Cuộc đấu tranh chính trị ngày 03 tháng 5 tại quận lỵ Cao Lãnh
Đêm ngày 02 rạng sáng 03/5/1930, đông đảo người dân từ các làng thuộc quận Cao Lãnh, một số từ Cái Tàu Thượng, Đất Sét, Tân Mỹ (quận Châu Thành), Bình Thành, Tân Phú, Tân Thạnh (tổng Phong Thạnh Thượng), Mỹ Luông, Tân Đức (quận Chợ Mới), nghi trang bằng nhiều cách, lặng lẽ kéo về rạch Cái Sâu (làng Hòa An), cách dinh quận Cao Lãnh khoảng một cây số.
Khoảng 3 giờ sáng ngày 03/5/1930, được sự giúp đỡ của cơ sở nội tuyến, đường dây điện tín từ Cao Lãnh đi Sa Đéc và Long Xuyên bị ta cắt đứt. Giao thông, liên lạc của địch ở Cao Lãnh bị tê liệt ngay từ đầu.
Từ sáng sớm, trên 4.000 người, đội ngũ chỉnh tề, có đội củ soát (kiểm soát) giữ trật tự, kéo ra lộ và tiến thẳng đến dinhquận Cao Lãnh, hô vang khẩu hiệu “Hoãn đóng thuế thân 2 tháng”, “Thả những người bị bắt vì thiếu thuế và không đi xâu”, “Giảm tô tức”, “Bỏ phạt vạ vô lý”. Khi đoàn biểu tình đến trụ sở tề Hòa An (cách dinh quận khoảng 300m), cò Cagiênôva (Cazénova) cho lính ra ngăn chặn nhưng đoàn biểu tình vẫn tiến bước trước mũi súng của địch. Đoàn biểu tình vây chặt dinh quận và đòi Chủ quận Cao Lãnh Lê Quang Tường ra gặp ông Lê Văn Chắc, đại diện đoàn biểu tình.
Chùm ảnh tư liệu
Ảnh tư liệu của bài viết.
Trước sức mạnh của hàng ngàn quần chúng đấu tranh có tổ chức, trước lý lẽ chắc chắn và không khoan nhượng của vị đại diện đoàn biểu tình, Chủ quận Tường tìm cách quanh co, xoa dịu, nhằm kéo dài thời gian để chờ lực lượng của Sa Đéc lên chi viện - trước đó, y đã phái thuộc hạ lẻn về Sa Đéc xin tiếp viện. Từ Sa Đéc, hai xe chở đầy lính kéo lên chi viện, đến bến bắc Cao Lãnh thì không qua sông được. Chờ mãi không thấy quân cứu viện, nếu kéo dài thời gian sẽ bất lợi, đến trưa, Chủ quận Tường phải nhận các yêu sách và hứa sẽ trình lên tỉnh. Đạt yêu cầu đấu tranh, đoàn biểu tình tuần hành thị uy trên các đường phố ở quận lỵ Cao Lãnh rồi giải tán.
Khoảng 14 giờ cùng ngày, Kraothôme (Krautheimer) - Thống đốc Nam Kỳ, cùng Étxkividông (Esquivillon) - Chủ tỉnh Sa Đéc¹ và quân lính, đã tìm cách đến được Cao Lãnh. Để mị dân và phòng ngừa các cuộc đấu tranh mới, Kraothôme ký sắc lệnh hoãn thuế thân trong hai tháng cho nhân dân toàn Nam Kỳ.
Đây là một thắng lợi rất lớn, có sức động viên, cổ vũ mạnh mẽ phong trào cách mạng ở các khu vực thuộc tỉnh Đồng Tháp và có tiếng vang đối với các tỉnh.
Nguồn: trang 100 – 102, Lịch sử Đảng bộ tỉnh Đồng Tháp, tập 1 (1927 – 1954)
