Cuộc hành quân thần tốc đại phá 29 vạn quân Thanh

Cuối năm 1788, lấy cớ giúp Lê Chiêu Thống, nhà Thanh cho 29 vạn quân do Tôn Sĩ Nghị chỉ huy tràn sang xâm lược nước ta. Quân Tây Sơn do Ngô Văn Sở chỉ huy đã chủ động thực hiện kế sách rút lui về giữ phòng tuyến Tam Điệp - Biện Sơn để bảo toàn lực lượng, đồng thời cấp báo về Phú Xuân (Huế).

Nhận được tin báo, ngày 22 tháng 12 năm 1788 (ngày 25 tháng 11 năm Mậu Thân), Nguyễn Huệ chính thức làm lễ đăng quang lên ngôi Hoàng đế tại núi Bân (Huế), lấy niên hiệu là Quang Trung, rồi ngay lập tức lệnh cho đại quân tiến ra Bắc.

Tại Nghệ An, Quang Trung dừng chân tuyển thêm quân, tổ chức duyệt binh lớn và đọc lời dụ lịch sử truyền lửa cho quân sĩ: "Đánh cho để dài tóc / Đánh cho để đen răng / Đánh cho nó bánh xé không quay gọng / Đánh cho nó mảnh giáp không tiệm giáp...".

Đêm 30 Tết Kỷ Dậu (1789), trong khi quân Thanh đang chìm trong ăn mừng Tết Nguyên Đán và chủ quan cho rằng quân Tây Sơn không thể ăn Tết xong mới ra, Hoàng đế Quang Trung đã phát lệnh tổng tấn công. Quân Tây Sơn áp dụng phương pháp hành quân thần tốc: hai người đòn gánh khiêng một người nằm nghỉ, thay phiên nhau đi suốt ngày đêm.

Sáng mùng 5 Tết Kỷ Dậu, đại quân Tây Sơn dưới sự chỉ huy trực tiếp của Quang Trung đã đánh sập đồn Ngọc Hồi và Đống Đa — hai căn cứ then chốt bảo vệ Thăng Long. Quân Thanh hoàn toàn bị bất ngờ, hoảng loạn giẫm đạp lên nhau mà chạy. Tôn Sĩ Nghị nhút nhát không kịp thắng yên ngựa, bỏ cả sắc thư ấn tín chạy trốn về nước. Trưa mùng 5 Tết, Hoàng đế Quang Trung mặc chiếc áo bào màu hoàng đằng bị ám khói súng đen kịt cưỡi voi tiến vào thành Thăng Long trong sự reo hò của nhân dân.