Cuộc hành quân đặc biệt của nghìn cựu binh về chiến trường Vị Xuyên

Nước mắt đồng đội

Trước ngày Giỗ trận, trời Hà Giang mưa nhiều. Cơn mưa lớn từ sáng sớm 11/7 kéo dài khiến các cựu binh lòng như lửa đốt khi hành trình lên đài hương 468 có thể phải hoãn đến chiều hay bị hủy vì đường đi nguy hiểm.

Suốt buổi sáng, các cựu binh chỉnh tề quân phục, đứng ngồi ngổn ngang trong sảnh khách sạn, nơi họ nghỉ đêm trên đường Trần Hưng Đạo (thành phố Hà Giang), đợi mưa ngớt là lên đường ngay.

Cựu binh Nguyễn Minh Phong (E150, F356), đứng bần thần nhìn trời mưa lớn rồi tặc lưỡi nói với các đồng đội: “Mưa mãi như thế này, đường lên đài hương 468 không biết có đi được không. Đã đến tận đây rồi, không thể không lên thắp cho anh em nén hương được…”.

Đợi đến trưa mà mưa vẫn còn rả rích, các cựu binh bàn với nhau, đến chiều, dù trời không tạnh vẫn quyết lên đài hương. Đầu giờ chiều, mưa tạnh, trời hửng nắng, đoàn xe nối đuôi đưa các cựu chiến binh lên đài hương 468, thăm lại chiến trường xưa.

Đoàn xe dừng trước cổng Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy, bởi con đường qua suối bị nước dâng phủ kín. Mọi người phải vượt suối bằng chiếc cầu treo cũ, nhiều thanh gỗ trên nền cầu đã mục, được vá bằng các tấm ván gỗ lớn.

Từ cây cầu treo đến đài hương trên điểm cao 468 là quãng đường dốc chạy quanh núi hơn 3 km khá trơn trượt vì mưa và đầy bùn đất do sạt lở. Đa số cựu binh chọn cách thuê xe ôm lên đài hương vì sức khỏe yếu, một số chọn cách đi bộ để trải nghiệm quãng đường họ từng hành quân hơn 30 năm về trước.

Lên đến đài hương, trong không khí nghiêm trang, đặc mùi khói hương, những người cựu binh vui vẻ bỗng trở nên trầm lặng. Trong phút mặc niệm hay khi cùng hát bài Về đây đồng đội ơi (nhạc sĩ Trương Quý Hải), họ không kìm được nước mắt.

Đứng trên điểm cao 468 thắp hương cho đồng đội, những cựu binh nhìn về các cao điểm 772, 685… (nơi trận chiến diễn ra ác liệt nhất), họ như đắm chìm trong những ký ức bi thương và hào hùng.

Ông Nguyễn Kim Đồng (E149, F356) đưa tay chỉ về cao điểm nơi ông từng chiến đấu, bày tỏ gần 34 năm đã qua, nhưng ông không bao giờ quên được những ký ức chiến tranh.

“Đồng đội tôi hy sinh ở nơi này nhiều lắm, có khi đi mấy chục người, khi về chẳng còn ai… Họ đều hy sinh khi còn trẻ lắm, mới 18, 20 tuổi thôi. Hình ảnh thi thể đồng đội nằm ngổn ngang giữa chiến trường còn theo tôi đến giờ”, người đàn ông có gương mặt gầy guộc, hiền lành tâm sự.

Cựu binh Trần Xuân Hòa (E153, F356) giãi bày hơn 30 năm nay, ông luôn chất chứa trong lòng những câu chuyện bên lề cuộc chiến.

Trong đó, câu chuyện khiến ông day dứt nhất là trường hợp người mẹ lên tận chiến trường tìm mộ con. Trước khi đi, người bố liệt sĩ dặn bà rằng dù có thế nào cũng phải đem được một nắm đất ở mộ con về.

Vì tình thế bắt buộc, để yên lòng hậu phương, đơn vị ông Hòa cho đắp ngôi mộ giả, dự định tìm kiếm hài cốt liệt sĩ ấy sau. Người mẹ mang nắm đất ở ngôi mộ giả ấy về nhưng không hề biết hài cốt con mình còn thất lạc. Đơn vị của ông Hòa đã không thể tìm được hài cốt liệt sĩ đó như mong muốn.

Người cựu binh nói mong ước của ông là chính quyền cho rà phá bom, mìn trên các điểm cao, chiến trường xưa để tìm lại hài cốt của hơn 2.000 liệt sĩ đã hi sinh, còn nằm lại hứng chịu sương gió vùng cao.