Cuộc đời của Đại Tướng Võ Nguyên Giáp

Có những con người bước vào lịch sử bằng tiếng súng. Nhưng cũng có những con người, khi lịch sử gọi tên, lại mang theo trong mình một khát vọng lớn hơn cả chiến thắng: khát vọng giành lại quyền được sống trong hòa bình cho một dân tộc.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp là một con người như thế.

Nhắc đến ông, người ta thường nhớ đến một vị tướng tài ba, người chỉ huy những chiến dịch làm thay đổi cục diện chiến tranh. Người ta nhớ đến Điện Biên Phủ, nhớ đến câu nói “thần tốc, thần tốc hơn nữa” trong những ngày cuối của cuộc kháng chiến chống Mỹ. Nhưng nếu chỉ nhớ Võ Nguyên Giáp qua những chiến thắng, có lẽ chúng ta vẫn chưa hiểu hết về ông.

Bởi phía sau bộ quân phục của một vị tướng là một người thầy giáo. Phía sau những quyết định quân sự là một người từng đau đáu với vận mệnh của đất nước. Và phía sau những chiến công vang dội là một con người luôn hiểu rằng mỗi chiến thắng đều được đánh đổi bằng sự hy sinh của biết bao người.

TỪ MỘT NGƯỜI THẦY TRỞ THÀNH VỊ TƯỚNG CỦA NHÂN DÂN

Võ Nguyên Giáp sinh ngày 25 tháng 8 năm 1911 tại làng An Xá, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình. Tuổi thơ của ông gắn với một miền quê nghèo nhưng giàu truyền thống yêu nước.

Ông từng theo học và sau đó làm nghề dạy học. Có lẽ không nhiều người nghĩ rằng một người thầy giáo lại có thể trở thành một trong những vị tướng nổi tiếng của thế kỷ XX. Nhưng chính nền tảng ấy đã góp phần tạo nên một Võ Nguyên Giáp rất khác: trước khi học cách chỉ huy một đội quân, ông đã học cách thuyết phục con người bằng niềm tin.

Con đường đến với cách mạng của ông không phải là một con đường trải đầy ánh hào quang. Đó là con đường của những năm tháng đất nước mất độc lập, của những người thanh niên phải lựa chọn giữa một cuộc sống bình thường và trách nhiệm với quê hương.

Võ Nguyên Giáp đã lựa chọn con đường thứ hai.

Năm 1944, theo chỉ thị của lãnh tụ Hồ Chí Minh, ông thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân với 34 chiến sĩ. Đội quân ban đầu chỉ có vài chục con người, trang bị còn thiếu thốn, nhưng trong họ có một thứ vũ khí mà đối phương không dễ dàng nhìn thấy: niềm tin vào ngày đất nước độc lập.

Từ đội quân nhỏ bé ấy, một lực lượng vũ trang cách mạng từng bước trưởng thành.

Và người thầy giáo năm nào đã trở thành vị Đại tướng đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam.

ĐIỆN BIÊN PHỦ – KHI MỘT QUYẾT ĐỊNH THAY ĐỔI LỊCH SỬ

Nếu cuộc đời Võ Nguyên Giáp là một cuốn sách, thì Điện Biên Phủ có lẽ là chương được nhắc đến nhiều nhất.

Năm 1954, quân đội Việt Minh tiến hành Chiến dịch Điện Biên Phủ. Đối phương xây dựng tại đây một tập đoàn cứ điểm được xem là rất mạnh, với hệ thống phòng thủ kiên cố và lực lượng lớn.

Trên chiến trường ấy, Võ Nguyên Giáp đứng trước một quyết định vô cùng khó khăn.

Kế hoạch ban đầu là “đánh nhanh, giải quyết nhanh”. Nhưng sau khi cân nhắc tình hình thực tế, ông nhận thấy cách đánh đó có thể khiến quân đội ta chịu tổn thất rất lớn. Ông đưa ra quyết định thay đổi phương châm sang “đánh chắc, tiến chắc”.

Đó không chỉ là một thay đổi về chiến thuật.

Đó là khoảnh khắc một người chỉ huy đặt sinh mạng của người lính lên trên sức ép phải giành chiến thắng thật nhanh.

Suốt 56 ngày đêm, chiến trường Điện Biên Phủ rung chuyển. Những người lính kéo pháo qua núi, đào chiến hào giữa mưa bom, bám trụ trong điều kiện khắc nghiệt. Cuối cùng, ngày 7 tháng 5 năm 1954, quân đội Việt Minh giành thắng lợi quyết định.

Chiến thắng Điện Biên Phủ góp phần làm nên bước ngoặt lớn của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và dẫn tới việc ký kết Hiệp định Genève năm 1954.

Nhưng có một điều thường bị những con số và bản đồ chiến dịch che khuất: Điện Biên Phủ được làm nên không chỉ bởi tài thao lược của một vị tướng, mà còn bởi sức mạnh của hàng vạn con người bình thường.

Võ Nguyên Giáp hiểu điều đó.

