Cuộc gặp ở Tam Kim kéo dài hơn dự kiến

Cuối năm 1989, Đại tướng Võ Nguyên Giáp trở lại Cao Bằng, về vùng Tam Kim đã từng che chở ông trong những năm hoạt động cách mạng. Người dân tập trung đón, trong đó có những người từng giúp cán bộ và những thế hệ chỉ biết anh Văn qua lời kể của cha ông.

Ông Nông Đình Chiến, người Bản Um, sau này kể rằng cuộc nói chuyện với nhân dân lần đầu ấy được dự kiến khoảng ba mươi phút. Nhưng trước sự lưu luyến của bà con, cuộc gặp kéo dài tới khoảng một tiếng rưỡi. Trong ký ức của ông, Đại tướng trở về như một người con đi xa, trò chuyện gần gũi với những người đang sống trên quê hương cách mạng.

Cũng trong hành trình ấy, Đại tướng trở lại khu rừng Trần Hưng Đạo. Người đi cùng có Nông Văn Lạc, một cán bộ đã từng cùng ông chia sẻ khó khăn thời tiền khởi nghĩa. Đại tướng được nghe về việc người dân quanh vùng giữ rừng, ngăn chặt phá và không phát nương tại nơi ra đời đội quân đầu tiên.

Hàng chục năm chiến đấu và công tác đã đi qua, còn những người từng sống với nhau giữa núi rừng vẫn nhận ra nhau qua tên bản, tên người. Chuyến trở về năm 1989 được lưu lại trong hồi ức người dân, nhà báo và ảnh tư liệu. Với Tam Kim, ký ức về anh Văn tiếp tục hiện diện trong những cuộc chuyện trò gia đình, bên những tấm ảnh được gìn giữ qua nhiều năm.