CUỘC HỘI NGỘ VỚI NGƯỜI CHA ANH HÙNG

Chuyện 2 cha con cùng gặp nhau tại sân bay ngay sau ngày giải phóng miền nam của phi công Từ Đễ và cha mình là Giáo sư Từ Giấy rất đặc biệt.

Trước giải phóng miền nam, giữa tháng 4, khi ông Từ Đễ đang trực ở Đồng Hới (Quảng Bình) bảo vệ đoàn quân tiến vào Sài Gòn, cha ông là Giáo sư Từ Giấy khi đó là Phó cục trưởng Cục Quân nhu tranh thủ tạt qua, ăn với con trai bữa cơm rồi nhanh chóng vào nam. Trong cuộc gặp gỡ vội vã đó, ông Từ Đễ cũng không biết cha mình sẽ thực hiện nhiệm vụ gì ở phía nam.

Sau khi ném bom Tân Sơn Nhất thành công, khoảng 19 giờ ngày 28/4/1975, tại Bộ tư lệnh Chiến dịch Hồ Chí Minh ở mặt trận, cha ông được thông tin con trai ông là phi công Từ Đễ vừa cùng đồng đội Phi đội Quyết thắng dùng máy bay A37 của địch ném bom vào sân bay Tân Sơn Nhất.

Vài ngày sau, ông cũng mới biết tin cha ông cũng tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh nhưng phải đợi đến khi chiến dịch toàn thắng, ông mới gặp được cha tại sân bay Biên Hòa (Đồng Nai). Ngày 4/5/1975, hai cha con hội ngộ, vỡ òa cảm xúc niềm vui chiến thắng, niềm tự hào, hạnh phúc trào dâng.

Giáo sư Từ Giấy được Đảng và Nhà nước tặng nhiều danh hiệu cao quý: Thầy thuốc Nhân dân, Anh hùng Lao động, Giải thưởng Nhà nước về khoa học công nghệ, Huân chương Độc lập hạng Nhì...

Ông Từ Đễ rất tự hào về người cha của mình, một chuyên gia đầu ngành về dinh dưỡng. Cha ông cũng là người đầu tiên làm chủ bút tờ báo “Vui sống”, nổi tiếng nhất trong thời kỳ kháng chiến. Trong suốt những năm tháng nghiên cứu, Giáo sư Từ Giấy cũng cho ra đời nhiều sản phẩm để đời, từ những phong lương khô N70, N71 đến các mô hình VAC (Vườn Ao Chuồng) đã “cứu đói, làm giàu” cho bao gia đình người Việt. Giáo sư Từ Giấy là người đầu tiên nhận giải thưởng "nhà dinh dưỡng xuất sắc nhất châu Á" và được Ủy ban Dinh dưỡng Liên hợp quốc trao giải thưởng “Nhà khoa học đã suốt đời cống hiến cho sự nghiệp dinh dưỡng”.

Dưới bóng của người cha quá xuất sắc, là trưởng nam trong gia đình, ông thấy mình cần phải làm được những gì đó xứng đáng trong cuộc đời làm lính không quân của mình. Bởi vậy, suốt những năm tháng học tập, cống hiến hết mình cho Phòng không-không quân Việt Nam, ông tự hào mình đã được đóng góp công sức lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc. Trận oanh kích Sân bay Tân Sơn Nhất là một thành tích đặc biệt như vậy. Ông Từ Đễ bảo, chuyện cha con cùng nam tiến, cùng chiến đấu thì không thiếu, nhưng hai cha con cùng chiến đấu suốt nhiều năm trời và cùng gặp nhau ở chiến dịch cuối cùng là một dấu ấn đặc biệt.

Trong cuộc trò chuyện miên man về gia đình, về nghiệp bay lượn bảo vệ bầu trời Tổ quốc, ông Từ Đễ bảo, có những lúc mình cũng thấy mình hơi lãng tử.

Tôi hỏi chuyện bên lề: “Ông từng "tự hào" là người khách du lịch đầu tiên của Sài Gòn giải phóng khi đã liều mình tự bay một vòng trên bầu trời sau khi ném bom Tân Sơn Nhất? Đấy có phải là nét lãng tử nhất của ông lúc đó”, ông Từ Đễ nheo mắt cười: “Hoàn thành nhiệm vụ, tôi phấn khởi lắm, vòng một vòng xem toàn bộ Sài Gòn. Trời hôm đó lúc mưa, lúc tạnh, nhìn ở dưới thì địch bắn pháo đỏ rực trời, nhưng không bắn máy bay được. Tôi bay ở độ cao vừa đủ để nhìn Sài Gòn rất tráng lệ. Khi tôi chui lên mây thì thấy một chiếc máy bay Mỹ đang chở người di tản. Lúc đó, tôi bắn được ngay chứ, bắn là máy bay bị hạ. Nhưng tôi nghĩ, mình là người chiến thắng rồi, thắng thì ai cũng là bạn. Vì thế, tôi bay ép sát, giơ tay chào tên phi công, lắc cánh ba cái rồi úp lưng bay về sân bay hạ cánh. Khi hạ cánh, đưa máy bay vào đường lăn thì nhiên liệu cũng vừa hết”. Vì phi vụ này, sau ông phải làm tường trình.

