CUỘC THI VIẾT BÀI “CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA” (5)

Có những ngọn lửa bùng lên giữa thời bom đạn, thắp sáng cả một giai đoạn lịch sử. Nhưng cũng có những ngọn lửa âm thầm cháy suốt cả đời người cháy trong trái tim những bà mẹ, những gia đình lặng lẽ ở lại, gìn giữ ký ức và hy sinh của người đã ngã xuống. Giữa vùng quê bình yên của xã Tân Phú, những câu chuyện thời hoa lửa vẫn được người dân truyền cho nhau bằng tất cả sự trân trọng và lòng biết ơn sâu sắc.

Trong những câu chuyện ấy, hình ảnh Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Ký luôn là nốt lặng xúc động nhất. Mẹ sinh năm 1929, một đời lam lũ mà kiên cường, dành tất cả tình yêu thương cho người con trai duy nhất là liệt sĩ Trần Văn Thạch, hy sinh năm 1969 ở tuổi còn rất trẻ. Ngày nghe tin con mất, mẹ ngã quỵ nhưng không gục ngã. Mẹ ôm nỗi đau vào lòng, sống tiếp, góp nhặt từng giây phút để cúng giỗ, để giữ di ảnh, để thắp lên hương hỏa, như một cách níu giữ con giữa đời.

Suốt nhiều thập kỷ, mẹ sống trong căn nhà nhỏ ở xã Nam Cát Tiên, tựa lưng vào ký ức, tựa lưng vào tình yêu đất nước. Năm 2003, mẹ được phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, và đến năm 2008, mẹ được trao Huân chương Độc lập hạng Ba như một sự ghi nhận cho cả cuộc đời cống hiến. Mẹ ra đi ngày 23/7/2022, hưởng thọ 94 tuổi, để lại khoảng trời thương nhớ rộng lớn trong lòng người dân Tân Phú.

Nhưng mẹ Ký không phải là người duy nhất nâng niu câu chuyện của “thời hoa lửa”. Ở Tân Phú và các xã lân cận, còn biết bao gia đình lặng lẽ gìn giữ ký ức. Tựa như xã Phú Điền, nơi có 75 gia đình chính sách, 28 gia đình liệt sĩ, mỗi năm đều giữ một tập quán đặc biệt: cứ đến đúng ngày giỗ liệt sĩ, cán bộ đại diện Đảng ủy, UBND, Mặt trận… lại tự mình mang theo đĩa trái cây, nén nhang đến từng nhà. Không ồn ào, không lễ nghi lớn. Chỉ là một lời chào, một ánh mắt kính cẩn và một nén nhang ấm khói. Hành động nhỏ mà nghĩa lớn.

Từ năm 1995 đến nay, việc ấy chưa bao giờ gián đoạn. Người cũ nghỉ thì người mới tiếp tục. Có cả một bảng lưu trữ cẩn thận tên những liệt sĩ, ngày mất dương, âm lịch, địa chỉ, người thờ cúng, số điện thoại… để không ai bị lãng quên. Đó là cách mà người Tân Phú bảo nhau “Tri ân không phải là một ngày, tri ân là cả một đời.”

Mỗi mùa 27/7, những cuộc họp mặt gia đình chính sách lại diễn ra giản dị mà ấm áp. Những suất quà được trao, nhưng hơn cả vật chất, đó là sự sẻ chia, là tấm lòng của cộng đồng dành cho những người đã hiến dâng máu xương cho Tổ quốc. Học sinh, đoàn viên thanh niên được nghe kể chuyện, được đi thăm nhà bia tưởng niệm, được chạm vào những vết hằn chiến tranh đã hóa thành tự hào. Và từ đó, bao trái tim trẻ bỗng thấy mình lớn hơn, thấy quê hương mình đẹp hơn, thấy trách nhiệm của bản thân nặng hơn nhưng cũng vinh quang hơn.

Khi nhìn lại những gương hy sinh như liệt sĩ Trần Văn Thạch, nhìn những người mẹ như mẹ Nguyễn Thị Ký, những anh hùng Nguyễn Minh (CHT ấp Tân Phú 6), Bùi Xuân Mong (CHT ấp Tân Phú 7), Nguyễn Văn Khoan (CHT ấp Bàu Mây),… rồi nhìn cả những việc làm bền bỉ của cán bộ và nhân dân địa phương, ta nhận ra rằng “thời hoa lửa” không chỉ thuộc về quá khứ. Nó sống trong hôm nay, trong từng nén nhang, từng bước chân đến thăm gia đình liệt sĩ, từng câu chuyện được kể lại cho lớp trẻ. Thời chiến, các anh ngã xuống để giữ nước. Thời bình, chúng ta cúi đầu để giữ trọn sự biết ơn.

Từ những việc nhỏ, từ những con người dung dị, từ những gia đình ở Tân Phú, một thông điệp nhân văn vẫn đang âm thầm lan tỏa lịch sử không chỉ được khắc lên bia đá; lịch sử được khắc vào trái tim người ở lại. Và chính họ những bà mẹ anh hùng, những gia đình liệt sĩ, những người dân vẫn âm thầm thắp nhang mỗi ngày đã giữ cho ngọn lửa của “thời hoa lửa” mãi cháy sáng giữa cuộc đời này.

