Cuộc hồi sinh của những kỷ vật

40 năm sau, tôi tìm về Cần Thơ. Vừa nhìn thấy tôi, anh Chấp sững người rồi reo lên: “Thằng Hoài! Ôi, đúng là thằng Hoài rồi!”. Trong căn nhà nhỏ ven vùng sông nước, anh kể cho tôi nghe một hành trình kỳ diệu: Anh đã nâng niu hai cuốn sổ ấy suốt những năm tháng chiến tranh, rồi trao lại chúng cho Thái Kế Toại-một nhà thơ-chiến sĩ, sinh viên Khoa Văn, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội. Anh Chấp bảo: “Mình nghĩ một nhà thơ trẻ như cậu ấy mới xứng đáng là chủ nhân của những trang viết này”.

Tôi vội vã nối máy gọi cho Thái Kế Toại. Qua đầu dây bên kia, Toại xúc động bảo: “Mình vẫn giữ cuốn sổ của Nguyễn Trường Phước-người bạn thân thiết nhất của mình”. Nhưng rồi tim tôi thắt lại khi nghe tin Phước đã không còn nữa. Câu nói gở cửa miệng của tôi 40 năm trước: “Vật kỷ niệm của người đã mất” giờ đây đã vận vào chính người tặng sổ. Phước đã ra đi, nhưng những dòng chữ anh viết vẫn sống, đã đi qua bao tay đồng đội để kết nối chúng tôi lại với nhau.

Nốt lặng giữa Cánh đồng Chum

Nhìn lại hành trình của hai cuốn sổ, tôi chợt nhận ra đó là biểu tượng cho tâm hồn của cả một thế hệ: Thế hệ sinh viên xếp bút nghiên ra trận. Họ mang theo tri thức và mộng mơ vào trận địa, dùng cái đẹp của thi ca để chiến thắng sự tàn khốc của bom đạn.

Trong chuyến trở lại chiến trường xưa vừa qua, đứng giữa Cánh Đồng Chum lộng gió, tôi gọi điện cho anh Chấp đang chăm vợ ốm ở quê nhà. Tôi muốn gửi cho anh chút mùi cỏ cháy của ký ức, chút tiếng gió của nước bạn Lào và cả niềm tự hào về một thời tuổi trẻ đã dâng hiến vẹn nguyên cho Tổ quốc. Anh Chấp ơi, mùi cỏ cháy năm ấy không chỉ là mùi của mất mát. Đó còn là mùi của một sự sống bất diệt-sự sống của những tâm hồn không bao giờ biết cúi đầu, của những nét mực tím không bao giờ phai nhạt trong tim người lính. Có phải thế không người thủ trưởng mẫu mực của tôi?