CU TRÍP – NGƯỜI CON CƠ TU GIỮ BẦU TRỜI TRÊN NÚI RỪNG A LƯỚI

CU TRÍP – NGƯỜI CON CƠ TU GIỮ BẦU TRỜI TRÊN NÚI RỪNG A LƯỚI

Có những vùng đất khi nhắc đến người ta nhớ ngay đến những dãy núi, những con suối và những bản làng nằm giữa Trường Sơn. A Lưới là một vùng đất như thế. Trong những năm chiến tranh, nơi đây còn là địa bàn diễn ra nhiều trận đánh ác liệt. Giữa núi rừng ấy, một người con Cơ Tu đã dành phần lớn tuổi trẻ của mình cho công việc tổ chức và chỉ huy lực lượng du kích địa phương. Đó là Cu Tríp, tên thật Cao Minh Bôn, sinh năm 1933 tại xã Hương Lâm, huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế.

Năm 1959, Cu Tríp bắt đầu tham gia cách mạng. Những năm sau đó, ông gắn bó với lực lượng du kích ở quê hương và giữ cương vị Xã đội phó xã Hương Lâm trong nhiều năm. Nếu nhìn từ hôm nay, chức vụ ấy có thể nghe rất bình thường, nhưng trong hoàn cảnh chiến tranh, một cán bộ phụ trách lực lượng địa phương phải làm rất nhiều việc: tổ chức con người, nắm địa hình, xây dựng phương án chiến đấu và phối hợp với các lực lượng khác. Với Cu Tríp, lợi thế lớn nhất chính là sự am hiểu địa bàn nơi mình sinh ra và lớn lên.

Theo hồ sơ về các Anh hùng là người dân tộc thiểu số do Hội đồng Chỉ đạo xuất bản Trung ương công bố, Cu Tríp trực tiếp tham gia 488 trận chiến đấu, diệt 548 quân đối phương, trong đó có 6 lính Mỹ. Con số này cho thấy một điều quan trọng: hoạt động chiến đấu của lực lượng du kích không phải một vài trận đánh riêng lẻ, mà là một quá trình kéo dài nhiều năm, đòi hỏi sự bền bỉ của cả con người lẫn tổ chức. Cu Tríp không chỉ xuất hiện trong một trận đánh nổi tiếng; ông hiện diện trong hàng trăm trận đánh khác nhau cùng lực lượng du kích địa phương.

Một điểm đặc biệt trong câu chuyện của Cu Tríp là khả năng sử dụng súng bộ binh để đối phó với máy bay. Trong điều kiện vũ khí hạn chế, lực lượng địa phương phải tận dụng những phương tiện sẵn có và lựa chọn thời điểm phù hợp. Ngày 24/11/1971, Cu Tríp chỉ huy lực lượng du kích xã tham gia bắn rơi 11 máy bay các loại; riêng ông được ghi nhận bắn rơi 2 chiếc. Những con số ấy được ghi trong hồ sơ phong tặng danh hiệu Anh hùng và cho thấy một cách đánh đặc thù của lực lượng du kích vùng núi: biến những thứ tưởng như rất đơn giản thành một phần của thế trận phòng không tại chỗ.

Nhưng nếu chỉ gọi Cu Tríp là người “bắn máy bay” thì vẫn còn thiếu. Điều đáng chú ý hơn nằm ở chữ “chỉ huy”. Một người lính có thể hoàn thành nhiệm vụ của mình, nhưng người chỉ huy phải nghĩ đến cả đơn vị. Khi một nhóm du kích hoạt động giữa núi rừng, mỗi người phải biết vị trí của mình, biết phối hợp với đồng đội và biết tận dụng địa hình. Cu Tríp đã dành nhiều năm làm công việc ấy. Vì vậy, những chiến công được ghi lại không chỉ phản ánh khả năng cá nhân mà còn gắn với một lực lượng du kích địa phương mà ông cùng đồng đội tổ chức và duy trì.

Điều khiến câu chuyện của Cu Tríp có màu sắc riêng còn nằm ở nguồn gốc Cơ Tu của ông. Trong chiến tranh, những người dân bản địa không chỉ là người tham gia chiến đấu; họ còn sở hữu một thứ kiến thức mà không trường lớp nào có thể thay thế hoàn toàn: sự hiểu biết về chính quê hương mình. Họ biết đường đi, biết địa hình, biết những khu vực có thể ẩn náu, biết cách di chuyển giữa núi rừng. Kiến thức ấy, khi kết hợp với tổ chức và kinh nghiệm chiến đấu, trở thành một yếu tố quan trọng của lực lượng địa phương. Cu Tríp là một trong những người tiêu biểu cho lớp người như vậy ở A Lưới.

Sau nhiều năm chiến đấu, Cu Tríp được trao nhiều phần thưởng, trong đó có các Huân chương Chiến công và danh hiệu Dũng sĩ diệt Mỹ. Ngày 30/8/1995, ông được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Đây là sự ghi nhận dành cho những đóng góp của ông trong suốt những năm tháng chiến tranh.

Có một điều rất đáng suy nghĩ khi nhìn lại cuộc đời Cu Tríp: ông không chiến đấu ở một nơi xa lạ. Những trận đánh diễn ra trên chính vùng đất mà ông sinh ra, giữa những ngọn núi, con suối và bản làng mà ông đã quen thuộc từ nhỏ. Vì thế, câu chuyện của ông cũng là câu chuyện về một thế hệ người dân vùng cao đứng lên bảo vệ quê hương bằng chính những hiểu biết mà cuộc sống nơi núi rừng đã trao cho họ.

Ngày nay, A Lưới đã thay đổi rất nhiều. Những đứa trẻ Cơ Tu có thể đến trường, những con đường mới nối các bản làng, và bầu trời trên những dãy núi Trường Sơn trở lại với màu xanh bình yên. Nhìn từ hiện tại, những con số như 488 trận đánh hay 11 máy bay bị bắn rơi có thể khiến người ta choáng ngợp. Nhưng phía sau những con số ấy vẫn là một con người: Cu Tríp, người con Cơ Tu đã dành những năm tháng đẹp nhất của đời mình để cùng đồng đội giữ lấy quê hương giữa một thời đại đầy biến động.

Có lẽ vì thế, khi nhắc đến Cu Tríp, ta không chỉ nhớ đến người từng đưa khẩu súng bộ binh lên bầu trời A Lưới. Ta còn nhớ đến một người chỉ huy địa phương, một người con Cơ Tu hiểu từng khoảng rừng quê mình và biết biến sự am hiểu ấy thành sức mạnh của cộng đồng. Giữa đại ngàn Trường Sơn, dấu ấn của ông không nằm ở một khoảnh khắc duy nhất. Nó được tạo nên từ hàng trăm lần lựa chọn, hàng trăm trận chiến và nhiều năm bền bỉ đứng cùng những người dân của quê hương mình.