Nhưng câu chuyện tri ân ở Tân Phú đâu chỉ dừng lại ở những nén nhang hay những buổi gặp gỡ. Nó được viết tiếp mỗi ngày bằng những việc làm rất đỗi bình thường nhưng ý nghĩa vô cùng sâu sắc. Chẳng hạn như những cụ già dù tuổi đã ngoài tám mươi vẫn xin tham gia chăm sóc nghĩa trang liệt sĩ. Mỗi chiều, họ cầm chiếc chổi tre quen thuộc, lặng lẽ quét từng bậc đá, nhổ từng ngọn cỏ mọc ven bia.

Còn ở trường học, thầy cô lại kể cho học sinh nghe về những người đã ngã xuống. Mỗi câu chuyện, mỗi bức ảnh, mỗi dòng tiểu sử đều trở thành một bài học sống, một phút lắng đọng để các em hiểu rằng hòa bình hôm nay không phải món quà vô giá mà trời ban, mà là kết tinh của biết bao hy sinh.

Nhiều đoàn viên của xã Tân Phú kể rằng: “Chúng em lớn lên trong những câu chuyện của ông bà, nên tự nhiên thấy mình phải sống tử tế hơn.” Có em chọn đăng ký nghĩa vụ quân sự. Có em chọn học ngành an ninh quốc phòng. Có em chỉ đơn giản tự nhủ: “Sống tốt, sống đẹp cũng là một cách tri ân.” Và đó mới là điều quan trọng nhất “tri ân biến thành ý thức sống”.

Thời gian có thể xóa nhòa nhiều thứ, nhưng không thể xóa được tình yêu nước. Thời gian có thể phủ rêu xanh lên bia đá, nhưng không thể phủ mờ dấu chân của những người đã ngã xuống. Ở Tân Phú, nhiều gia đình lập những cuốn sổ nhỏ ghi lại câu chuyện của người thân mình ai đã đi, ai không trở về, ai hy sinh ở đâu. Những cuốn sổ ấy không phải tài liệu lịch sử, nhưng là báu vật tinh thần, được truyền từ đời này sang đời khác như cách để nhắc con cháu “Hãy sống xứng đáng.”

Mỗi căn nhà chính sách, mỗi di ảnh đặt trên bàn thờ, mỗi nén nhang được thắp lên… đều là một mảnh ghép của bức tranh hòa bình. Và mỗi khi khói nhang bay lên, người ta như nhìn thấy bóng dáng những người lính trẻ trở về trong hình hài của gió, của nắng, của những ký ức chưa bao giờ cũ. Tân Phú vì thế không chỉ là vùng đất của những chiến công, mà còn là vùng đất của lòng biết ơn.

Tri ân không chỉ là nhớ về quá khứ. Tri ân là hướng về tương lai với một trái tim biết ơn. Mỗi con đường được mở mới, mỗi mái trường được xây cao, mỗi mảnh vườn được làm xanh hơn… cũng là cách người dân hôm nay trả ơn những người đã nằm xuống. Bởi hòa bình không chỉ để hưởng thụ. Hòa bình để xây dựng. Hòa bình để vươn lên. Hòa bình để viết tiếp câu chuyện của cha ông.

Những nụ cười trẻ thơ hôm nay, tiếng các em chạy nô trên sân trường, tiếng các em đọc vang lời hứa thiếu nhi, tiếng các em hát những bài hát về Tổ quốc chính là minh chứng đẹp nhất rằng sự hy sinh của thế hệ trước không hề vô nghĩa.

Mỗi năm, khi tháng bảy tri ân về, gió lại thổi qua nghĩa trang, qua mái nhà Mẹ Việt Nam Anh hùng, qua những con đường đầy hoa dại của Tân Phú. Gió như mang theo tiếng gọi của người xưa, nhắc ta rằng: “Hãy sống sao cho xứng đáng.” Và người Tân Phú già trẻ, gái trai vẫn tiếp tục viết tiếp câu chuyện hòa bình ấy bằng tất cả những gì mình có, một nén nhang, một bàn tay chăm sóc, một câu chuyện kể cho thế hệ sau, một trái tim biết ơn, biết trân trọng, biết gìn giữ hòa bình như giữ điều thiêng liêng nhất đời mình.

Để quá khứ không bao giờ xa.

Để hiện tại thêm nghĩa tình.

Để tương lai thêm vững chãi.

Và để “câu chuyện hòa bình” được viết tiếp mãi mãi.

Để rồi giai điệu bài hát “Viết tiếp câu chuyện hòa bình” (Nguyễn Văn Chung) vang lên, lời ca như kết lại tất cả những điều thiêng liêng ấy:

“Cha ông ta ngày xưa ngã xuống để cho đời ta ngày sau đổi lấy hoà bình

Giữa khói binh, ai cũng nguyện lòng hy sinh.

Xin tri ân những người chiến sĩ, quên đi niềm riêng, quên đi cả bản thân mình

Cuộn chảy trong lòng một dòng máu nóng, dòng máu Lạc Hồng.

Tạ ơn những người gìn giữ nước non Đại Việt nghìn năm trước

Tạ ơn người Cha già của chúng ta trên con đường cứu nước.”