Vì vậy, chiến công của ông chưa bao giờ chỉ là chiến công của riêng ông.

NHỮNG NĂM THÁNG KHÔNG NGỪNG ĐI TỚI

Sau năm 1954, chiến tranh chưa kết thúc đối với Việt Nam. Đất nước tiếp tục trải qua một cuộc chiến kéo dài.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, Võ Nguyên Giáp tiếp tục giữ những trọng trách quan trọng trong lãnh đạo quân sự. Ông tham gia chỉ đạo nhiều chiến dịch lớn, góp phần xây dựng và phát triển Quân đội Nhân dân Việt Nam.

Đến mùa xuân năm 1975, cuộc Tổng tiến công và nổi dậy diễn ra trên toàn miền Nam.

Chiến dịch Tây Nguyên mở đầu cho một chuỗi thắng lợi. Tiếp đó là Huế – Đà Nẵng. Cuối cùng, Chiến dịch Hồ Chí Minh tiến vào Sài Gòn.

Ngày 30 tháng 4 năm 1975, chiến tranh kết thúc.

Đất nước bước sang một trang mới.

Nếu năm 1944, Võ Nguyên Giáp bắt đầu với 34 chiến sĩ, thì hơn ba mươi năm sau, ông đã chứng kiến một đất nước thống nhất.

Có lẽ không có phần thưởng nào lớn hơn đối với một người dành gần như cả cuộc đời cho độc lập dân tộc.

ĐIỀU ĐÁNG NHỚ NHẤT KHÔNG PHẢI LÀ NHỮNG HUÂN CHƯƠNG

Người ta có thể kể rất nhiều về Võ Nguyên Giáp: vị Đại tướng đầu tiên, người chỉ huy chiến thắng Điện Biên Phủ, một trong những nhà lãnh đạo quân sự nổi bật của Việt Nam thế kỷ XX.

Nhưng điều khiến hình ảnh của ông sống lâu trong lòng nhiều thế hệ lại không nằm ở những danh hiệu.

Đó là sự giản dị.

Một vị tướng từng chỉ huy những chiến dịch làm chấn động thế giới vẫn xuất hiện với phong thái gần gũi. Ông dành sự quan tâm cho những người lính, cho đồng bào và cho thế hệ trẻ.

Có lẽ bởi ông hiểu rất rõ giá trị của hòa bình.

Người chưa từng đi qua chiến tranh có thể nghĩ hòa bình là điều hiển nhiên. Nhưng với những người đã chứng kiến đồng đội nằm lại trên chiến trường, hòa bình không phải một từ ngữ đẹp đẽ. Hòa bình là một cái giá rất đắt mà cả dân tộc đã phải trả.

Vì thế, khi nhìn lại cuộc đời Võ Nguyên Giáp, tôi không chỉ nhìn thấy một vị tướng chiến thắng nhiều trận đánh. Tôi nhìn thấy một con người đã dành phần lớn cuộc đời mình để đất nước có ngày không còn phải đánh trận.

MỘT VỊ TƯỚNG ĐÃ ĐI QUA THẾ KỶ

Ngày 4 tháng 10 năm 2013, Đại tướng Võ Nguyên Giáp qua đời tại Hà Nội, hưởng thọ 103 tuổi.

Ông rời khỏi thế giới này sau hơn một thế kỷ sống cùng những biến động lớn của dân tộc.

Nhưng có những con người dù đã nằm xuống vẫn không thực sự rời đi.

Họ ở lại trong những trang sách lịch sử.

Ở lại trong ký ức của những người từng gặp họ.

Ở lại trong những con đường mang tên họ.

Và quan trọng hơn, họ ở lại trong cách một thế hệ sau nhìn về quá khứ để hiểu giá trị của hiện tại.

Nếu phải dùng một hình ảnh để nói về Võ Nguyên Giáp, tôi không muốn gọi ông đơn giản là “một vị tướng huyền thoại”. Tôi muốn nghĩ về ông như một người đứng giữa hai phía của lịch sử: một tay cầm bản đồ chiến trận, nhưng trong trái tim luôn hướng về ngày không còn chiến tranh.

Ông đã đi qua những năm tháng khốc liệt nhất của dân tộc. Ông chứng kiến những người lính trẻ ra trận và không trở về. Ông chứng kiến đất nước từ những ngày mất độc lập đến ngày thống nhất.

Và có lẽ, đó chính là chiến công lớn nhất của cuộc đời ông: không phải chỉ là đánh bại một đối thủ trên chiến trường, mà là góp phần đưa một dân tộc đi qua chiến tranh để tìm lại quyền được sống trong hòa bình.

Lịch sử có thể ghi nhớ những ngày tháng, những chiến dịch và những con số.

Nhưng con người thường nhớ lâu hơn một điều giản dị:

Có một vị tướng đã dành cả cuộc đời mình cho Tổ quốc — và cuối cùng, điều ông cùng đồng đội giành được cho đất nước không chỉ là chiến thắng, mà là một ngày mai không còn tiếng súng.