CUỘC TIẾN CÔNG CHIẾN LƯỢC NĂM 1972: ĐÒN XOAY CHUYỂN CỤC DIỆN VÀ BƯỚC NGOẶT ĐẤU TRANH

Bước sang năm 1972, cục diện chiến trường miền Nam có những thay đổi căn bản. Nhằm cứu vãn chiến lược "Việt Nam hóa chiến tranh" đang trên đà phá sản, Mỹ và chính quyền Sài Gòn ra sức củng cố lực lượng phòng thủ, xây dựng các tuyến phòng ngự kiên cố tại các địa bàn chiến lược. Trước tình hình đó, Bộ Chính trị và Bộ Tổng Tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam đã quyết định mở cuộc Tiến công chiến lược năm 1972. Mục tiêu của cuộc tiến công là tiêu diệt các tập đoàn quân lực lượng chủ lực lớn của đối phương, phá vỡ các phòng tuyến phòng ngự vững chắc nhất, mở rộng vùng giải phóng, đồng thời phối hợp chặt chẽ với mặt trận đấu tranh ngoại giao tại Hội nghị Paris.

Cuộc Tiến công chiến lược năm 1972 chính thức bùng nổ vào ngày 30 tháng 3 năm 1972. Quân Giải phóng đã chủ động áp dụng nghệ thuật tác chiến hiệp đồng quân binh chủng quy mô lớn, bất ngờ mở các hướng tiến công sấm sét vào ba địa bàn chiến lược xung yếu nhất trên toàn miền Nam: Quảng Trị, Tây Nguyên và Đông Nam Bộ. Tại hướng trọng điểm Quảng Trị, quân ta đã đập tan tuyến phòng ngự cứng rắn nhất tại bờ bắc sông Thạch Hãn, giải phóng hoàn toàn tỉnh Quảng Trị vào đầu tháng 5 năm 1972. Tại Tây Nguyên, quân giải phóng tiêu diệt cứ điểm Đăk Tô - Tân Cảnh, áp sát thị xã Kon Tum. Tại hướng Đông Nam Bộ, quân ta tấn công giải phóng Lộc Ninh và bao vây, ép chặt cứ điểm An Lộc trên tuyến quốc lộ 13.

Trước sức tiến công mãnh liệt của lực lượng cách mạng, quân đội Mỹ đã buộc phải tiến hành "Mỹ hóa" trở lại cuộc chiến bằng cách huy động tối đa hỏa lực không quân, đặc biệt là máy bay ném bom chiến lược B-52, và hải quân để yểm trợ quân đội Sài Gòn phản công tái chiếm các vùng đã mất. Giai đoạn này đã chứng kiến cuộc chiến đấu vô cùng cam go và bi tráng tại Thành cổ Quảng Trị suốt 81 ngày đêm khói lửa. Dù đối phương sử dụng khối lượng bom đạn khổng lồ chưa từng có, quân và dân ta vẫn kiên cường bám trụ, tiêu hao lớn lực lượng sinh lực tinh nhuệ và phương tiện chiến tranh của đối phương, giữ vững các thành quả chiến lược cơ bản trên toàn mặt trận.

Thắng lợi của cuộc Tiến công chiến lược năm 1972 mang ý nghĩa lịch sử vô cùng to lớn. Cuộc tiến công đã giáng một đòn chí mạng, làm phá sản căn bản chiến lược "Việt Nam hóa chiến tranh" của chính quyền Tổng thống Nixon, chứng minh sự bất lực của quân đội Sài Gòn dù có hỏa lực Mỹ hỗ trợ tối đa. Thắng lợi quân sự vang dội này cùng với chiến thắng "Điện Biên Phủ trên không" trên bầu trời Hà Nội cuối năm 1972 đã trực tiếp buộc chính phủ Mỹ phải ký kết Hiệp định Paris vào ngày 27 tháng 1 năm 1973, chấm dứt hoàn toàn sự can thiệp quân sự của Mỹ, rút hết quân viễn chinh về nước và tạo ra thế và lực mới quyết định để quân dân ta tiến tới đại thắng mùa Xuân năm 1975.