Cuộc chiến vang dội Đại thắng mùa xuân Kỷ Dậu 1789

vào lúc canh năm ngày mồng 5, Nguyễn Huệ dẫn đại quân tấn công, tự mình chỉ huy, sử dụng một trăm thớt voi khỏe làm tiên phong. Rạng sáng, quân Thanh cho kỵ binh ra đón nhưng bị voi tấn công phải rút vào trại cố thủ. Ngoài trại, lũy được lắp đầy chông sắt, bên trong bắn súng ra chống cự. Vào giờ Ngọ, quân Nguyễn bắn hỏa châu và hỏa tiễn dồn dập; họ sử dụng rạ bó lớn lăn tiến và các chiến binh liên tục tiến lên, quyết tâm chiến đấu, làm cho các trại quân Thanh đồng loạt bị phá vỡ, quân Nguyễn chiếm ưu thế và tiêu diệt gần hết quân Thanh.

Ðề đốc Hứa Thế Hanh thấy thế lực chênh lệch, đã lệnh cho gia nhân mang ấn triện Ðề đốc đi rồi tiếp tục chiến đấu và bị chết tại trận. Lúc này, quân Thanh bị tiêu diệt ngày càng nhiều, bị chia cắt thành từng nhóm và bị vây chặt. Tôn Sĩ Nghị mất liên lạc với Hứa Thế Hanh và các đại viên Ðề, Trấn; liền ra lệnh cho Phó tướng Khánh Thành và Ðức Khắc Tinh Ngạch dẫn ba trăm quân thoát khỏi vòng vây chạy về phía bắc. Khi tàn quân của Tôn Sĩ Nghị đến bờ sông, số quân Thanh ba ngàn người trú đóng ở bờ phía nam đã được Tổng binh Thượng Duy Thanh đưa đến tiếp viện cho Hứa Thế Hanh. Tổng binh Lý Hóa Long được lệnh vượt qua cầu nổi chiếm giữ bờ phía bắc để hỗ trợ qua sông. Không ngờ, Lý Hóa Long trượt chân rơi xuống nước và chết, quân Thanh hoang mang không biết làm gì. Tôn Sĩ Nghị ra lệnh cho Khánh Thành yểm trợ bằng cách bắn súng vào quân Nguyễn Văn Huệ đang truy kích, còn mình cùng quân qua cầu nổi rút về bờ phía bắc; sau đó cắt đứt cầu nổi và cùng Khánh Thành rút về sông Thị Cầu.

Quân Thanh ở phía nam sông thấy cầu đã bị đứt không có đường về, bèn phản công vào thành nhà Lê. Các Tổng binh Thượng Duy Thăng, Trương Triều Long, Phó tướng Na Ðôn Hành, Tham tướng Dương Hưng Long, Vương Tuyên, Anh Lâm đều tử trận. Tri châu Ðiền Châu Sầm Nghi Ðống không được viện binh đành phải tự sát, số thân binh tự sát cũng lên đến hàng trăm. Quốc vương An Nam Lê Duy Kỳ, khi thấy Tôn Sĩ Nghị đã bỏ chạy, hoảng hốt vượt sông về phương Bắc, đánh dấu sự kết thúc của triều đại nhà Lê.

Nguyễn Huệ dẫn quân tiến vào thành, chiến bào nhuốm đen bởi thuốc súng. Ðề đốc Ô Ðai Kinh mang đạo quân Thanh từ Vân Nam đến Tuyên Quang vào ngày 20 tháng 11 năm ngoái, và đến Tuyên Quang vào ngày 21 tháng 12; khi thấy cầu nổi bằng tre đã bị chìm, nhìn thấy lửa rực khắp nơi, bèn triệt hồi về Tuyên Quang và lập tức rút vào trong nước.

Cuộc chiến vẫn tiếp tục, nhưng rõ ràng chiến thắng thuộc về những người chiến đấu vì chính nghĩa. Tinh thần hy sinh và tài năng của dân tộc một lần nữa được khẳng định với bạn bè năm châu qua chiến công oai hùng.