Cuộc đời và 9 phút hiên ngang trên pháp trường của anh đã khắc sâu vào lịch sử dân tộc

Sinh ra và lớn lên tại làng Thanh Quýt, xã Điện Thắng, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam – mảnh đất miền Trung trung dũng kiên cường, Nguyễn Văn Trỗi sớm thấu hiểu nỗi đau của một đất nước bị chia cắt. Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954, anh vào Sài Gòn sinh sống và làm thợ điện tại nhà máy điện Chợ Quán. Chính cuộc sống lầm than, chứng kiến cảnh đồng bào bị đàn áp dưới ách thống trị của chế độ Mỹ - Diệm đã hun đúc trong anh ý chí chiến đấu sắt đá. Đầu năm 1962, anh chính thức đứng vào hàng ngũ cách mạng, vinh dự trở thành chiến sĩ biệt động thuộc cánh Tây Nam Sài Gòn và tham gia vào Hội Liên hiệp Thanh niên Giải phóng miền Nam. Hoạt động bí mật ngay trong lòng địch, Nguyễn Văn Trỗi nhanh chóng chứng minh năng lực tổ chức và tinh thần quả cảm với nhiều thành tích xuất sắc. Anh đã mưu trí xây dựng nhiều cơ sở mật, vận động thành công các tầng lớp thanh niên, công nhân Sài Gòn tham gia rải truyền đơn, bãi công và phá hoại ngầm các cơ sở hậu cần của địch. Thành tích oanh liệt và táo bạo nhất trong cuộc đời chiến đấu của anh chính là kế hoạch đặt mìn tại cầu Công Lý vào tháng 5 năm 1964. Nhận nhiệm vụ tiêu diệt phái đoàn quân sự cấp cao của Mỹ do Bộ trưởng Quốc phòng Robert McNamara dẫn đầu, anh đã bí mật thiết kế, vận chuyển hệ thống mìn định hướng nặng gần 10kg để mai phục sẵn dưới gầm cầu. Dù kế hoạch chưa thành do bị phản bội và anh bị bắt vào đêm 9/5/1964, nhưng những gì Nguyễn Văn Trỗi thể hiện sau đó đã biến một thất bại chiến thuật thành một thắng lợi vang dội về mặt chính trị và tinh thần. Trong ngục tù, kẻ thù đã dùng mọi cực hình tra tấn dã man nhưng anh không hề hé răng khai báo, bảo vệ tuyệt đối an toàn cho tổ chức và đồng đội. Đến ngày 15/10/1964, tại pháp trường Khám Chí Hòa, trước họng súng của kẻ thù, anh đã hiên ngang từ chối bịt mắt, giật phắt mảnh băng đen để nhìn thẳng vào quân thù và dõng dạc vạch trần tội ác của đế quốc Mỹ. Ba lần hô vang "Hồ Chí Minh muôn năm!" và "Việt Nam muôn năm!" của anh trước khi ngã xuống đã trở thành vũ khí tinh thần sắc bén, làm rung chuyển cả pháp trường và khiến kẻ thù phải khiếp sợ. Nguyễn Văn Trỗi ngã xuống khi tuổi đời mới tròn 24, nhưng tiếng bom yêu nước và lời hô bất khuất của anh đã hóa thành bất tử. Anh ra đi để lại cho non sông một dáng đứng hiên ngang, một tấm gương sáng ngời về lòng trung thành vô hạn với Tổ quốc và nhân dân. Tên của anh đã được đặt cho nhiều trường học, con đường và là nguồn cảm hứng vĩ đại cho những vần thơ, khúc ca lay động lòng người. Thế hệ trẻ hôm nay, khi được sống trong hòa bình và tự do, sẽ mãi khắc ghi công ơn của anh, lấy tinh thần "sống như anh" làm kim chỉ nam để học tập, cống hiến và dựng xây đất nước ngày càng giàu mạnh.