 tại làng Tây Lộc, huyện Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam (nay thuộc xã Tam Phước, thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam) và qua đời ngày 24 tháng 3 năm 1926 tại Sài Gòn. Sinh ra trong một gia đình võ quan giàu truyền thống yêu nước, cụ đỗ Phó bảng năm 1901 và từng làm quan dưới triều Nguyễn. Nhận thấy sự mục nát của bộ máy phong kiến và sự tàn bạo của chính quyền thực dân, cụ đã dũng cảm từ quan, dốc toàn bộ tâm huyết và cuộc đời vào con đường giải phóng dân tộc.
Không chọn con đường bạo động vũ trang như các bậc tiền bối cùng thời, cụ Phan Châu Trinh vạch ra con đường cứu nước mang tính cách mạng về tư tưởng: nâng cao dân trí và cải tạo xã hội. Cụ du ngoạn khắp Bắc, Trung, Nam và sang cả Nhật Bản, Pháp để nghiên cứu, tìm hiểu các mô hình văn minh. Bằng ngòi bút sắc bén và những bài diễn thuyết sục sôi, cụ thẳng thắn vạch trần chính sách ngu dân, bóc tước của thực dân Pháp, đồng thời phê phán gay gắt hủ tục hèn nhát, lạc hậu của giai cấp phong kiến, kêu gọi nhân dân tự lực, tự cường để tự giải phóng mình.
Dấu ấn lịch sử chói lọi nhất của cụ là việc khởi xướng Phong trào Duy Tân năm 1906 tại Quảng Nam rồi lan rộng ra toàn quốc. Cụ cùng các cộng sự lập trường học mới (tiêu tiêu biểu là Trường Dục Thanh), mở hội kinh doanh thương nghiệp, cổ vũ cắt tóc ngắn, mặc áo ngắn và bãi bỏ các hủ tục lạc hậu. Dù phong trào sau đó bị thực dân Pháp đàn áp dã man, bản thân cụ bị bắt đày ra Côn Đảo rồi sang Pháp lưu vong, nhưng ngọn lửa Duy Tân do cụ thắp lên đã làm thay đổi sâu sắc nhận thức của xã hội, gieo mầm cho tinh thần dân chủ và tinh thần yêu nước tân tiến.
Cụ Phan Châu Trinh là tấm gương sáng ngời về lòng yêu nước thiết tha, bản lĩnh kiên cường và tư tưởng canh tân vượt thời đại. Đám táng của cụ năm 1926 đã trở thành một cuộc biểu tình chính trị rộng lớn chưa từng có, thể hiện sự kết đoàn và thức tỉnh sâu sắc của toàn thể nhân dân Việt Nam. Thế hệ hôm nay và mai sau đời đời ghi nhớ công ơn to lớn của cụ, nguyện tiếp nối tinh thần hiếu học, không ngừng học tập, sáng tạo và cống hiến để dựng xây đất nước Việt Nam ngày càng đàng hoàng, giàu mạnh và văn minh.
