Cuộc đời và sự nghiệp danh tướng Phạm Ngũ Lão
Công trạng lẫy lừng của danh tướng Phạm Ngũ Lão là điều sử sách còn ghi, nhưng việc tôn vinh ông một cách xứng đáng vẫn chưa được thực sự quan tâm khi nhiều dấu tích quan trọng ở đền Phù Ủng – được xây dựng ngay trên cố trạch của tướng quân Phạm Ngũ Lão từ khi ông qua đời – vẫn chưa được quan tâm đúng mức nên bị hư hại.
Lễ hội đền Phù Ủng được tổ chức hàng vào dịp đầu năm vẫn chưa xứng tầm một di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia. Vì thế, vào ngày 12/7, trên mảnh đất quê hương của vị tướng quân, các nhà sử học đã cùng với chính quyền huyện Ân Thi, tỉnh Hưng Yên tổ chức hội thảo khoa học "Tướng quân Phạm Ngũ Lão và lễ hội đền Phù Ủng" nhằm làm rõ hơn cuộc đời và sự nghiệp của ông.Dựa trên các cứ liệu lịch sử, nghiên cứu khoa học, các nhà sử học: PGS.TS Nguyễn Văn Nhật – Viện trưởng Viện Sử học, GS. Lê Văn Lan, PGS.TS Nguyễn Minh Tường, Tăng Bá Hoành, TS. Văn Lang,… đã đưa ra nhiều thông tin về cuộc đời và sự nghiệp của danh tướng Phạm Ngũ Lão, giúp hậu thế có cách nhìn đầy đủ hơn về con người ông.Phạm Ngũ Lão là người làng Phù Ủng, huyện Ân Thi, tỉnh Hưng Yên. Ông thông minh, văn võ toàn tài bậc nhất, có chí lớn và đạo đức cao, nên dù xuất thân bình dân, nhưng đã trở thành Điện úy Thượng tướng quân, uy danh đức vọng rất lớn, được sánh ngang với Hưng Đạo vương và được hưởng ân điển đặc biệt của triều Trần.Cuộc đời và sự nghiệp của Phạm Ngũ Lão đã trở thành huyền thoại lớn trong lịch sử dân tộc, minh chứng cho tư tưởng và nghệ thuật quân sự nhân dân thời Trần. Tài năng xuất chúng đã khiến ông, dù không phải vương hầu, nhưng đều được các triều vua Trần nể trọng.Tuy về vai trò lãnh đạo của Phạm Ngũ Lão trong 3 cuộc kháng chiến chống quân Nguyên – Mông của nhà Trần còn chưa được các nhà sử học đạt tới sự thống nhất, do chính sử không ghi lại, nhưng các nhà nghiên cứu đã dễ dàng đi đến quan điểm chung về đóng góp của Phạm Ngũ Lão trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước thời Trần. Vai trò của ông nổi bật trên 3 lĩnh vực: chống ngoại xâm, bảo vệ lãnh thổ quốc gia và chống nội loạn bảo vệ vương triều.Sau lần ra mắt Hưng Đạo Vương thật ấn tượng bằng việc ngồi đan sọt giữa đường, Phạm Ngũ Lão đã trở thành gia tướng của Trần Quốc Tuấn rồi được ông gả công chúa Anh Nguyên và cho theo đi đánh giặc Nguyên - Mông. Với sự đào luyện, tiến cử của Hưng Đạo Vương, Phạm Ngũ Lão trở thành võ tướng trụ cột của triều đình.Các chứng cứ lịch sử còn ghi cho thấy, Phạm Ngũ Lão đã lập nên những chiến công lừng lẫy, góp phần lớn lao trong sự nghiệp bảo vệ lãnh thổ phía Tây của quốc gia Đại Việt cũng như bảo vệ và khẳng định chủ quyền quốc gia ở miền biên giới phía Nam, tạo nền tảng vững chắc cho bước tiến về phía Nam của người Việt trong các thế kỷ sau.