Sau 30/4/1975, Sư đoàn của ông tham gia giải phóng đảo Thổ Chu, Bắc Phú Quốc, chính thức giải phóng hoàn toàn đất nước. Giai đoạn này cũng ghi nhiều dấu ấn trong đời làm phi công của ông Từ Đễ. "Khi đánh nhau ở Tây Nam, chúng tôi cũng tránh được chuyện đánh nhầm, cứu được 300 dân nghèo. Đây thực sự là câu chuyện nhân văn tiếp nối với việc bảo vệ tính mạng người dân của Không quân nhân dân Việt Nam khi đánh ở sân bay Tân Sơn Nhất", ông Từ Đễ khẳng khái nói.

Sau đó, ông được phân công nhiệm vụ trực chiến ở Phan Rang, thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Trường Sa. Ông dành trọn cả những năm tháng công tác ở mảnh đất này.

Bốn mươi năm sau ngày đất nước thống nhất, Đại tá Từ Đễ vinh dự được Đảng, Nhà nước trao tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân. Nghỉ hưu, ông về TP Hồ Chí Minh sinh sống, vui vầy với con trai và con gái trong căn nhà rộng rãi ở quận Tân Bình. Những ngày này, ông Từ Đễ bận rộn cùng một số đơn vị xây dựng phim về phi công Hồ Duy Hùng – người tình báo nổi tiếng với vụ đánh cắp máy bay của Mỹ ở Đà Lạt. Ông thấy mình vẫn còn rất nhiều việc phải làm, để những đồng đội còn sống đến hôm nay, được biết tới, vinh danh là những người anh hùng, đã không tiếc tính mạng của mình hy sinh cho sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.

Cuộc trò chuyện quá trưa, khi mặt trời lên đỉnh. Nhắc lại đôi lần chuyện cứu những người dân thoát khỏi bom đạn chiến tranh, ông khí thế nói: “Cả trận ném bom sân bay Tân Sơn Nhất, chúng tôi làm bị thương một người lính gác. Không quân nhân dân Việt Nam của ta rất nhân văn. Tới đây, khi nhà ga mới của Sân bay Tân Sơn Nhất khai trương, chúng tôi cũng sẽ có ý kiến cần phải làm khu tưởng niệm các liệt sĩ đã hy sinh năm 1968 như những gì mà nhà thơ Lê Anh Xuân đã ghi lại về những vị anh hùng này trong bài thơ “Dáng đứng Việt Nam”:

Trận đánh của Phi đội Quyết thắng vào sân bay Tân Sơn Nhất tháng 4/1975 là một mốc son trong lịch sử vẻ vang của lực lượng Không quân nhân dân Việt Nam.

Với tinh thần “Thần tốc, táo bạo, bất ngờ, quyết thắng” chỉ sau 6 ngày luyện tập, chuyển loại máy bay khẩn trương, chiều 28/4/1975, Phi đội Quyết thắng gồm 4 phi công của Trung đoàn 923 là Nguyễn Văn Lục, Từ Đễ, Hán Văn Quảng, Hoàng Mai Vượng và phi công Nguyễn Thành Trung, Trần Văn On, sử dụng máy bay A37 tập kích sân bay Tân Sơn Nhất. Cuộc tập kích đã phá hủy 24 máy bay, làm cho tinh thần của Mỹ-ngụy hoảng loạn, thúc đẩy nhanh chóng quá trình tan rã của ngụy quyền Sài Gòn.

Các phi công Nguyễn Thành Trung, Nguyễn Văn Lục, Từ Đễ, Hán Văn Quảng, Hoàng Mai Vượng đã được phong tặng Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Phi công Trần Văn On được tặng Huân chương Chiến công Giải phóng hạng Nhất.

hắc đến phi công – Anh hùng lực lượng Vũ trang nhân dân Nguyễn Thành Trung, lịch sử ghi nhận chiến công 2 trận ném bom gây chấn động vào Dinh Độc lập và sân bay Tân Sơn Nhất, làm tăng thêm sự hoảng loạn trong chính quyền Việt Nam cộng hòa, thúc đẩy nhanh cuộc chiến giải phóng miền nam. Nhưng ẩn sâu trong tâm trí người cựu phi công 78 tuổi này, ông vẫn luôn mang nặng nhiều ưu tư.

Chúng tôi gặp ông tại căn nhà thoáng mát nằm trong con hẻm nhỏ, sát sân bay Tân Sơn Nhất. Cuộc trò chuyện đôi khi bị ngắt quãng bởi tiếng máy bay cất và hạ cánh vang rền trời. Tôi hỏi: “Âm thanh này có làm ông nhớ ký ức 50 năm trước”, ông cười hiền hậu: “Nghe riết rồi cũng quen”. Có lẽ đây là thanh âm cuộc sống không thể thiếu trong cuộc đời người lính không quân này.