Cuộc đời và quá trình hoạt động của anh Kim Đồng

Từ cậu bé Nông Văn Dền đến người liên lạc nhỏ tuổi

Nông Văn Dền lớn lên giữa vùng núi Cao Bằng vào thời kỳ đất nước còn dưới chế độ thuộc địa. Khi phong trào cách mạng phát triển tại quê hương, dù tuổi còn rất nhỏ, Dền đã tham gia giúp đỡ cán bộ, làm nhiệm vụ giao thông liên lạc, đưa đón cán bộ và canh gác, bảo vệ các cuộc họp bí mật. Báo Quân đội nhân dân ghi nhận anh tham gia hoạt động từ khoảng 11 tuổi.

Những công việc ấy tưởng như đơn giản nhưng trong hoàn cảnh hoạt động bí mật lại rất nguy hiểm. Người liên lạc phải nhớ đường rừng, biết quan sát người lạ, giữ bí mật và tìm cách báo tin khi có quân địch xuất hiện.

Với sự nhanh nhẹn và gan dạ, Nông Văn Dền được giao ngày càng nhiều nhiệm vụ. Anh sử dụng bí danh Kim Đồng trong quá trình hoạt động. Người đội trưởng đầu tiên ngày 15 tháng 5 năm 1941, tại thôn Nà Mạ, Đội Nhi đồng Cứu quốc được thành lập với 5 đội viên đầu tiên gồm Nông Văn Dền – Kim Đồng, Nông Văn Thàn – Cao Sơn, Lý Văn Tịnh – Thanh Minh, Lý Thị Nì và Lý Thị Xậu. Đây được xem là tổ chức tiền thân của Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh ngày nay.

Trong buổi thành lập, Kim Đồng được bầu làm đội trưởng. Nhiệm vụ của các đội viên khi ấy chủ yếu là làm liên lạc, đưa đón và bảo vệ cán bộ, canh gác các cuộc họp và tham gia những công việc phù hợp với lứa tuổi để hỗ trợ phong trào.

Từ đây, cậu bé Nông Văn Dền trở thành Kim Đồng – người đội trưởng thiếu niên gắn với những ngày đầu của tổ chức Đội, những chuyến đi giữa núi rừng Kim Đồng thường xuyên phải đi qua những con đường rừng quanh khu vực Pác Bó và Nà Mạ để chuyển tin, đưa thư hoặc cảnh giới cho cán bộ.

Tuổi còn nhỏ lại trở thành một lợi thế: một cậu bé đi làm nương, chăn trâu hay mang đồ trong bản thường ít gây chú ý hơn người lớn. Nhưng phía sau dáng vẻ của một thiếu niên miền núi là những nhiệm vụ đòi hỏi sự bình tĩnh và giữ bí mật.

Các tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia mô tả Kim Đồng là người nhanh nhẹn, mưu trí và dũng cảm, nhiều lần tham gia bảo vệ hoạt động của cán bộ cách mạng tại địa phương.

Buổi sáng ngày 15 tháng 2 năm 1943

Đầu năm 1943, hoạt động truy lùng của chính quyền thuộc địa tại khu vực Pác Bó diễn ra gay gắt hơn.

Ngày 15 tháng 2 năm 1943, Kim Đồng đang làm nhiệm vụ canh gác cho một cuộc họp của cán bộ Việt Minh. Khi phát hiện lực lượng đối phương tiến đến gần, anh tìm cách báo động và thu hút sự chú ý về phía mình để những cán bộ đang họp có thời gian rút khỏi khu vực.

Trong lúc đó, Kim Đồng bị trúng đạn và hy sinh.

Khi ấy anh mới khoảng 14 tuổi.

Một cuộc đời rất ngắn đã dừng lại giữa núi rừng Cao Bằng, nhưng câu chuyện về người liên lạc nhỏ tuổi tiếp tục được truyền lại cho nhiều thế hệ thiếu nhi.

Sự ghi nhận sau khi hy sinh

Ngày 2 tháng 9 năm 1944, Tổng bộ Việt Minh truy tặng Nông Văn Dền – Kim Đồng bằng “Có công với nước”. Hiện vật này hiện được Bảo tàng Lịch sử Quốc gia lưu giữ và giới thiệu.

Đến tháng 7 năm 1997, Nhà nước truy tặng Kim Đồng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Tại quê hương Nà Mạ, khu di tích và phần mộ Kim Đồng trở thành nơi tưởng niệm. Khu di tích lịch sử Kim Đồng được xây dựng với sự đóng góp từ phong trào kế hoạch nhỏ của thiếu nhi cả nước và được khánh thành ngày 15 tháng 5 năm 1986, nhân kỷ niệm 45 năm ngày thành lập Đội.

Câu chuyện còn ở lại

Nếu tóm tắt cuộc đời Kim Đồng bằng những dấu mốc chính, đó là:

1929 – Nông Văn Dền sinh tại Nà Mạ, Cao Bằng.
Khoảng 1940 – bắt đầu tham gia giúp đỡ hoạt động cách mạng khi còn rất nhỏ.
15/5/1941 – trở thành một trong năm đội viên đầu tiên của Đội Nhi đồng Cứu quốc và được bầu làm đội trưởng.
15/2/1943 – hy sinh trong khi làm nhiệm vụ cảnh giới, bảo vệ cán bộ.
02/9/1944 – được Tổng bộ Việt Minh truy tặng bằng “Có công với nước”.
7/1997 – được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Câu chuyện về Kim Đồng – Nông Văn Dền là câu chuyện về một thiếu niên miền núi Cao Bằng đã tham gia công việc liên lạc và bảo vệ cán bộ trong những năm đầu của phong trào Việt Minh. Anh chỉ sống khoảng 14 năm, nhưng tên Kim Đồng sau này được đặt cho nhiều trường học, đường phố, nhà thiếu nhi và các công trình dành cho trẻ em trên khắp Việt Nam.