"Cúc ơi!" – ba ngày đi tìm người đồng đội thứ mười
Sau trận bom ngày 24/7/1968, đồng đội tìm thấy chín cô gái, riêng chị Hồ Thị Cúc ba ngày sau mới được tìm thấy – nỗi đau hóa thành bài thơ "Cúc ơi!" nổi tiếng.
Hồ Thị Cúc sinh năm 1944 tại xã Sơn Bằng, huyện Hương Sơn, Hà Tĩnh, là tiểu đội phó Tiểu đội 4 TNXP Ngã ba Đồng Lộc. Mồ côi cha mẹ từ nhỏ, chịu nhiều thiệt thòi, Cúc sống lặng lẽ, chịu thương chịu khó, được cả tiểu đội yêu thương như ruột thịt.
Trưa 24/7/1968, quả bom định mệnh vùi lấp cả mười chị em. Đồng đội đào bới suốt đêm, lần lượt tìm thấy chín người, riêng Cúc biệt tăm. Cả đơn vị vừa khóc vừa đào, gọi tên chị khản giọng giữa bãi bom. Mãi đến ngày thứ ba, mọi người mới tìm thấy chị ở lưng chừng đồi Trọ Voi, trong tư thế ngồi, đầu đội nón, chiếc cuốc vẫn còn bên cạnh – như đang trú ẩn chờ dứt loạt bom để ra làm tiếp.
Anh Yến Thanh (Nguyễn Thanh Bính), cán bộ kỹ thuật giao thông cùng đơn vị, đã viết bài thơ "Cúc ơi!" trong nước mắt: "Tiểu đội đã về xếp một hàng ngang / Cúc ơi! Em ở đâu không về tập hợp?…" Bài thơ trở thành tiếng khóc chung cho cả thế hệ TNXP, được khắc tại khu di tích Đồng Lộc.
Câu chuyện về chị Cúc – người con gái cả đời lận đận, đến lúc hy sinh vẫn "về muộn" – mãi là nốt trầm xót xa và đẹp đẽ nhất trong bản hùng ca Đồng Lộc.
