Cuộc gặp sau nửa thế kỷ

Con người ta có thể quên nhiều điều theo năm tháng.

Có thể quên những con đường đã đi qua.

Có thể quên những bữa cơm đã ăn.

Có thể quên những gương mặt chỉ gặp một lần.

Nhưng có một cuộc gặp mà suốt hơn năm mươi năm, tôi chưa bao giờ quên.

Đó là cuộc gặp giữa tôi và người đồng đội đã hy sinh trong một giấc mơ.

Tôi nhập ngũ năm hai mươi tuổi.

Ngày ấy, chúng tôi chỉ là những chàng trai vừa rời ghế nhà trường, chưa biết hết những gian khổ đang chờ phía trước.

Trong tiểu đội có anh Dũng.

Anh lớn hơn tôi hai tuổi.

Anh hay cười, hay hát và luôn là người nhận phần việc khó nhất.

Mỗi khi hành quân qua những đoạn đường hiểm trở, anh đều đi cuối hàng.

Anh bảo:

– Người đi cuối phải nhìn xem còn ai bị bỏ lại không.

Câu nói ấy khiến tôi nhớ suốt đời.

Mùa xuân năm 1973, đơn vị chúng tôi làm nhiệm vụ vận chuyển thương binh ra khỏi vùng chiến sự.

Đêm ấy mưa rất lớn.

Con đường đất trơn như mỡ.

Mỗi người cõng một thương binh trên lưng.

Đi được nửa đường thì máy bay địch bất ngờ thả pháo sáng.

Cả khu rừng bừng lên trắng xóa.

Bom bắt đầu dội xuống.

Đất đá tung mù mịt.

Tiếng người gọi nhau lẫn trong tiếng nổ.

Khi chúng tôi vừa đưa được thương binh vào nơi an toàn thì mới phát hiện thiếu anh Dũng.

Tôi cùng mấy đồng đội quay trở lại tìm.

Giữa cơn mưa, chúng tôi thấy anh nằm cạnh một chiến sĩ bị thương.

Thì ra, anh đã quay lại để cứu một người còn mắc kẹt.

Anh đẩy được người thương binh vào hầm trú ẩn.

Còn mình thì không kịp.

Ngày chúng tôi chôn anh, trời vẫn mưa.

Không có tiếng kèn.

Không có vòng hoa.

Chỉ có những người lính trẻ đứng nghiêm trong mưa, lặng lẽ tiễn biệt người đồng đội.

Trước mộ anh, tôi hứa:

– Dũng ơi!

Nếu mình còn sống, mình sẽ kể cho thế hệ sau nghe về cậu.

Để không ai quên những người đã nằm lại.

Chiến tranh kết thúc.

Tôi trở về.

Lập gia đình.

Sinh con.

Rồi có cháu.

Cuộc sống cuốn tôi đi.

Nhưng đêm nào gần đến ngày 27 tháng 7, tôi cũng mơ thấy anh.

Vẫn khuôn mặt ấy.

Vẫn nụ cười ấy.

Anh chỉ hỏi một câu:

– Đất nước mình bây giờ thế nào rồi?

Tôi luôn trả lời trong giấc mơ:

– Đẹp lắm!

Đường làng đã có điện.

Trẻ em được đến trường.

Ruộng đồng xanh tốt.

Nhân dân không còn chạy bom nữa.

Anh nghe xong chỉ cười.

Nụ cười rất hiền.

Rồi quay lưng bước đi giữa một cánh đồng đầy nắng.

Năm ngoái, tôi trở lại chiến trường xưa.

Nơi ấy giờ đã là một khu rừng xanh ngút ngàn.

Tôi tìm thấy tấm bia ghi tên anh.

Tôi ngồi bên mộ rất lâu.

Rồi kể cho anh nghe tất cả.

Kể rằng đất nước hôm nay đã đổi thay từng ngày.

Kể rằng những cây cầu mới đã nối đôi bờ.

Những nhà máy mọc lên.

Những cánh đồng đầy máy gặt.

Những em nhỏ tung tăng cắp sách đến trường.

Và kể rằng...

Lời hứa năm xưa...

Tôi đã thực hiện.

Tôi vẫn đang kể câu chuyện của anh cho thế hệ trẻ.

Lúc ra về, một cậu học sinh đi cùng hỏi tôi:

– Bác ơi!

Sao bác nói chuyện với ngôi mộ lâu thế?

Tôi mỉm cười.

– Vì người nằm dưới đó là người đã đổi tuổi thanh xuân để bác có ngày hôm nay.

Nếu không có các anh, sẽ không có cuộc sống bình yên mà chúng ta đang có.

Cậu bé lặng im.

Rồi cúi đầu trước phần mộ.

Khoảnh khắc ấy, tôi thấy mắt mình cay cay.

Tôi biết...

Người đồng đội năm xưa sẽ không bao giờ bị lãng quên.

Các cháu thân mến!

Thời gian có thể làm bạc mái tóc của những người lính còn sống.

Nhưng không thể làm phai mờ sự hy sinh của những người đã ngã xuống.

Điều hạnh phúc nhất của chúng tôi không phải là được ghi công.

Mà là được thấy thế hệ hôm nay biết trân trọng hòa bình, biết yêu quê hương và biết sống có trách nhiệm với đất nước.

Nếu một ngày các cháu đến nghĩa trang liệt sĩ, hãy dành một phút lặng im.

Biết đâu, trong làn gió nhẹ, các cháu cũng sẽ nghe thấy những người lính năm xưa đang mỉm cười và nhắn nhủ:

"Các cháu hãy sống thật tốt. Hòa bình này, chúng tôi đã đánh đổi bằng cả tuổi trẻ của mình."

Đó là cuộc gặp sau hơn nửa thế kỷ.

Một cuộc gặp không có cái bắt tay.

Không có lời tạm biệt.

Nhưng sẽ còn theo tôi cho đến hết cuộc đời.