“Cuộc đời và lịch sử kháng chiến chống Mỹ của anh hùng Nguyễn Văn Trỗi”

Thực hiện Công văn số 42-CV/ĐTN, ngày 14/04/2026 của Ban chấp hành Đoàn khối cơ quan và doanh nghiệp tỉnh về việc phát động đợt thi đua cao điểm đăng tải “Câu chuyện thời hoa lửa”.

Nhằm hưởng ứng đợt thi đua kể về một câu chuyện lịch sử, nhân vật, sự kiện tiêu biểu gắn với truyền thống đấu tranh cách mạng, tinh thần yêu nước và ý chí quật cường của dân tộc, tôi sẽ tóm tắt lại qúa trình kháng chiến chống Mỹ của người anh hùng Nguyễn Văn Trỗi, như sau:

Anh hùng Liệt sĩ Nguyễn Văn Trỗi là biểu tượng bất tử của lòng yêu nước, ý chí kiên trung và tinh thần quyết chiến quyết thắng của thế hệ trẻ Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Câu chuyện về cuộc đời và sự hy sinh anh dũng của anh không chỉ là một trang lịch sử của dân tộc mà còn là nguồn cảm hứng mãnh liệt cho phong trào thanh niên trên toàn thế giới.

1. Tuổi thơ và bước chân vào con đường cách mạng

Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Văn Trỗi sinh ngày 01/02/1940 tại làng Thanh Quýt, xã Điện Thắng, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Lớn lên trong bối cảnh đất nước bị chia cắt, chứng kiến cảnh quê hương lầm than dưới gót giày xâm lược, lòng căm thù giặc đã sớm nhen nhóm trong tâm hồn người thiếu niên trẻ tuổi.

Năm 1954, sau Hiệp định Giơ-ne-vơ, anh tập kết ra Bắc nhưng sau đó lại bí mật trở về Nam, vào Sài Gòn để hoạt động tham gia cách mạng tại đây anh làm nghề thợ điện tay nghề giỏi và bản tính hiền lành, chất phác nhưng đầy cương trực, anh sớm giác ngộ cách mạng và trở thành chiến sĩ biệt động thuộc đơn vị biệt động 65, Quân khu Sài Gòn - Gia Định.

2. Trận đánh lịch sử tại cầu công Lý

Năm 1964, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn quyết liệt, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Mỹ Robert McNamara có chuyến sang thăm Sài Gòn để thị sát và tăng cường viện trợ quân sự cho chính quyền bù nhìn. Nhận được chỉ thị từ cấp trên, Nguyễn Văn Trỗi cùng đồng đội đã lập kế hoạch tiêu diệt McNamara ngay tại Sài Gòn.

Địa điểm được chọn là cầu Công Lý (nay là cầu Nguyễn Văn Trỗi) – tuyến đường huyết mạch mà đoàn xe của McNamara bắt buộc phải đi qua từ sân bay Tân Sơn Nhất vào trung tâm thành phố. Anh đã mưu trí chuẩn bị một khối thuốc nổ lớn đặt dưới chân cầu. Tuy nhiên, trong lúc đang thực hiện nhiệm vụ vào đêm ngày 09/05/1964, anh không may bị địch phát hiện và bắt giữ.

3. Bản lĩnh kiên cường trong chốn lao tù

Dù bị tra tấn dã man bằng đủ mọi hình thức tàn độc nhất của kẻ thù, từ đánh đập đến dùng điện giật, anh hùng Nguyễn Văn Trỗi vẫn giữ vững khí tiết của người cộng sản. Anh không hề khai nửa lời về tổ chức, về đồng đội, ngược lại còn hiên ngang vạch trần tội ác của đế quốc Mỹ và tay sai ngay trước mặt quân thù.

Để cứu anh khỏi án tử hình, một tổ chức du kích tại Venezuela (đội quân giải phóng FALN) đã bắt cóc Đại tá không quân Mỹ Michael Smolen để yêu cầu trao đổi tù binh. Tuy nhiên, sau khi phía du kích thả viên đại tá Mỹ theo thỏa thuận, chính quyền Sài Gòn đã lật lọng và lập tức đưa Nguyễn Văn Trỗi đi hành quyết.

4. Tiếng vang của anh Hùng Nguyễn Văn Trỗi “9 phút huy hoàng tại pháp trường”

Sáng ngày 15/10/1964, tại khám chí Hòa, kẻ thù đã đưa anh ra pháp trường. Trước họng súng của quân thù, anh hùng Nguyễn Văn Trỗi không hề run sợ, từ chối bịt mắt vì muốn nhìn thấy mảnh đất quê hương lần cuối. Những phút cuối cùng của anh hùng Nguyễn Văn Trỗi trước khi bị bắn, anh hô lớn đã đi vào huyền thoại và chấn động với câu nói: "Hãy nhớ lấy lời tôi! Đả đảo đế quốc Mỹ! Đả đảo Nguyễn Khánh! Hồ Chí Minh muôn năm! Hồ Chí Minh muôn năm! Hồ Chí Minh muôn năm! Việt Nam muôn năm!".

Trong “9 phút huy hoàng tại pháp trường” là một tinh thần thép, một ý chí không gì lay chuyển nổi. Tiếng hô của anh không chỉ là lời chào vĩnh biệt mà còn là hồi kèn xung trận, tiếp thêm sức mạnh cho cuộc kháng chiến của dân tộc.

5. Di sản và ý nghĩa lịch sử

Sự hy sinh của Nguyễn Văn Trỗi đã tạo nên một làn sóng phản đối chiến tranh rộng khắp. Chủ tịch Hồ Chí Minh Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ca ngợi sự hy sinh, dũng cảm và lòng kiên trung của anh hùng Nguyễn Văn Trỗi: “Vì Tổ quốc, vì nhân dân, liệt sĩ Nguyễn Văn Trỗi đã anh dũng đấu tranh chống đế quốc Mỹ đến hơi thở cuối cùng. Chí khí lẫm liệt của anh hùng Nguyễn Văn Trỗi là một tấm gương hy sinh cách mạng sáng ngời cho mọi người yêu nước, nhất là các cháu thanh niên học tập.”

Cuộc đời anh thể hiện một lối sống có lý tưởng, có trách nhiệm và sẵn sàng dâng hiến thanh xuân cho đất nước. Ngày nay, tên anh được đặt cho nhiều con đường, trường học và các giải thưởng lớn dành cho thanh niên, nhắc nhở thế hệ trẻ về một "thời hoa lửa" hào hùng.

Việc ôn lại câu chuyện của anh hùng Nguyễn Văn Trỗi thông qua đợt thi đua như "Câu chuyện thời hoa lửa" là hành động thiết thực để thế hệ hôm nay hiểu rõ giá trị của hòa bình, từ đó nỗ lực cống hiến cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam.