Cuộc hội ngộ nhiều cảm xúc của những cựu binh chiến dịch Mậu Thân

Có những cuộc chiến đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng mỗi khi những người lính năm xưa trở lại chiến trường cũ, ký ức dường như chưa bao giờ ngủ quên.

Trên vùng đất Đông Gio Linh hôm nay, những cánh đồng đã xanh trở lại, những làng quê đã hồi sinh. Nhưng dưới màu xanh bình yên ấy là một phần lịch sử được viết bằng máu của những người lính đã chiến đấu trong những ngày tháng khốc liệt của Xuân Mậu Thân 1968.

Đó là câu chuyện về 108 ngày đêm chiến đấu của Tiểu đoàn 47, Trung đoàn 270, Bộ Tư lệnh Đặc khu Vĩnh Linh cùng quân dân khu Đông Gio Linh, với nhiệm vụ đặc biệt quan trọng: chặn đường tiếp tế của quân Mỹ từ Cửa Việt lên phía Tây, góp phần chia lửa cho chiến trường Khe Sanh – Hướng Hóa.

Một trận tuyến để “chia lửa” cho Khe Sanh

Đầu năm 1968, chiến trường Quảng Trị trở thành một trong những hướng tiến công quan trọng của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân.

Khe Sanh – Hướng Hóa được lựa chọn làm một trong những hướng chiến lược nhằm thu hút, giam chân lực lượng chủ lực của quân đội Mỹ.

Muốn Khe Sanh bị bao vây và không thể được tiếp tế, phải cắt đứt những tuyến đường vận chuyển của đối phương.

Trong thế trận ấy, khu Đông Gio Linh giữ một vị trí đặc biệt quan trọng.

Từ Cửa Việt, theo sông Hiếu lên Đông Hà rồi hướng về phía Tây là một tuyến vận tải quan trọng của quân Mỹ. Vì vậy, Bộ Tư lệnh B5 giao nhiệm vụ cho Tiểu đoàn 47, phối hợp với đặc công Hải quân, quân và dân các xã khu Đông Gio Linh cùng các đơn vị hỏa lực, đánh phá các tuyến vận chuyển, kho tàng, quân cảng, tàu thuyền và hệ thống đồn bốt của đối phương.

Từ Cửa Việt, Đông Hà đến những địa danh như cao điểm 12, 31, Dốc Miếu, quận lỵ Gio Linh, cao điểm 39, Cồn Tiên…, một trận tuyến rộng lớn được hình thành.

Nhiệm vụ của những người lính khi ấy rất rõ ràng:

Chặn đường tiếp tế.
Giữ vững trận địa.
Chia lửa cho Khe Sanh.

108 ngày đêm giữa vùng đất lửa

Cuộc chiến đấu bắt đầu từ ngày 20/1/1968 và kéo dài trong nhiều tháng.

Đó là những ngày mà mỗi con sông, cánh đồng, bến cảng và làng quê đều có thể trở thành chiến trường.

Tiểu đoàn 47 phải đối mặt với những lực lượng viễn chinh Mỹ được trang bị vũ khí, phương tiện chiến tranh hiện đại. Nhưng những người lính vẫn bám trụ.

Họ đánh phá các tuyến vận chuyển.

Họ phục kích những đoàn quân.

Họ tiến công các vị trí đóng quân.

Họ tìm cách ngăn những chuyến tàu chở quân, chở hàng tiếp tế từ Cửa Việt lên phía Tây.

Theo hồi ức của Đại tá Trần Văn Thà, người trực tiếp chỉ huy chiến đấu tại khu Đông Gio Linh, trong 108 ngày đêm, Tiểu đoàn 47 đã tham gia hàng trăm trận đánh, gây tổn thất lớn cho lực lượng và phương tiện chiến tranh của đối phương.

Nhưng phía sau những con số của chiến tranh là những con người.

Và những con người ấy đã phải trả giá bằng chính mạng sống của mình.

Trận đánh sáng 6/5/1968

Trong rất nhiều trận chiến của 108 ngày đêm, trận đánh tại khu vực Nhĩ Hạ – Nhĩ Trung sáng ngày 6/5/1968 trở thành một ký ức không thể phai mờ đối với những người lính còn sống.

Đêm 5/5, lực lượng ta tiến công thử vào vị trí quân Mỹ đóng tại Nhĩ Hạ.

Sau đó, đối phương tổ chức lực lượng phản kích nhằm đẩy quân ta ra xa.

Khoảng 5 giờ sáng ngày 6/5, pháo binh Mỹ bắt đầu bắn dữ dội.

Đến khoảng 6 giờ, máy bay Mỹ ném bom xuống khu vực làng Nhĩ Trung, xóm Phường. Những căn nhà bị phá hủy, cây cối tan hoang, khói lửa phủ lên cánh đồng.

Nhưng những người lính vẫn ở lại.

Khoảng 9 giờ 30, lực lượng Mỹ tiến vào với đội hình dày đặc.

Bộ binh tiến từng chặng, vừa tiến vừa bắn về phía làng.

Các chiến sĩ ta kiên nhẫn chờ đợi.

Khi đội hình đối phương tiến sâu vào trận địa phục kích, hỏa lực của ta đồng loạt khai hỏa.

Giữa cánh đồng, những chiếc xe thiết giáp bốc cháy.

Rồi tiếng lệnh xung phong vang lên.

Những người lính Tiểu đoàn 47 lao lên.

Khoảng cách giữa hai bên bị rút ngắn đến mức giáp lá cà.

