CÚC ƠI! – HƠN NỬA THẾ KỶ MỘT TIẾNG GỌI CÒN VANG

Ngày 24/7/1968, mười cô gái Tiểu đội 4, Đại đội 552 hy sinh tại Ngã ba Đồng Lộc. Trong số đó có Hồ Thị Cúc, cô gái sinh năm 1944 tại Nương Bao, Sơn Bằng, Hương Sơn, Hà Tĩnh. Chị ra đi khi mới 24 tuổi. Hơn nửa thế kỷ sau, câu chuyện về chị vẫn chưa kết thúc. Có lẽ không có cách nào đẹp hơn để khép lại một loạt câu chuyện về Hồ Thị Cúc bằng chính tiếng gọi đã đưa tên chị đi qua thời gian: “Cúc ơi!”. Đó là tiếng gọi được sinh ra từ một hoàn cảnh đau thương. Sau trận bom ngày 24/7, đồng đội tìm thấy chín cô gái nhưng vẫn chưa tìm thấy Cúc. Mọi người tiếp tục tìm kiếm. Cuối cùng, đến ngày thứ ba, chị được tìm thấy. Nhà thơ Yến Thanh đã viết bài thơ “Cúc ơi!” trong những ngày ấy. Tác phẩm trở thành một trong những dấu ấn văn học đặc biệt khi nói về mười cô gái Đồng Lộc. Tiếng gọi trong bài thơ không chỉ là tiếng gọi của một nhà thơ. Nó là tiếng gọi của đồng đội. Là tiếng gọi của những người từng sống cùng Cúc. Là tiếng gọi của những người không muốn một cái tên bị bỏ lại giữa đất đá. Và qua thời gian, nó trở thành tiếng gọi của chúng ta hôm nay. Khi gọi “Cúc ơi!”, thế hệ sau đang gọi về một người mà mình chưa từng gặp. Điều đó tưởng như kỳ lạ nhưng lại rất tự nhiên. Bởi lịch sử cho phép chúng ta có những mối liên hệ với những người đã sống trước mình. Chúng ta không cần gặp Hồ Thị Cúc để biết chị là người như thế nào. Chúng ta có thể tìm hiểu qua tư liệu, qua câu chuyện của đồng đội, qua những trang viết và qua di tích. Chúng ta biết chị sinh ra ở Sơn Bằng, lớn lên trong hoàn cảnh nhiều mất mát, tham gia thanh niên xung phong năm 1965 và trở thành Tiểu đội phó Tiểu đội 4. Chúng ta biết chị đã cùng đồng đội bám trụ ở Ngã ba Đồng Lộc, một trọng điểm giao thông vô cùng ác liệt. Các chị san lấp hố bom, sửa đường và bảo đảm giao thông để những chuyến xe tiếp tục hành trình. Chúng ta cũng biết rằng ngày cuối cùng của chị không phải một ngày đặc biệt được báo trước. Đó là một ngày làm nhiệm vụ như bao ngày khác. Các cô vẫn ra đường, vẫn làm việc, vẫn ở bên nhau. Và rồi một trận bom đã thay đổi tất cả. Chính điều đó khiến câu chuyện về Hồ Thị Cúc trở nên gần gũi. Chị không phải một nhân vật được sinh ra để trở thành biểu tượng. Chị là một cô gái bình thường đã sống trong một hoàn cảnh đặc biệt và lựa chọn làm tròn nhiệm vụ của mình. Sau khi chị hy sinh, lịch sử đã trao cho chị một vị trí đặc biệt. Nhưng điều quan trọng nhất vẫn là cách chị đã sống trước khi trở thành biểu tượng. Hôm nay, hơn nửa thế kỷ sau, đất nước đã thay đổi. Những con đường Đồng Lộc năm xưa đã hồi sinh. Khu di tích trở thành địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống. Những thế hệ trẻ đến đây có thể không hình dung hết tiếng bom năm 1968, nhưng có thể nghe kể về những cô gái đã hy sinh. Trong số đó, Hồ Thị Cúc luôn có một câu chuyện riêng. Một cô gái Sơn Bằng. Một Tiểu đội phó. Một người đồng đội. Một người con đã không trở về nhà. Và một cái tên được giữ lại bằng tiếng gọi. “Cúc ơi!” hôm nay không còn là tiếng gọi giữa đất đá Đồng Lộc. Nó đã trở thành tiếng gọi từ quá khứ đến hiện tại. Tiếng gọi nhắc chúng ta nhớ rằng hòa bình không phải điều tự nhiên mà có. Tiếng gọi nhắc chúng ta biết trân trọng tuổi trẻ, gia đình, quê hương và cuộc sống. Tiếng gọi nhắc rằng những con người đã hy sinh không cần chúng ta thương tiếc mãi trong đau buồn, mà cần chúng ta sống tốt hơn trong hòa bình. Hồ Thị Cúc chỉ có 24 năm tuổi đời. Nhưng hơn nửa thế kỷ qua, tên chị vẫn được nhắc đến. Có lẽ đó là câu trả lời đẹp nhất cho câu hỏi một con người có thể sống bao lâu trong ký ức. Không phải bằng số năm tồn tại, mà bằng giá trị của những gì họ để lại. Và vì thế, hơn nửa thế kỷ sau, chúng ta vẫn có thể nói: Cúc ơi! Một tiếng gọi từ năm 1968, nhưng vẫn còn vang trong hôm nay.