Cuộc đời và sự nghiệp Nguyễn Thiện Thuật
Cuộc đời và sự nghiệp Nguyễn Thiện Thuật
Cuộc đời và sự nghiệp Nguyễn Thiện Thuật
I.TIỂU SỬ CHI TIẾT
1. Họ tên – thời gian – quê quán
• Họ tên đầy đủ: Nguyễn Thiện Thuật (阮善述)
• Tên hiệu: Tán Thuật (vì từng giữ chức Tán tương quân vụ)
• Năm sinh – mất: 20/3/1844 – 1926
• Quê quán: Làng Xuân Dương, huyện Đông Yên, tỉnh Nam Định (nay thuộc xã Hồng Minh, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình).
2. Xuất thân – học vấn
• Sinh ra trong một gia đình nhà nho, truyền thống khoa bảng và yêu nước.
• Cha và anh em trong nhà đều có học, tạo điều kiện cho ông tiếp xúc với Nho học từ nhỏ.
• Năm 23 tuổi (1867): đỗ Cử nhân khoa Đinh Mão.
• Tính tình cương trực, thông minh, có khí phách, được đánh giá là có tài văn võ song toàn.
II. CUỘC ĐỜI VÀ QUÁ TRÌNH LÀM QUAN
Sau khi đỗ đạt, ông bước vào con đường quan lộ thời nhà Nguyễn.
1. Các chức vụ từng đảm nhiệm
• Án sát Thanh Hóa
• Giữ gìn an ninh vùng, chống giặc cướp.
• Nổi tiếng thanh liêm, thẳng thắn, dám bảo vệ dân.
• Án sát Hưng Hóa
• Tăng cường phòng thủ biên giới phía Bắc trong bối cảnh Pháp mở rộng đánh Bắc Kỳ.
• Tuần phủ Hưng Yên
• Đây là chức vụ cao nhất ông từng nắm trước khi chống Pháp.
• Trong thời gian làm quan, ông kiên quyết phản đối sự can thiệp của Pháp vào các tỉnh Bắc Kỳ, nên bị Pháp coi là “nhân vật nguy hiểm”.
2. Tính cách trong thời gian làm quan
• Chính trực, không khuất phục trước Pháp.
• Giàu lòng yêu nước, quan tâm đời sống nhân dân.
• Sẵn sàng từ bỏ quan tước để cứu nước.
III. HOẠT ĐỘNG CÁCH MẠNG
1. Bối cảnh
• Năm 1885, kinh thành Huế thất thủ.
• Vua Hàm Nghi chạy ra Tân Sở và ban Chiếu Cần Vương, kêu gọi văn thân – sĩ phu đứng lên cứu nước.
• Nguyễn Thiện Thuật lập tức hưởng ứng.
2. Từ quan và dựng cờ khởi nghĩa
• Ông từ bỏ chức Tuần phủ Hưng Yên.
• Tập hợp nghĩa sĩ, xây dựng căn cứ và phất cờ khởi nghĩa tại vùng Bãi Sậy – khu lau sậy rộng lớn, rậm rạp, trải dài Hưng Yên – Hải Dương – Bắc Ninh.
IV. KHỞI NGHĨA BÃI SẬY (1885–1892)
Đây là phần quan trọng nhất trong cuộc đời ông.
1. Địa thế Bãi Sậy
• Là vùng lau sậy cao hơn đầu người, sình lầy, khó đi.
• Thuận lợi cho chiến thuật đánh du kích, ẩn – hiện bất ngờ.
• Pháp nhiều lần càn quét nhưng rất khó phát hiện căn cứ của nghĩa quân.
2. Tổ chức nghĩa quân
Nghĩa quân gồm nhiều toán nhỏ, hoạt động linh hoạt.
Các tướng tài dưới quyền Tán Thuật gồm: • Nguyễn Thiện Kế (em ruột)
• Đốc Tít
• Đốc Sung
• Lãnh Giang
• Lãnh Điển
• Ông Đốc Chính, Đề Vinh, …
3. Chiến thuật
• Phục kích trên đường giao thông của Pháp.
• Tấn công các đồn lẻ.
• Cắt tiếp tế, làm gián đoạn hoạt động quân sự của thực dân Pháp.
• Lợi dụng địa hình bãi sậy để biến mất nhanh chóng.
4. Những trận đánh tiêu biểu
• Tập kích đồn Lực Điền, đồn Tuần Mễ, các đồn vùng Khoái Châu – Mỹ Hào.• Hạ nhiều đồn nhỏ của Pháp khiến chúng bất an và phải dồn quân đàn áp mạnh.
5. Giai đoạn suy yếu
• Từ 1890 trở đi, Pháp dùng lực lượng lớn bao vây, càn quét ngày đêm.
• Lòng dân bị uy hiếp; lương thực cạn kiệt.
• Nghĩa quân dần thất thế.
6. Kết thúc
• Năm 1892, Nguyễn Thiện Thuật buộc phải rút sang Trung Quốc để bảo toàn lực lượng và tiếp tục vận động chống Pháp ở nước ngoài.
V. THỜI GIAN Ở TRUNG QUỐC (1892–1926)
• Sống chủ yếu tại Quảng Đông – Quảng Châu.
• Giao lưu và hỗ trợ các phong trào yêu nước Việt Nam tại hải ngoại.
• Tiếp tục tìm kiếm sự giúp đỡ để kháng chiến nhưng tình hình phức tạp, không khả thi.
• Dù xa quê, ông vẫn kiên cường giữ chí hướng chống Pháp đến cuối đời.
• Mất năm 1926, thọ 82 tuổi, được người dân tôn kính.
VI. GIA ĐÌNH NGUYỄN THIỆN THUẬT
Gia đình ông nổi tiếng là gia đình yêu nước, nhiều người tham gia khởi nghĩa:
1. Cha mẹ
• Thuộc dòng họ nho học, giàu truyền thống.
• Cha là người giỏi chữ nghĩa, nghiêm khắc trong việc dạy con.
2. Anh em
• Nguyễn Thiện Kế: em ruột, người kế tục và duy trì lực lượng nghĩa quân Bãi Sậy khi ông sang Trung Quốc.
• Nguyễn Thiện Dương: cũng tham gia chống Pháp.
• Gia đình có nhiều người là văn thân yêu nước.
3. Con cháu
• Một số người tiếp tục tham gia hoạt động yêu nước trong các phong trào sau.
• Gia tộc Nguyễn Thiện là một trong những dòng họ có nhiều đóng góp cho phong trào kháng Pháp ở Bắc Kỳ.
VII. ĐÁNH GIÁ – DI SẢN
• Nguyễn Thiện Thuật là một trong những lãnh tụ kiên cường của phong trào Cần Vương.
• Khởi nghĩa Bãi Sậy được xem là một trong những cuộc khởi nghĩa du kích tiêu biểu, bền bỉ nhất cuối thế kỷ XIX
• Tên ông được đặt cho nhiều đường, trường học ở Việt Nam.
• Hình tượng ông là biểu tượng cho tinh thần quyết chiến, bất khuất.
