Cuộc Binh biến Đô Lương (1941) – Tiếng súng cảnh báo sấm sét và minh chứng về tinh thần yêu nước quật cường của binh sĩ người Việt Mô tả:
Binh biến Đô Lương (ngày 13 tháng 1 năm 1941) là cuộc nổi dậy bằng vũ lực của những binh sĩ người Việt trong quân đội thực dân Pháp tại đồn Đô Lương (Nghệ An) dưới sự giác ngộ của Đảng Cộng sản Đông Dương. Dù bị dập tắt nhanh chóng, sự kiện này đã giáng một đòn mạnh vào hệ thống cai trị của thực dân Pháp, cổ vũ mạnh mẽ phong trào yêu nước và để lại bài học sâu sắc về công tác binh vận.
Cuộc binh biến diễn ra trong bối cảnh thực dân Pháp đang áp dụng chính sách vơ vét sức người, sức của để phục vụ cho cuộc Chiến tranh thế giới thứ hai và ép binh lính người Việt phải sang chiến trường châu Âu làm pháo thí, gây nên làn sóng căm phẫn trong các tầng lớp nhân dân và binh sĩ. Dưới sự móc nối, tuyên truyền giác ngộ cách mạng của các đảng viên Đảng Cộng sản Đông Dương tại Nghệ An, Đội Kỳ (Đội trưởng Đội Kỳ) cùng các binh sĩ thuộc Đại đội 4 lính khố xanh đồn Đô Lương đã âm thầm chuẩn bị kế hoạch khởi nghĩa. Đúng đêm ngày 13 tháng 1 năm 1941, dưới sự chỉ huy trực tiếp của Đội Kỳ, lực lượng binh biến đã nhất loạt nổ súng vùng lên, làm chủ đồn Đô Lương, sau đó tổ chức hành quân về thành phố Vinh với mưu toan phối hợp với các lực lượng khác để chiếm lấy tỉnh lỵ.
Tuy nhiên, do kế hoạch bị lộ và thiếu sự chuẩn bị chu đáo về hậu cần cũng như sự phối hợp đồng bộ với phong trào quần chúng bên ngoài, thực dân Pháp đã nhanh chóng huy động lực lượng áp đảo, điều động quân đội và máy bay truy kích, bao vây đàn áp dã man đoàn quân binh biến. Cuộc nổi dậy bị dập tắt chỉ sau một thời gian ngắn, đế quốc Pháp đã mở các đợt khủng bố trắng tàn khốc, bắt bớ và kết án tử hình nhiều binh sĩ cùng các cán bộ lãnh đạo cốt cán, trong đó có Đội Kỳ. Dù không đạt được mục tiêu chiến lược ban đầu và chịu tổn thất nặng nề, Binh biến Đô Lương vẫn mang ý nghĩa lịch sử vô cùng to lớn như một tiếng chuông cảnh báo đanh thép đối với bộ máy thực dân, đồng thời minh chứng sinh động cho hiệu quả của công tác binh vận và tinh thần yêu nước nồng nàn của những người lính từng bị địch ép cầm súng chống lại nhân dân mình.



