Cuộc Khởi nghĩa Hòn Khoai và khí phách hiên ngang của Anh hùng Phan Ngọc Hiển
Thầy giáo Phan Ngọc Hiển sinh năm 1910, là một trí thức yêu nước, nhà báo sắc sảo từng hoạt động dạy học tại Rạch Gốc và Hòn Khoai. Dưới sự chỉ đạo của Tỉnh ủy Cà Mau, đồng chí đã trực tiếp xây dựng cơ sở cách mạng và lãnh đạo cuộc Khởi nghĩa Hòn Khoai đêm ngày 13/12/1940.
Đêm khởi nghĩa, với vũ khí thô sơ gồm dao găm, mác búp và giáo mác, đồng chí Phan Ngọc Hiển đã chỉ huy đội du kích đột kích chớp nhoáng trạm hải đăng trên đỉnh Hòn Khoai, trừ khử tên sếp đảo Olivier, làm chủ trạm đèn biển và tịch thu toàn bộ súng đạn của địch. Chiến thắng tại Hòn Khoai đã phát tín hiệu cho phong trào vũ trang địa phương, đội du kích sau đó vượt biển trở về đất liền đánh chiếm đồn Kiểm lâm Rạch Gốc.
Tuy nhiên, do lệnh đình hoãn cuộc Khởi nghĩa Nam Kỳ ở các tỉnh khác không đến kịp, thực dân Pháp đã tập trung binh lực, tàu chiến và máy bay bao vây ráo riết vùng rừng đước Mũi Cà Mau. Sau nhiều ngày kiên cường bám trụ, cạn kiệt lương thực và đạn dược, Phan Ngọc Hiển cùng các đồng đội bị địch bắt giam.
Dù bị tra tấn dã man bằng mọi cực hình, người thầy giáo kiên trung vẫn giữ vững khí tiết người cộng sản, kiên quyết bảo vệ cơ sở cách mạng. Sáng ngày 12/7/1941, thực dân Pháp đưa 10 chiến sĩ Khởi nghĩa Hòn Khoai ra xử bắn tại sân vận động thị xã Cà Mau. Đứng trước họng súng kẻ thù, Phan Ngọc Hiển đã gạt phăng dải băng bịt mắt và dõng dạc tuyên bố: "Chúng tôi là những người cộng sản coi cái chết rất bình thường. Cuộc cách mạng giải phóng dân tộc nhất định sẽ thành công!". Ngày 13/12/1940 lịch sử đã được Tỉnh ủy Cà Mau chọn làm Ngày truyền thống cách mạng của tỉnh.
Tiếng hô dõng dạc trước họng súng quân thù của thầy giáo Phan Ngọc Hiển đã trở thành lời hiệu triệu thiêng liêng, biến sự hy sinh bi tráng thành ngọn lửa cách mạng bùng cháy khắp Nam Bộ. Tinh thần kiên trung bất khuất ấy đã để lại bài học lớn lao về khí tiết và lý tưởng sống: người trẻ phải luôn kiên định với lẽ phải, đặt lợi ích của quê hương, đất nước lên trên hết và không bao giờ chùn bước trước khó khăn.
