Cư Thị Liên

Có những tuổi hai mươi đi qua đời người lặng lẽ như một mùa hoa. Nhưng cũng có những tuổi hai mươi hóa thành ngọn lửa, cháy lên giữa bom đạn, giữa mất mát, giữa những ngày đất nước còn chia cắt, để rồi nhiều năm sau, khi nhắc lại, lòng người vẫn thấy nghẹn ngào.

Đặng Thùy Trâm là một người con gái như thế.

Chị sinh ra trong một gia đình trí thức, lớn lên giữa Hà Nội thanh lịch, nơi có những con phố rợp bóng cây, có tiếng chuông xe đạp trong sương sớm, có mái nhà thân thương và vòng tay mẹ cha. Tuổi trẻ của chị đáng lẽ có thể gắn với giảng đường, bệnh viện, với chiếc áo blouse trắng tinh khôi trong những ngày bình yên. Nhưng đất nước khi ấy chưa bình yên. Miền Nam còn khói lửa. Những vết thương của Tổ quốc cũng là những vết thương trong trái tim của lớp thanh niên thời ấy.

Và chị đã chọn lên đường.

Rời Hà Nội, rời gia đình, rời những gì thân thuộc nhất, người nữ bác sĩ trẻ mang theo hành trang không nhiều. Có thể chỉ là vài bộ quần áo, mấy cuốn sách, ít vật dụng cá nhân, nhưng trong tim chị là một tình yêu lớn: tình yêu quê hương, tình yêu con người, tình yêu sự sống.

Chiến trường Đức Phổ, Quảng Ngãi đón chị bằng nắng gió khắc nghiệt, bằng những cơn sốt rừng, bằng tiếng máy bay gầm rú trên đầu, bằng những đêm khiêng thương binh trong mưa lạnh. Ở nơi ấy, bệnh xá không có đủ thuốc men, không có đủ dụng cụ, càng không có sự an toàn. Nhưng ở nơi ấy, người ta vẫn thấy một nữ bác sĩ nhỏ nhắn, đôi mắt sáng, bàn tay dịu dàng, ngày ngày cúi xuống bên từng thương binh.

Có người bị thương rất nặng, máu thấm đỏ băng. Có người còn rất trẻ, chỉ mới mười tám, đôi mươi. Có người trong cơn mê vẫn gọi mẹ. Những lúc ấy, chị không chỉ là bác sĩ. Chị là người chị, người mẹ, người thân, là niềm an ủi cuối cùng của những chiến sĩ giữa rừng sâu.

Trong căn hầm nhỏ, ngọn đèn dầu leo lét cháy. Bên ngoài, bom đạn có thể ập xuống bất cứ lúc nào. Bên trong, chị vẫn cặm cụi thay băng, tiêm thuốc, ghi chép bệnh án, động viên thương binh. Có những đêm, khi mọi người đã mệt lả sau một trận càn, chị mới ngồi xuống bên trang nhật ký. Những dòng chữ của chị không chỉ ghi lại chiến tranh, mà còn ghi lại một trái tim biết đau, biết yêu, biết nhớ, biết hy sinh.

Chị nhớ Hà Nội. Nhớ gia đình. Nhớ những ngày bình yên chưa kịp sống trọn. Nhưng nỗi nhớ ấy không làm chị yếu mềm. Trái lại, nó khiến chị càng thương hơn những người lính trẻ đang nằm trong bệnh xá, càng thương hơn mảnh đất Đức Phổ đã che chở chị, càng thương hơn Nhân dân lam lũ mà kiên cường.

Có lần, sau một trận bom, bệnh xá phải di chuyển gấp. Thương binh được cáng đi trong đêm. Rừng tối, đường trơn, tiếng máy bay vẫn còn xa xa. Chị đi cùng đoàn, khi thì đỡ một cáng thương, khi thì cúi xuống hỏi nhỏ một chiến sĩ:

“Em còn đau nhiều không?”

Người thương binh cố mỉm cười. Nụ cười ấy có lẽ là phần thưởng lớn nhất đối với chị. Bởi trong chiến tranh, giữ được một nụ cười cũng là giữ được niềm tin.

Chị từng có thể chọn một đời sống khác. Nhưng chị đã chọn ở lại với đồng đội, với bệnh xá, với những người cần chị nhất. Tuổi thanh xuân của chị không được đo bằng những cuộc hẹn hò, những mùa hoa Hà Nội, những giấc mơ riêng tư. Tuổi thanh xuân ấy được đo bằng những ca mổ thiếu ánh sáng, bằng những lần băng rừng tránh địch, bằng nước mắt rơi lặng lẽ trước sự hy sinh của đồng đội, bằng ý chí không khuất phục trước cái chết.

Ngày 22 tháng 6 năm 1970, trên đường đi công tác, bác sĩ Đặng Thùy Trâm đã anh dũng hy sinh tại Quảng Ngãi. Khi ấy, chị chưa đầy 28 tuổi. Một tuổi đời còn rất trẻ. Một trái tim còn rất nhiều yêu thương. Một ước mơ còn chưa kịp đi đến tận cùng.

Nhưng có những con người khi ngã xuống lại không hề mất đi.

Chị còn sống trong ký ức của đồng đội. Sống trong những trang nhật ký thấm đẫm tình yêu nước và lòng nhân ái. Sống trong trái tim bao thế hệ thanh niên Việt Nam hôm nay, những người sinh ra khi đất nước đã hòa bình nhưng vẫn có thể rưng rưng khi nghe tên chị.

Câu chuyện về Đặng Thùy Trâm không chỉ là câu chuyện của một nữ bác sĩ nơi chiến trường. Đó là câu chuyện về một thế hệ đã sống đẹp, sống trong sáng, sống hết mình cho Tổ quốc. Đó là lời nhắc nhở rằng: tuổi trẻ không chỉ có ước mơ cho riêng mình, mà còn phải biết gắn ước mơ ấy với quê hương, với Nhân dân, với những điều lớn lao hơn bản thân.

Hôm nay, chúng ta không còn nghe tiếng bom rơi nơi rừng Đức Phổ. Những con đường đã mở rộng. Những mái trường đã vang tiếng học trò. Những bệnh viện sáng đèn cứu người trong hòa bình. Nhưng ở đâu đó, trong màu áo blouse trắng của những y bác sĩ trẻ, trong bước chân tình nguyện của đoàn viên thanh niên, trong khát vọng cống hiến của thế hệ mới, ngọn lửa Đặng Thùy Trâm vẫn đang cháy.

Một ngọn lửa dịu dàng mà mãnh liệt.

Một ngọn lửa không tắt giữa rừng sâu.

Một ngọn lửa của thời hoa lửa, đã thắp sáng mãi mãi trong trái tim Việt Nam