Đó là khoảnh khắc mà súng đạn, lòng quả cảm và bản lĩnh của người lính cùng được thử thách đến tận cùng.

Trận đánh kéo dài từ sáng đến chiều tối.

Khi tiếng súng tạm lắng, những người còn sống mới có thể trở lại trận địa tìm đồng đội.

Cựu binh Nguyễn Xuân Dòng, khi nhớ lại trận đánh năm xưa, vẫn không thể quên cảnh đồng đội nằm lại giữa chiến trường. Những người hy sinh được đưa ra trước; một số thi thể chưa thể đưa về ngay phải tạm thời giấu lại để hôm sau tiếp tục tìm kiếm.

Đó là ký ức đau đớn mà những người lính sống sót mang theo suốt cuộc đời.

55 người nằm lại

Trong trận chiến và những ngày tháng chiến đấu ác liệt ấy, nhiều cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn 4 đã hy sinh.

55 cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn 4 đã anh dũng chiến đấu và hy sinh trên mảnh đất này.

Họ nằm lại giữa những cánh đồng, làng quê và vùng đất mà họ đã chiến đấu để bảo vệ.

Có người quê ở Vĩnh Linh.

Có người đến từ những miền quê khác.

Nhưng khi bước vào trận chiến, họ cùng chung một mục tiêu: bảo vệ quê hương, hoàn thành nhiệm vụ và góp phần vào cuộc đấu tranh thống nhất đất nước.

Họ ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ.

Có người chưa kịp lập gia đình.

Có người để lại cha mẹ già.

Có người để lại người vợ trẻ và những đứa con chưa kịp lớn.

Nhưng tất cả đã để lại tuổi xuân của mình trên đất Gio Linh.

Nửa thế kỷ trở về

Nhiều năm sau chiến tranh, những người lính năm xưa trở lại.

Có người chống gậy.

Có người sức khỏe đã yếu.

Nhưng họ vẫn tìm về Quảng Trị.

Họ trở lại không phải để kể về những chiến công của riêng mình.

Họ trở lại để tìm đồng đội.

Để thắp một nén hương.

Để cúi đầu trước những người đã không thể trở về.

Có những cuộc hội ngộ sau hơn 50 năm mà chỉ một cái bắt tay cũng đủ khiến người lính già nghẹn ngào.

Giữa những người từng vào sinh ra tử, không cần nhiều lời.

Một ánh mắt.

Một cái nắm tay.

Một tiếng gọi “đồng đội”.

Thế là đủ để cả một thời tuổi trẻ ùa về.

Tại bia tưởng niệm các liệt sĩ Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 270 ở Gio Thành, những cựu binh năm xưa đứng trước tên những người đã hy sinh.

Có những cái tên họ vẫn nhớ.

Có những người họ từng cùng chiến đấu.

Có những đồng đội đã nằm xuống ngay bên cạnh mình.

Hơn nửa thế kỷ trôi qua, họ vẫn không quên.

Những mầm xanh mọc lên từ đất lửa

108 ngày đêm ấy rồi cũng kết thúc.

Những trận địa im tiếng súng.

Những tuyến đường tiếp tế của đối phương bị đánh phá.

Khu Đông Gio Linh đã hoàn thành nhiệm vụ chia lửa với chiến trường Đường 9 – Khe Sanh.

Những người lính đã làm tất cả những gì có thể.

Nhưng chiến thắng không thể đo bằng những con số.

Chiến thắng còn được đo bằng sự hy sinh của những người đã nằm lại.

Hôm nay, trên những vùng đất từng là chiến trường, những cánh đồng đã xanh.

Những ngôi làng đã hồi sinh. Trẻ em đến trường. Những con đường nối dài qua quê hương. Những mùa lúa mới lại về. Đó chính là điều mà những người đã hy sinh năm xưa không thể nhìn thấy. Nhưng chính máu xương của họ đã góp phần làm nên sự bình yên ấy. Như lời Đại tá Trần Văn Thà từng xúc động khi trở lại chiến trường xưa:

“Xương máu của những liệt sĩ ấy giờ đây đã làm bật dậy những mầm xanh, những cánh đồng, những làng mạc trù phú ở vùng Đông này.”

Ký ức không nằm lại trong quá khứ

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua. Những người lính năm xưa đã già. Nhiều người đã trở về với đồng đội.

Nhưng câu chuyện về 108 ngày đêm ở Đông Gio Linh vẫn cần được kể lại. Không phải để khơi lại những đau thương. Mà để thế hệ hôm nay hiểu rằng hòa bình được đánh đổi bằng những mất mát không gì bù đắp được.

Mỗi cánh đồng bình yên hôm nay từng có thể là một trận địa.

Mỗi con đường hôm nay từng có thể là nơi những người lính hành quân giữa bom đạn.

Và dưới màu xanh của quê hương vẫn có những người đang nằm lại.

Tân Minh, Nhĩ Hạ, Cửa Việt, Đông Hà, Dốc Miếu, Cồn Tiên… những địa danh ấy không chỉ nằm trên bản đồ.

Chúng nằm trong ký ức của một thế hệ.

Và trong lịch sử của Gio Linh.

108 ngày đêm đã qua.
Hơn nửa thế kỷ đã qua.
Nhưng những người lính đã ngã xuống vẫn còn hiện diện trong từng mùa lúa, từng con đường, từng mái nhà bình yên của quê hương hôm nay.

Bởi có những người đã hy sinh để chúng ta được sống. Có những người đã nằm lại để quê hương được hồi sinh. Và có những câu chuyện lịch sử mà thời gian càng trôi qua, chúng ta càng phải nhớ.