CỤ TRẦN THỊ SANH PHU NHÂN CỦA BÌNH TÂY ĐẠI NGUYÊN SOÁI TRƯƠNG ĐỊNH

Thân thế cao quý và mối thâm tình với Hoàng gia

Bà Trần Thị Sanh (1820 – 1882) là con gái thứ sáu của Bá hộ Trần Văn Đổ. Ít ai biết rằng, bà chính là em họ (con cô) với Hoàng Thái hậu Từ Dụ (thân mẫu vua Tự Đức). Lúc sinh thời, bà và chị họ Phạm Thị Hằng (Thái hậu Từ Dụ) rất mực gắn bó, được nuôi dạy dưới một mái nhà tại Gò Công. Với tư cách là "ngoại thích" của Hoàng gia, bà Sanh không chỉ có nhan sắc, quyền thế mà còn là người phụ nữ kinh doanh lúa gạo tài giỏi, nổi tiếng giàu có nhất vùng Gò Công bấy giờ.

Mối lương duyên vì đại nghĩa dân tộc

Năm 1860, sau khi chồng qua đời, bà Trần Thị Sanh quyết chí lo việc kinh doanh. Cảm phục chí khí của Trương Định, bà đã dùng tài sản của mình để cứu tế dân nghèo và hỗ trợ ông quy tụ dân binh khai khẩn đất đai. Năm 1862, bà chính thức về làm vợ thứ (dân gian gọi là bà Hầu) của Trương Định. Cuộc hôn nhân này không chỉ là tình cảm cá nhân mà còn mang trọng trách lớn lao: Bà chính là "chiếc cầu nối" ngầm giữa triều đình Huế (vua Tự Đức) và nghĩa quân Trương Định, nhằm duy trì phong trào kháng Pháp tại Nam Kỳ.

"Kho lương" khổng lồ của nghĩa quân Bình Tây

Khi Trương Định phất cờ khởi nghĩa, bà Trần Thị Sanh đã dốc toàn bộ tài sản khổng lồ của mình để:

· Hậu cần vững chắc: Lo liệu lương thực, rèn đúc vũ khí và tích trữ nhu yếu phẩm cho nghĩa quân.

· Nâng cao uy thế: Sự ủng hộ của bà giúp nghĩa quân có nguồn lực dồi dào, củng cố lòng tin của nhân dân Nam Bộ vào cuộc kháng chiến.

Câu ca dân gian còn lưu truyền:

"Gò Công có bốn tổng giàu,

Mà riêng có một bà Hầu giàu to."

Cái "giàu" của bà không chỉ là tiền bạc, mà là sự giàu có về lòng yêu nước khi dám dấn thân đối đầu với thực dân Pháp và bọn Việt gian phản quốc.

Tấm lòng sắt son với người Anh hùng

Năm 1864, khi Trương Định tuẫn tiết, thực dân Pháp hèn hạ phơi xác ông để răn đe dân chúng. Bất chấp nguy hiểm, bà Sanh đã can trường đấu tranh, vận động chính quyền thực dân để đưa thi hài chồng về an táng trên đất dòng họ Trần của mình tại Gò Công. Hành động này là minh chứng cao đẹp nhất cho sự thủy chung và khí tiết của một người phụ nữ Việt Nam anh hùng.

Di sản của một Liệt nữ

Bà qua đời năm 1882, thọ 62 tuổi. Mộ phần của bà tại Phường 5, TX. Gò Công hiện là một di tích lịch sử quan trọng. Cuộc đời bà là tấm gương sáng về sự hy sinh thầm lặng, là hình bóng vĩ đại phía sau ngọn cờ đầu chống Pháp ở Nam Kỳ.