Cuộc duyên kỳ ngộ và tri kỷ văn chương bên Hồ Tây

Một buổi chiều thu tại khu vực Hồ Tây (Thăng Long), Nguyễn Trãi khi đó đã là vị quan lớn nhưng vẫn giữ tính cách tao nhã, dạo bước qua các con phố. Ông vô tình bắt gặp một thiếu nữ trẻ đẹp đang gánh những cuộn chiếu gon đi bán với dáng vẻ thong dong. Thấy người thiếu nữ vừa đẹp vừa có khí chất thanh cao, ông nảy ra ý định thử tài nên đọc một câu thơ ghẹo: "Ả ở đâu bán chiếu gon / Hỏi xem chiếu ấy hết hay còn / Xuân thu nay được bao nhiêu tuổi / Đã có chồng chưa, được mấy con?".

Không một chút ngập ngừng, cô gái bán chiếu cất lời đáp lại bằng một bài thơ họa chuẩn vần, đối đáp vô cùng thông minh: "Vốn thiệt em đây bán chiếu gon / Cánh dâng hỏi xem hết hay còn / Xuân thu nay được trăng tròn lẻ / Chồng còn chưa có, có chi con!". Người thiếu nữ ấy chính là Nguyễn Thị Lộ, một tài nữ thông tuệ nổi tiếng vùng Hải Dương. Sự ứng đáp sắc sảo, tự tin cùng tài năng thi phú xuất chúng của nàng đã làm Nguyễn Trãi vô cùng kinh giác và thán phục. Từ cuộc gặp gỡ tình cờ ấy, hai người nên duyên vợ chồng, trở thành đôi tri kỷ cùng sẻ chia niềm đam mê văn chương và tư tưởng lớn trong suốt chặng đường đời sau này.