“Cuộc chiến chọi cờ” bên dòng Bến Hải

Suốt những năm đất nước tạm thời bị chia cắt, hình ảnh lá cờ tung bay trên bầu trời Hiền Lương không đơn thuần là một biểu tượng. Đó còn là lời khẳng định về chủ quyền, về sức mạnh và quyết tâm của mỗi bên. Và với quân dân ta, lá cờ đỏ sao vàng trên bờ Bắc luôn được xem như biểu tượng của khát vọng thống nhất non sông.

Ông Hoàng Nghi, nguyên Đội trưởng Đội Dân quân du kích thôn Hiền Lương, vẫn nhớ rõ những cuộc “đua” độ cao của cột cờ diễn ra năm xưa.

Theo lời kể của ông, nhân dịp kỷ niệm 9 năm Quốc khánh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (2/9/1945 - 2/9/1954), Đồn Công an Hiền Lương dựng một cột cờ bằng cây phi lao cao 12m.

Nhưng ngay sau đó, phía bờ Nam dựng một cột cờ cao tới 15m.

Không chịu để lá cờ của mình thấp hơn phía bên kia, các chiến sĩ ta lại lặn lội lên rừng, tìm một cây gỗ cao 18m mang về dựng cột cờ.

Cuộc “đọ chiều cao” cứ thế tiếp diễn.

Chỉ vài tháng sau, chính quyền Ngô Đình Diệm cho xây dựng cột cờ bằng xi măng cốt thép cao 30m. Phía ta tiếp tục nâng cột cờ lên 34,5m vào tháng 7/1957. Không lâu sau, phía bên kia lại nâng cột cờ lên 35m.

Đến năm 1962, quân dân ta dựng cột cờ cao tới 38,6m. Lần này, cuộc đua chiều cao chấm dứt.

Nhưng những gì diễn ra trên bầu trời Hiền Lương khi ấy không phải là một cuộc thi đơn thuần về độ cao. Mỗi mét cột cờ được dựng lên là thêm một lần khẳng định ý chí của quân dân ta trước sự chia cắt đất nước.

“Chọi cờ” vì thế trở thành một trong những câu chuyện đặc biệt nhất ở vĩ tuyến 17. Hai lá cờ ở hai bờ, dù cách nhau chỉ một khoảng sông, lại mang theo những thông điệp chính trị hoàn toàn khác nhau. Phía ta quyết tâm giữ vững lá cờ đỏ sao vàng như biểu tượng của một nước Việt Nam thống nhất; phía bên kia tìm mọi cách để khẳng định sự tồn tại của một chính thể riêng biệt.

Rồi chiến tranh ngày càng ác liệt.

Khi Mỹ mở rộng chiến tranh phá hoại ra miền Bắc, Vĩnh Linh trở thành một trong những địa bàn bị đánh phá dữ dội. Cột cờ Hiền Lương cao vút giữa trời trở thành một mục tiêu đặc biệt của bom đạn.

Nhiều lần cột cờ bị máy bay Mỹ đánh gãy. Nhưng cứ mỗi lần đổ xuống, quân dân ta lại dựng lên một cột cờ mới.

“Cột cờ của ta nhiều lần bị đánh gãy. Thế nhưng, với ý chí kiên cường, quân ta lại nhiều lần dựng lại. Đó như một lời khẳng định cho ý chí bảo vệ Tổ quốc, quyết tâm giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước”, ông Hoàng Nghi nhớ lại.

Có lẽ chính ở những thời khắc ấy, ý nghĩa của lá cờ mới được cảm nhận đầy đủ nhất.

Bom đạn có thể đánh gãy cột cờ, nhưng không thể đánh gãy ý chí của con người. Cột cờ đổ xuống rồi lại được dựng lên. Lá cờ bị vùi trong khói lửa rồi lại tiếp tục tung bay trên bầu trời Hiền Lương.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua. Những cột cờ năm xưa không còn đứng giữa giới tuyến, dòng Bến Hải cũng không còn là ranh giới chia cắt hai miền. Nhưng câu chuyện “chọi cờ” vẫn được những nhân chứng năm xưa kể lại như một phần ký ức đặc biệt của một thời đất nước gian lao.

Bởi trong cuộc đấu tranh ở vĩ tuyến 17, màu sơn, tiếng loa hay độ cao của cột cờ đều không phải là những câu chuyện nhỏ bé. Đằng sau mỗi màu sơn, mỗi âm thanh và mỗi mét cột cờ là một cuộc đấu tranh về ý chí; là khát vọng cháy bỏng của một dân tộc muốn được sống trong một đất nước độc lập, thống nhất.

Và trên bầu trời Hiền Lương hôm nay, lá cờ đỏ sao vàng tung bay không còn là dấu hiệu của một cuộc “chọi cờ” giữa hai bờ giới tuyến, mà trở thành biểu tượng của một non sông đã liền một dải.