Cuộc đấu trí giành giật "5 tạ muối" của đồng bào dân tộc

Để ngăn chặn tù nhân trốn trại, thực dân Pháp đã áp dụng một chính sách vô cùng tàn nhẫn và thâm độc. Chúng lợi dụng sự nghèo đói, đặc biệt là nạn khan hiếm muối trầm trọng của đồng bào các dân tộc Thái, Mông, Xá ở Sơn La thời bấy giờ để treo thưởng: "Bất kỳ ai bắt được, hoặc chặt được đầu của một tù cộng sản trốn trại đem về đồn, sẽ được Pháp thưởng 20 đồng bạc trắng và 5 tạ muối ăn".

Thời đó, vùng cao thiếu muối đến mức người dân phải đốt cỏ tranh lấy tro ăn thay muối, trẻ em bị bướu cổ, người già bị rụng răng. 5 tạ muối là cả một gia tài có thể cứu sống cả một bản làng qua nhiều mùa rẫy. Giám ngục Pháp đắc ý tuyên bố với các tù nhân: "Vách đá Sơn La cao lắm, nhưng lòng tham của thổ dân còn cao hơn. Các anh ra ngoài, dân bản sẽ xé xác các anh để đổi lấy muối".

Đứng trước thử thách hiểm nghèo này, Chi bộ Đảng trong nhà tù, đứng đầu là Tô Hiệu, đã đưa ra chiến lược: "Dùng tình thương và sự chân thành để bẻ gãy âm mưu của địch".

Thông qua những lính gác người Thái, người Mông làm việc trong nhà tù, các chiến sĩ cộng sản bắt đầu trò chuyện, hỏi thăm về gia đình, bản làng của họ. Khi đi lao động khổ sai ngoài sườn đồi, thấy đồng bào địu củi nặng, các chiến sĩ liền chạy đến khênh giúp. Họ dùng kiến thức y học ít ỏi của mình để chỉ cho người dân cách chữa bệnh bằng lá rừng, dạy chữ cho những đứa trẻ chăn trâu.

Mưa dầm thấm lâu, đồng bào nhận ra: "Ồ, người cộng sản không phải là ma quỷ như Tây nói. Họ là người Kinh dưới xuôi lên đây chịu khổ để đánh Tây, đòi lại đất, lại rừng cho người Thái, người Mông mình đấy chứ!".

Kết quả là gì? Khi các cuộc vượt ngục diễn ra, đồng bào dân tộc không những không đi lùng bắt để lấy muối, mà họ còn bí mật làm người dẫn đường. Họ giấu các chiến sĩ cách mạng trong các hang đá sâu, gùi cơm lam, thịt trâu gác bếp đến nuôi giấu, và dùng những lối mòn bí mật xuyên rừng qua Lào để đưa các chiến sĩ trở về vùng an toàn. 5 tạ muối của thực dân Pháp hoàn toàn bất lực trước tình yêu nước và lòng chính nghĩa của đồng bào Tây Bắc.