Cuộc khởi nghĩa của Tứ Kiệt

uộc khởi nghĩa của Tứ Kiệt trở thành truyền thuyết dân gian :

Định Tường xưa (tức Tiền Giang ngày nay) tự hào vì có bốn anh hùng người địa phương dám vùng lên đánh Pháp.

Bốn Ông vốn là lính đồn điền, cần cù khai hoang mở đất. Khi giặc Pháp xâm chiếm Nam Bộ, thù giặc ngất trời, Bốn Ông cùng theo Thiên Hộ Dương và Đốc Binh Kiều khởi nghĩa. Sau nhiều trận đánh đầy quả cảm, Thiên Hộ Dương gặp nạn qua đời, Đốc Binh Kiều hy sinh, lực lượng nghĩa quân ở Đồng Tháp Mười tan rã. Bốn Ông trở về quê nhà, tập hợp nghĩa quân, hoạt động xông xáo khắp vùng Cái Bè, Cai Lậy.

Tương truyền, “Tứ Kiệt” người to lớn khác thường, nước da màu đồng đen. Ai nấy đều có võ nghệ cao cường, tướng pháp lanh lẹ, râu rậm, tóc dài chấm gót. Các vị có biệt tài chạy nhanh và nhảy cao. Có lần, để thoát vòng bố ráp của giặc, một trong Bốn Ông đã cặp thêm bên nách một cháu nhỏ khoảng 10 tuổi, chạy vun vút như tên, tóc xổ ra phất phới như lá cờ.

Buổi đầu, nghĩa quân “Tứ Kiệt” chỉ có vũ khí thô sơ, phần nhiều là giáo mác, gậy gộc, nhưng họ đã biết áp dụng chiến thuật dân gian, đánh giặc theo lối của cha ông “dùng quân mai phục, lấy ít địch nhiều”. Trên đường giặc hay càn quét, họ đào hầm chông, gài ổ ong vò vẽ. Họ cưa gần đứt ván cầu, cắm chông dưới lòng kênh rạch, chờ giặc đi qua liền giật sập cầu. Họ còn bày kế dụ giặc vào nhà dân, chuốc rượu cho chúng no say, rồi khóa cửa, phóng hỏa đốt nhà.

Chiến công hiển hách đầu tiên của “Tứ Kiệt” chính là trận đánh thành Định Tường. Bốn Ông đích thân cải trang dọ thám tình hình. Đến đêm 01/5/1868, lúc 3 giờ khuya, nhân tối trời, bọn giặc mê ngủ, Bốn Ông cho nghĩa binh trèo tường vào thành, giết chết tên trưởng kho, rồi phóng hỏa, thiêu rụi kho lương giặc.

Chiến công thứ hai diễn ra ngày 25/12/1870. Nhân lễ Noel, phần lớn lính Pháp ở đồn Cai Lậy kéo về Mỹ Tho ăn lễ, chỉ để lại 25 lính mã tà. Bọn này chủ quan, không canh giữ đồn bót mà bày nhậu nhẹt. Chớp thời cơ, nghĩa quân “Tứ Kiệt” bất ngờ công đồn, chiếm chợ. Tên Việt gian Bếp Hữu bị trị tội, trại lính bị hỏa thiêu. Nghĩa binh tịch thu nhiều vũ khí, đạn dược rồi rút về căn cứ an toàn.

Bị tấn công và tổn thất nặng nề, thực dân Pháp quyết triệt hạ bằng được căn cứ của nghĩa quân. Chúng ruồng bố khắp nơi nhưng không bắt được bốn vị. Cuối cùng, tên Việt gian Trần Bá Lộc dùng quỷ kế. Chúng bắt và tra khảo người thân trong gia đình Bốn Ông và hàng trăm thường dân khác. Tuy không ai khai báo hoặc cung cấp điều gì nhưng không nỡ để bà con mình cứ bị tra khảo đau đớn đến thúi cả da thịt, Bốn Ông quyết định cứu người thân bằng cách tự nạp mình. Hôm ấy là ngày 01/4/1871.

Ròng rã một tháng trời, tên Việt gian đem bả vinh hoa phú quý ra dụ dỗ Bốn Ông. Cuối cùng, biết không lay chuyển được ý chí những người anh hùng, giặc Pháp phải đem Bốn Ông ra chợ Cai Lậy xử chém và bêu đầu. Đó là ngày 14/2/1871, nhằm ngày 25 tháng 12 năm Canh Ngọ

Tương truyền, khi bị bêu đầu, cặp mắt Bốn Ông còn mở trừng trừng. Người dân đưa thuốc, vái mời Bốn Ông hút thì lập tức điếu thuốc cháy bùng lên. Có một khách buôn người Tàu ngó thủ cấp Bốn Ông mà châm chọc, về nhà liền bị hộc máu, ngã lăn ra chết.

Sau khi cho bêu đầu, bọn giặc đã vùi thủ cấp Bốn Ông xuống mé rạch. Linh hồn bốn ông tiếp tục hiển linh, gây nên những cuộc hỏa hoạn kinh hoàng trong vùng. Chỉ đến khi dân làng tìm được thủ cấp Bốn Ông, lập mộ và thường xuyên cúng tế, nạn hỏa hoạn mới được chấm dứt.

Về sau, dân chúng còn ngấm ngầm lập miếu thờ Bốn Ông tại ấp Mỹ Cần, xã Mỹ Trang. Nhưng để che mắt thực dân, bà con tôn trí tượng Quan Công ở phía trước (nhân vật tiêu biểu trung nghĩa), còn ở phía sau thì làm một cái khánh thờ “Tứ vị thần hồn” và giải thích là “Chùa Ông” (Quan Công) hoặc “Miếu cô hồn”. Nhưng sâu kín tận đáy lòng, không ai không biết đó là miếu thờ “Tứ Kiệt”.

Sau trận bão năm Thìn (1904), toàn bộ nhà cửa, dinh thự trong vùng “Miếu cô hồn” bị sập. Chính quyền thời Pháp xây cất bệnh viện ở đây. Bà con không chịu để Bốn Ông gần nơi ô uế nên đã dời dựng miếu về cạnh mộ, tại Hòa Sơn (trước là xã Thạnh Hòa, nay là thị trấn Cai Lậy).

 Từ đó đến nay, hàng năm, cứ đến ngày 25 tháng Chạp, người dân Cai Lậy luôn thành kính tưởng niệm ngày “Tứ Kiệt” hy sinh.