CUỘC ĐỐI ĐẦU LỊCH SỬ

Điện Biên Phủ – Một quyết định làm nên lịch sử

Đầu năm 1954, giữa núi rừng Tây Bắc, một cuộc đối đầu lịch sử đang dần đi đến thời điểm quyết định.

Điện Biên Phủ được thực dân Pháp xây dựng thành một tập đoàn cứ điểm mạnh nhằm thu hút và tiêu diệt chủ lực của Quân đội nhân dân Việt Nam. Đối với quân đội Việt Nam lúc đó, đây là một thử thách đặc biệt lớn. Chiến dịch đòi hỏi phải huy động một lực lượng rất lớn, tổ chức vận chuyển lương thực, vũ khí, đạn dược qua những địa hình hiểm trở, đồng thời phải lựa chọn phương án tác chiến phù hợp.

Trên cương vị Tổng Tư lệnh và Tư lệnh Chiến dịch Điện Biên Phủ, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đứng trước một trong những quyết định khó khăn nhất trong cuộc đời chỉ huy của mình.

Câu chuyện về quyết định ấy đã trở thành một trong những bài học nổi tiếng của nghệ thuật quân sự Việt Nam.

Để hiểu được quyết định đó, trước hết cần nhìn lại hành trình trưởng thành của người chỉ huy.

Võ Nguyên Giáp sinh năm 1911 tại Lệ Thủy, Quảng Bình. Từ tuổi thiếu niên, ông đã tham gia phong trào yêu nước. Sau thời gian hoạt động cách mạng và bị thực dân Pháp bắt giam, ông tiếp tục con đường đấu tranh. Ông từng là một nhà giáo, nhà báo và người nghiên cứu lịch sử trước khi trở thành cán bộ lãnh đạo, chỉ huy quân sự.

Năm 1944, theo chỉ thị của lãnh tụ Hồ Chí Minh, ông tổ chức và chỉ huy Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân. Ngày 22 tháng 12 năm 1944, 34 chiến sĩ làm lễ thành lập đội tại khu rừng Trần Hưng Đạo, Cao Bằng. Chưa đầy một tuần sau, đội quân nhỏ bé ấy liên tiếp giành thắng lợi tại Phai Khắt và Nà Ngần.

Nhưng từ những trận đánh đầu tiên ấy đến Điện Biên Phủ là cả một chặng đường dài.

Quân đội nhân dân Việt Nam phải vừa chiến đấu, vừa xây dựng lực lượng. Từ những đơn vị nhỏ, quân đội ngày càng phát triển về tổ chức, trình độ tác chiến và khả năng phối hợp. Những chiến dịch Việt Bắc năm 1947, Biên giới năm 1950 và các chiến dịch trong những năm sau đó đã tạo tiền đề cho cuộc tiến công chiến lược Đông - Xuân 1953-1954.

Khi Pháp xây dựng Điện Biên Phủ thành tập đoàn cứ điểm, họ kỳ vọng có thể biến nơi đây thành một “cái bẫy” để tiêu diệt chủ lực Việt Minh.

Nhưng phía Việt Nam cũng đã chuẩn bị cho một trận quyết chiến chiến lược.

Hàng vạn dân công, thanh niên xung phong, bộ đội và nhân dân các địa phương đã tham gia phục vụ chiến dịch. Hệ thống đường vận tải được mở và sửa chữa. Lương thực, vũ khí, đạn dược được đưa vào chiến trường. Những chiếc xe đạp thồ, những đôi quang gánh, những con đường xuyên núi đã trở thành hình ảnh biểu tượng cho sức mạnh hậu cần của chiến tranh nhân dân.

Đằng sau một trận đánh là sức lao động của hàng vạn con người.

Đằng sau mỗi khẩu pháo là biết bao chuyến vận chuyển.

Đằng sau mỗi người lính ngoài mặt trận là cả một hậu phương.

Đó chính là sức mạnh mà Võ Nguyên Giáp và Bộ Chỉ huy chiến dịch phải phát huy.

Ban đầu, phương án tác chiến được xác định theo cách đánh nhanh, giải quyết nhanh. Tuy nhiên, trong quá trình chuẩn bị, Đại tướng Võ Nguyên Giáp nhận thấy điều kiện thực tế đã thay đổi. Địch đã tăng cường lực lượng, củng cố công sự và biến Điện Biên Phủ thành một hệ thống phòng ngự mạnh. Trong khi đó, bộ đội Việt Nam cũng có những hạn chế nhất định về kinh nghiệm đánh công kiên quy mô lớn và bảo đảm hậu cần trong một trận chiến kéo dài.

Trước tình hình ấy, Đại tướng đi đến quyết định thay đổi phương châm tác chiến sang “đánh chắc, tiến chắc”.

Đây không phải là một quyết định dễ dàng.

Thay đổi phương án đồng nghĩa với việc phải tổ chức lại lực lượng, kéo pháo ra, điều chỉnh kế hoạch và chấp nhận chiến dịch kéo dài hơn. Nhưng đó là lựa chọn được đặt trên cơ sở đánh giá thực tế và yêu cầu cao nhất là bảo đảm thắng lợi, hạn chế tổn thất cho bộ đội.

