Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách

Bó hoa của người con cách mạng

Mùa xuân năm 1961, sau hai mươi năm xa cách, Bác Hồ trở lại Pác Bó. Núi rừng biên cương hôm ấy như lắng lại trong niềm xúc động thiêng liêng. Giữa dòng người nô nức đón Bác có cậu thiếu niên Dương Chí Quân, cháu nội cụ Dương Văn Đình khi ấy mới chừng 14-15 tuổi. Ông là một trong những người may mắn được trực tiếp gặp Bác và dâng lên Người bó hoa xuân giản dị mà chan chứa nghĩa tình của đồng bào Pác Bó.

Theo ông Quân kể, từ rất sớm mọi người đã chờ đón Bác ở khu ruộng Nà Chang - nơi Bác Hồ nói chuyện với nhân dân các dân tộc huyện Hà Quảng, Cao Bằng ngày 20/2/1961. Đồng bào, đồng chí quây quần thân thiết bên Bác. Nhìn Bác giản dị trong chiếc áo bông, gần gũi, thân thiết như một người ông, người cha, ai cũng cảm động rưng rưng nước mắt.

Hai mươi năm xa cách, họ lại được gặp "Ông Ké cách mạng", gặp "Già Thu". Bác xúc động lặng ngắm hồi lâu những khuôn mặt người dân đã từng che chở, giúp đỡ cách mạng những ngày còn trong trứng nước. Người ân cần thăm hỏi các cụ phụ lão, các cháu nhi đồng...

Sau đó, Bác cùng bà con thăm lại hang Pác Bó, núi Các Mác, suối Lê Nin. Lúc dừng chân trên một tảng đá bên suối Lê Nin, Bác xúc động ứng khẩu:

"Hai mươi năm trước ở nơi này

Đảng vạch con đường đánh Nhật - Tây

Lãnh đạo toàn dân ra chiến đấu

Non sông gấm vóc có ngày nay"...

Trong căn nhà của ông Dương Chí Quân bên suối Lê Nin, ảnh Bác Hồ được đặt trang trọng bên cạnh bàn thờ gia tiên. Còn trước hiên nhà cụ Dương Văn Đình, tấm bia ghi rõ: "Nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh thường tiếp xúc với quần chúng để tuyên truyền cách mạng từ năm 1941-1945", như một lời nhắc nhở về những năm tháng không thể nào quên.

Ông Dương Chí Quân đã kể cho chúng tôi nghe về bố của mình - ông Dương Đại Hoa và những người trong gia đình họ Dương ngày ấy và những ký ức của ông về Bác Hồ, đặc biệt là bức ảnh cả gia đình họ Dương và nhân dân Pác Bó chụp ảnh cùng Bác nhân dịp Bác về thăm Pác Bó năm 1961. Với ông Dương Chí Quân, khoảnh khắc ấy vẫn còn nguyên vẹn như vừa mới hôm qua. Đó là giây phút cậu bé vùng biên được đứng giữa gia đình, bà con xóm làng, trao bó hoa tươi thắm cho Bác Hồ. Không có ảnh chụp riêng, chỉ có bức ảnh chụp chung với cả gia đình họ Dương - bức ảnh nay được trưng bày trang trọng tại Nhà trưng bày Khu di tích Pác Bó.

Cầm tấm ảnh Bác Hồ chụp cùng các gia đình xóm Pác Bó có công với cách mạng, chụp tại nhà ông Dương Văn Đình ngày 20/2/1961, ông Dương Chí Quân xúc động cho biết: "Bức ảnh này, con cháu họ Dương ai cũng coi như báu vật". Từng gương mặt, từng vị trí, ông Quân đều nhớ rõ. Ai còn, ai đã khuất, ông vẫn nhớ từng gương mặt và đọc tên từng người có mặt trong ảnh. Khi Bác về thăm Pác Bó năm 1961, Người đã đến nhà họ Dương ăn cơm, trò chuyện và chụp ảnh cùng gia đình - nơi từng là cơ sở cách mạng đầu tiên khi Bác về nước tháng 1/1941. Niềm vinh dự ấy trở thành niềm tự hào chung của nhiều thế hệ con cháu.

Ông Quân nhớ nhất khoảnh khắc Bác cúi xuống xoa đầu mình và ân cần dặn dò: "Bác mong thiếu niên Pác Bó cũng như thiếu niên toàn quốc luôn chăm ngoan, học giỏi, để sau này lớn lên xây dựng đất nước ta ngày càng giàu đẹp hơn". Lời dặn giản dị ấy theo ông suốt cuộc đời.

Từ lời dặn năm xưa, năm 1967, ông Dương Chí Quân tình nguyện nhập ngũ, chiến đấu tại chiến trường miền Nam. Hòa bình lập lại, ông trở về, tiếp tục gắn bó với Pác Bó, chứng kiến từng bước đổi thay của quê hương. Với ông, những con đường mới mở, những mái nhà khang trang, cuộc sống của người dân khấm khá hơn, chính là cách thiết thực nhất để thực hiện lời Bác căn dặn thuở nào.

Nay ở tuổi 80, là cựu chiến binh, thương binh kháng chiến chống Mỹ, ông Quân vẫn tự hào khi kể về gia đình mình. Bốn người con của ông đều nỗ lực học tập, lao động, người theo quân đội, người công tác tại Khu di tích Pác Bó. "Con cháu chúng tôi phải sống sao cho xứng đáng với truyền thống của gia đình, của Pác Bó - cái nôi của cách mạng", ông nói, giọng chắc nịch.