CUỘC ĐÁNH ÚP CHỚP NHOÁNG VÀ KHÍ TIẾT MÃNH LIỆT CỦA NGUYỄN TRUNG TRỰC (1)

I. THÂN THẾ VÀ SỰ NGHIỆP

*Tên thật: Nguyễn Văn Lịch (thường gọi là Năm Lịch).

*Địa bàn hoạt động: Ông lãnh đạo nghĩa quân chiến đấu dũng mãnh tại Tân An (Long An), sau đó rút về Rạch Giá (Kiên Giang) và vùng Bảy Núi (An Giang) để xây dựng căn cứ.

*Hai chiến công hiển hách:

- Đốt tàu L'Espérance (Hy Vọng) của Pháp trên sông Nhật Tảo (1861).

- Đánh úp đồn Rạch Giá (1868): Đây là lần đầu tiên nghĩa quân Việt Nam đánh chiếm được một cơ sở hành chính cấp tỉnh của quân Pháp.

II. CÂU CHUYỆN VỀ KHÍ TIẾT "SINH VI TƯỚNG, TỬ VI THẦN"

*Trận đánh đồn Rạch Giá (16/06/1868)

Sau khi đại đồn Chí Hòa thất thủ, Nguyễn Trung Trực cùng nghĩa quân rút về vùng Thất Sơn (An Giang) và Rạch Giá (Kiên Giang). Tại đây, ông được nhân dân địa phương hết lòng che chở. Ông đã bí mật xây dựng lực lượng, biến những vùng sình lầy và hang động núi cao thành căn cứ kháng chiến.

Vào đêm 16 rạng sáng 17/6/1868, Nguyễn Trung Trực trực tiếp chỉ huy một đội quân cảm tử gồm khoảng 600 nghĩa quân. Thay vì dùng súng đạn hạng nặng, ông cho quân dùng giáo mác, gậy gộc và sự am hiểu địa hình sông nước để tiếp cận đồn Rạch Giá trong im lặng.

Trận đánh diễn ra vô cùng ác liệt nhưng chớp nhoáng. Nghĩa quân đã tiêu diệt gần như toàn bộ quân Pháp tại đồn, trong đó có cả tên Chủ tỉnh (Sébastien de Vigier) và các sĩ quan cao cấp. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử kháng chiến chống Pháp, nghĩa quân Việt Nam làm chủ được một tòa bố chính (trung tâm hành chính) của thực dân Pháp trong nhiều ngày.

Khi quân Pháp điều viện binh hùng hậu từ Mỹ Tho và Vĩnh Long sang phản công, để tránh cho nhân dân vùng Rạch Giá và mẹ già bị tàn sát, Nguyễn Trung Trực đã chấp nhận hy sinh thân mình.

Trước khi bị hành quyết tại chợ Rạch Giá, quân Pháp tìm mọi cách mua chuộc ông bằng chức tước và tiền bạc. Ông đã để lại câu nói bất hủ, trở thành tuyên ngôn yêu nước của cả dân tộc: "Bao giờ Tây nhổ hết cỏ nước Nam, thì mới hết người Nam đánh Tây".