Tư liệu chính thống của Bộ Quốc phòng nhấn mạnh phẩm chất nổi bật của Đại tướng là trí tuệ, bản lĩnh và khả năng đưa ra những quyết định quan trọng trong những thời điểm có ý nghĩa quyết định.

Trong câu chuyện Điện Biên Phủ, điều đáng nhớ không chỉ là một quyết định quân sự.

Đó còn là cách một người chỉ huy dám chịu trách nhiệm trước một quyết định khó khăn.

Người chỉ huy có thể nhận được rất nhiều lời khuyên, có thể đứng trước áp lực của thời gian, nhưng cuối cùng phải là người chịu trách nhiệm về lựa chọn của mình. Đại tướng Võ Nguyên Giáp hiểu rằng một trận đánh không thể chỉ dựa vào lòng dũng cảm. Lòng dũng cảm phải đi cùng tính toán, tổ chức, khoa học và khả năng bảo đảm cho con người.

Ngày 13 tháng 3 năm 1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ bắt đầu.

Sau 56 ngày đêm chiến đấu, ngày 7 tháng 5 năm 1954, quân đội Việt Nam giành thắng lợi quyết định. Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ bị tiêu diệt. Chiến thắng này tạo ra bước ngoặt lớn của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và góp phần quyết định vào việc ký kết Hiệp định Genève năm 1954, chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Đông Dương. Chiến thắng Điện Biên Phủ cũng trở thành một sự kiện có tiếng vang quốc tế sâu rộng.

Nhưng khi nói về Điện Biên Phủ, không thể chỉ nói về Đại tướng.

Bởi chiến thắng ấy là kết quả của sức mạnh toàn dân.

Đó là những chiến sĩ chiến đấu trong chiến hào.

Là những người vận chuyển lương thực, đạn dược.

Là dân công hỏa tuyến.

Là thanh niên xung phong.

Là đồng bào các dân tộc Tây Bắc.

Là những người ở hậu phương ngày đêm sản xuất, đóng góp sức người, sức của cho tiền tuyến.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp từng được nhắc đến như “người Anh Cả” của Quân đội nhân dân Việt Nam. Nhưng hình ảnh ấy không chỉ xuất phát từ những chiến công quân sự. Nó còn bắt nguồn từ mối quan hệ gắn bó giữa người chỉ huy với cán bộ, chiến sĩ và nhân dân.

Bộ Quốc phòng đánh giá ông là một tấm gương sáng về đạo đức cách mạng, suốt đời hy sinh, phấn đấu vì đất nước và nhân dân.

Điện Biên Phủ vì thế không chỉ là câu chuyện về một chiến thắng.

Đó là câu chuyện về cách lựa chọn trong thời khắc khó khăn.

Trong cuộc sống hôm nay, thế hệ trẻ có thể không phải đứng trước một quyết định sinh tử như người lính năm xưa. Nhưng mỗi người đều có những “Điện Biên Phủ” của riêng mình: một kỳ thi quan trọng, một nhiệm vụ khó, một công việc cộng đồng, một trách nhiệm với gia đình hay quê hương.

Bài học từ Đại tướng là: khi đứng trước khó khăn, không được hành động chỉ vì nóng vội. Cần bình tĩnh nhìn vào thực tế, biết lắng nghe, biết điều chỉnh kế hoạch khi điều kiện thay đổi và quan trọng nhất là dám chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình.

“Đánh chắc, tiến chắc” không chỉ có giá trị trong quân sự. Với tuổi trẻ hôm nay, đó còn có thể là một cách sống: đi từng bước vững vàng, tích lũy tri thức, rèn luyện bản lĩnh, làm việc có kế hoạch và không ngừng tiến về phía trước.

70 năm sau Chiến thắng Điện Biên Phủ, những trang sử ấy vẫn được nhắc lại không phải để thế hệ hôm nay sống trong quá khứ, mà để hiểu rằng hòa bình không tự nhiên mà có.

Đằng sau hai tiếng “hòa bình” là những năm tháng gian khổ của cả dân tộc.

Đằng sau một chiến thắng là sự hy sinh của biết bao người.

Và đằng sau tên tuổi của một vị Đại tướng là sức mạnh của hàng triệu con người Việt Nam.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã qua đời năm 2013, nhưng câu chuyện Điện Biên Phủ vẫn còn nguyên sức sống. Những quyết định của ông, những người lính đã chiến đấu và những người dân đã góp sức cho chiến dịch vẫn nhắc nhở thế hệ hôm nay rằng: trong những thời khắc khó khăn nhất, bản lĩnh không phải là không biết sợ, mà là biết đặt lợi ích của Tổ quốc và nhân dân lên trên hết, biết lựa chọn con đường đúng đắn và kiên trì đi đến thắng lợi.

Điện Biên Phủ vì thế không chỉ là một địa danh.

Đó là ký ức của một dân tộc.

Đó là biểu tượng của ý chí độc lập.

Và trong ký ức ấy, hình ảnh Đại tướng Võ Nguyên Giáp – người chỉ huy của chiến dịch – mãi là một phần đặc biệt của “thời hoa lửa” Việt Nam.