Cuộc “đối đầu” của hai người đồng chí ở bến phà Long Đại

Trung tướng Nguyễn Mạnh Đẩu, nguyên Chính ủy Tổng cục Kỹ thuật, Bộ Quốc phòng từng tham gia chiến đấu ở mặt trận Quảng Trị từ 1964 đến cuối năm 1967. Tháng 12/1967, Trung tướng (lúc đó đang là chiến sỹ) nhận nhiệm vụ ở Tiểu ban Quân lực, Ban Tham mưu Trung đoàn 29 Mặt trận Bắc Quảng Trị và được phân công tham gia đánh trận Mậu Thân 1968. Những ngày chiến đấu 50 năm trước đã hằn sâu trong tâm Trung tướng Nguyễn Mạnh Đẩu.

Đó là những ngày cuối cùng của năm 1967, khi Tết Mậu Thân đã rất gần, đơn vị của chiến sỹ Nguyễn Mạnh Đẩu được lệnh hành quân đi chiến đấu. Lệnh của trên buộc cả Trung đoàn hành quân cấp tốc.

Trung tướng nhớ lại, hôm đến bến phà Long Đại (huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình), ở đây có quy định các đơn vị chỉ được qua sông lúc trời đã tối để đề phòng Mỹ phát hiện, cho máy bay đến oanh tạc.

Khi những đơn vị đi đầu của Trung đoàn 29 đến bến phà Long Đại, trời còn nắng rọi. Phà Long Đại ngày đó là một tọa độ máu nơi tuyến đầu của đường Trường Sơn huyền thoại. Cả hai bờ Long Đại là hệ thống trận địa phòng không với lưới lửa tầm cao, tầm trung, tầm thấp của bộ đội chủ lực và dân quân du kích trực chiến ngày đêm đánh trả máy bay địch, bảo vệ bến phà.

Ngày đó, khi các đơn vị đầu tiên của Trung đoàn 29 đến, Chỉ huy Trung đoàn yêu cầu Chỉ huy đơn vị bảo vệ phà Long Đại cho đoàn quân qua sông. Chỉ huy bến phà đáp lại: “Việc qua sông vào lúc này là vi phạm kỷ luật chiến trường, các đồng chí không thể qua” và sau đó kiên quyết: “Nếu muốn qua sông, các đồng chí phải bước qua xác tôi trước”.

Kể lại câu chuyện từ 50 năm trước, Trung tướng Nguyễn Mạnh Đẩu còn nhớ rõ giọng nói và cả hành động kiên quyết của Chỉ huy đơn vị bảo vệ phà Long Đại khi đó. Một bên nhận nhiệm vụ hành quân thần tốc, một bên có lệnh phải tuyệt đối giữ bí mật, tránh lộ địa điểm bến phà, hai bên đều căng. Khi đó, Phó Chính ủy Trung đoàn 29 Mặt trận Bắc Quảng Trị Lê Văn Dánh nói như quát: “mệnh lệnh hành quân chiến đấu là trên hết. Ai không cho qua, bắt trói”.

Được lệnh, trinh sát Trung đoàn liền giữ chặt Chỉ huy phà Long Đại. Đoàn quân liều lĩnh qua sông trong nắng chiều và lao sao hàng lau sậy. Dòng sông nổi sóng bởi những mái chèo khua vội vã.

Sau này nhớ lại, Trung tướng Đẩu cho rằng, cách xử lý của Chỉ huy Trung đoàn khi đó vừa dứt khoát, chính xác và “nhất cử lưỡng tiện”. Trung đoàn kịp hành quân theo mệnh lệnh, Chỉ huy trưởng bến phà cũng không vi phạm quy định.