Cuộc đời của Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ

Cuộc đời của Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ (1904–2010) là một thiên anh hùng ca được viết bằng lòng yêu nước, nhưng cũng thấm đẫm những dòng nước mắt lặng lẽ của một người mẹ đi qua hai cuộc chiến tranh trường kỳ của dân tộc. Tiếng gọi thiêng liêng và những cuộc tiễn đưa. Mẹ Nguyễn Thị Thứ sinh ra và lớn lên tại xóm Rừng, thôn Thanh Quýt, xã Điện Thắng Trung, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Năm 18 tuổi, mẹ nên duyên cùng cụ ông Lê Tự Trị. Hai ông bà tần tảo cày cuốc, sinh hạ được 12 người con (gồm 11 người con trai và 1 người con gái duy nhất). Cuộc sống vùng đất Quảng đầy nắng gió vốn dĩ nghèo khó, lận đận, nhưng khi tiếng gọi của Tổ quốc vang lên, mẹ Thứ đã gạt nước mắt, lần lượt động viên các con rời lũy tre làng, khoác lên mình tấm áo chiến sĩ. Nỗi đau xé lòng của 9 lần nhận giấy báo tử. Chiến tranh khốc liệt đổ xuống đất Quảng Nam như một thử thách quá sức chịu đựng đối với một người mẹ. Mỗi lần có một người con ra trận, mẹ Thứ lại thêm nhiều đêm thức trắng âu lo, hướng mắt về phía chiến trường khói lửa. Nhưng sự tàn khốc của bom đạn không buông tha gia đình mẹ.Năm 1948, cuộc kháng chiến chống Pháp bùng nổ chưa lâu thì người con trai cả của mẹ hy sinh. Nỗi đau này chưa kịp nguôi ngoai thì chỉ trong vòng 4 tháng ngắn ngủi của năm 1954, mẹ liên tiếp nhận thêm ba tin dữ. Người con trai Lê Tự Lem ngã xuống khi vừa tròn 20 tuổi đầu tháng 4 năm 1954, nấm mồ đất đỏ của anh cỏ chưa kịp lên xanh thì mẹ lại phải đắp thêm hai nấm mộ khác cho các em của anh. Ba người con ngã xuống ngay trước thềm hiệp định Genève được ký kết.Khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn cam go, bi kịch một lần nữa lặp lại với tần suất dày đặc và khốc liệt hơn. Lần lượt 5 người con trai còn lại của mẹ ra trận và vĩnh viễn nằm lại chiến trường. Chưa dừng lại ở đó, người chồng chung thủy (cụ Lê Tự Trị), người con rể và hai cháu ngoại của mẹ cũng anh dũng ngã xuống. Chín lần tiễn con đi là chín lần mẹ khóc thầm. Mỗi lá thư báo tử gửi về như một nhát dao cứa vào khúc ruột của mẹ, nhưng đau thương ấy không làm người mẹ đất Quảng gục ngã. Những căn hầm bí mật dưới bụi tre, gốc mít. Không chỉ là hậu phương lớn, ngôi nhà và khu vườn rộng của mẹ Thứ chính là một pháo đài cách mạng vững chắc ngay trong lòng địch. Suốt hai cuộc kháng chiến, mẹ Thứ cùng người con gái đầu là bà Lê Thị Trị đã âm thầm đào 5 căn hầm bí mật dưới những bụi tre, gốc mít trong vườn để nuôi giấu cán bộ, du kích. Để qua mắt mạng lưới mật thám dày đặc của địch, mẹ nuôi một đàn bò lớn thả ăn cỏ xung quanh khu vườn rộng nhằm ngụy trang miệng hầm. Những lúc chiến trường yên ắng, hai mẹ con lại mở hé cửa hầm để các chiến sĩ bên dưới có không khí dễ thở. Mỗi khi có động hoặc lính tuần tra đi qua, mẹ lại giả vờ đi coi bò, nhanh tay chỉnh sửa, phủ lá cây ngụy trang lại miệng hầm. Đêm đêm, mẹ thao thức canh chừng cho những cuộc họp quan trọng diễn ra ngay dưới lòng đất nhà mình. Trên ban thờ, mẹ luôn thắp một ngọn đèn sáng làm ám hiệu: đèn sáng nghĩa là an toàn, cán bộ và du kích có thể yên tâm lui tới hoạt động. Hàng nghìn lượt chiến sĩ đã được cứu sống và chở che từ lòng đất của người mẹ vĩ đại này. Biểu tượng bất tử bên mâm cơm 9 bộ bát đũa. Ngày 30 tháng 4 năm 1975, đất nước hoàn toàn giải phóng, non sông thu về một mối. Trong niềm vui chung của hàng triệu đồng bào, mẹ Thứ lầm lũi ngồi bên mâm cơm. Trên mâm cơm ấy, mẹ xếp phẳng phiu 9 chiếc bát, 9 đôi đũa – những khoảng trống vô ngôn đại diện cho 9 người con trai đã hy sinh. Bức ảnh tư liệu ghi lại khoảnh khắc mẹ Thứ tĩnh lặng nhìn mâm cơm cúng các con đã trở thành nỗi ám ảnh và biểu tượng bất tử cho sự hy sinh vô bờ bến của người phụ nữ Việt Nam. Mẹ Thứ thọ 106 tuổi và về với các con vào năm 2010. Hiện nay, hình ảnh bao dung, kiên cường của mẹ đã được lấy làm nguyên mẫu để xây dựng Quần thể Tượng đài Bà mẹ Việt Nam Anh hùng tại Núi Cấm (thành phố Tam Kỳ, Quảng Nam) – công trình tượng đài lớn nhất cả nước nhằm tri ân những người mẹ vĩ đại của dân tộc.