Cuộc đấu tranh của Nhân dân Mông Hóa tại núi Viên Nam

Ngày 14/8/1909, thực dân Pháp phản công, vừa đàn áp, vừa dụ dỗ Nhân dân, nhằm tách Nhân dân ra khỏi nghĩa quân. Chúng huy động 115 lính lê dương, 100 lính khố xanh tấn công Mông Hóa, nhưng nghĩa quân đã rút đến núi Viên Nam. Quân Pháp truy kích bao vây núi Viên Nam. Song Nhân dân Mường vẫn đoàn kết, một lòng ủng hộ nghĩa quân, vận chuyển lương thực cho nghĩa quân, làm tai mắt cho nghĩa quân, thông báo cho nghĩa quân biết mọi sự vận động của quân đội thực dân. Sau trận này, Pháp định đến ngày 28/8 mở cuộc tấn công trên toàn cục để nhanh chóng tiêu diệt nghĩa quân. Nhưng đêm ngày 26, rạng ngày 27, nghĩa quân đã tấn công và tiêu diệt đồn lính khố xanh Hòa Lạc, kết quả Pháp bị chết 4 người, bị thương 5 người, nghĩa quân bị chết 1 người.Trong tình hình đó, quân Pháp đã lập một hệ thống đồn bốt phía Đông Nam sông Đà nhằm ngăn chặn nghĩa quân tràn về đồng bằng. Quyền Thống sứ Bắc Kỳ quyết định điều động thêm trên 2.000 quân đến Hòa Bình. Vòng vây căn cứ Viên Nam, Mông Hóa bị siết chặt. Nhiều cuộc ác chiến đã nổ ra. Tổng Kiêm, Đốc Bang định nhiều lần phá vòng vây nhưng không thành. Nghĩa quân giao tranh với giặc 7 lần.Quân Pháp kéo về đóng ở Mông Hóa đến 4 đồn, ra sức bao vây nghĩa quân. Mọi đường tiếp tế lương thực của nghĩa quân đều bị phong tỏa, lương thực cạn dần. Lực lượng nghĩa quân mỗi ngày một yếu đi. Trong tình hình đó, Tổng Kiêm, Đốc Bang quyết định một trận tử chiến, vượt ra khỏi vòng vây. Ngày 10/4/1910, trận tử chiến diễn ra ở Mông Hóa. Kết quả trận chiến là 8 nghĩa quân hy sinh, 17 người bị bắt, trong đó có Tổng Kiêm và Đốc Bang. Tổng Kiêm bị kết án 25 năm tù, đày đi Côn Đảo; Đốc Bang bị kết án 20 năm tù, đày đi Cao Bằng, Lạng Sơn. Tất cả nghĩa quân đều bị tù. Cuộc nổi dậy của Tổng Kiêm, Đốc Bang thất bại.Cuộc nổi dậy của Tổng Kiêm và Đốc Bang tuy thất bại, song nó đã làm cho thực dân Pháp phải một phen lao đao, khốn đốn. Cuộc nổi dậy cũng chứng minh tinh thần yêu nước bất khuất, lòng hy sinh dũng cảm, ý chí chiến đấu kiên cường của đồng bào Mường chống lại chế độ thống trị của thực dân Pháp.