CUỘC TIẾN CÔNG UNG – KHÂM – LIÊM

Một trong những sự kiện nổi bật nhất trong cuộc đời cầm quân của Lý Thường Kiệt là cuộc tiến công sang đất Tống vào cuối năm 1075. Đây là sự kiện thường được nhắc đến với tên gọi cuộc tiến công Ung, Khâm, Liêm, bởi quân Đại Việt lần lượt đánh vào ba khu vực quan trọng này. Bối cảnh của cuộc chiến cần được hiểu trong quan hệ căng thẳng giữa Đại Việt và nhà Tống lúc bấy giờ. Dưới thời Tống Thần Tông, nhà Tống tiến hành nhiều hoạt động quân sự ở khu vực biên giới phía nam và có những bước chuẩn bị nhằm gây sức ép đối với Đại Việt. Trước tình hình đó, Lý Thường Kiệt chủ trương không ngồi yên chờ quân Tống hoàn tất việc chuẩn bị. Ông đề xuất phương án tiến công trước để phá các căn cứ hậu cần và quân sự của đối phương. Theo các sử liệu, quân Đại Việt chia thành nhiều hướng, tiến đánh Khâm Châu, Liêm Châu và đặc biệt là thành Ung Châu. Sau khi Khâm Châu và Liêm Châu bị đánh chiếm, quân Đại Việt tập trung bao vây Ung Châu, một thành trì quan trọng của nhà Tống. Cuộc chiến tại Ung Châu diễn ra rất quyết liệt. Quân phòng thủ thành chống trả mạnh mẽ, nhưng sau một thời gian vây hãm, quân Đại Việt chiếm được thành. Sau khi phá hủy các cơ sở quân sự và kho tàng quan trọng, quân Đại Việt rút về nước. Điều đáng chú ý là Lý Thường Kiệt không biến cuộc tiến công thành một chiến dịch chiếm đất lâu dài. Mục tiêu chủ yếu là phá thế chuẩn bị chiến tranh của nhà Tống. Đây là điểm quan trọng giúp chúng ta hiểu đúng hơn về tư duy quân sự của ông. Ông không chủ trương đưa quân sang để mở rộng lãnh thổ mà nhằm loại bỏ nguy cơ trước mắt đối với Đại Việt. Sau khi trở về, ông lập tức chuẩn bị lực lượng phòng thủ. Điều này cho thấy cuộc tiến công năm 1075 không phải một hành động riêng lẻ mà nằm trong một kế hoạch quân sự rộng hơn. Lý Thường Kiệt vừa chủ động tiến công để phá thế chuẩn bị của đối phương, vừa nhanh chóng chuyển sang thế phòng thủ để chờ cuộc phản công của nhà Tống. Đây là cách kết hợp giữa tiến công chiến lược và phòng ngự chiến lược rất đáng chú ý. Sau đó, nhà Tống thực sự đưa quân sang Đại Việt. Nhưng nhờ đã phá được một phần quan trọng hệ thống hậu cần và căn cứ của đối phương, quân Đại Việt có thêm thời gian chuẩn bị phòng tuyến. Những gì xảy ra tiếp theo trên sông Như Nguyệt cho thấy hiệu quả của kế hoạch này. Câu chuyện Ung Châu vì thế không chỉ là câu chuyện về một trận đánh mà là câu chuyện về cách một vị tướng nhìn thấy nguy cơ trước khi nó trở thành cuộc khủng hoảng. Lý Thường Kiệt hiểu rằng chiến tranh không chỉ được quyết định trên chiến trường mà còn được quyết định bởi việc ai chuẩn bị tốt hơn, ai kiểm soát được thế trận và ai chủ động lựa chọn thời điểm hành động. Đối với thế hệ trẻ, câu chuyện này có thể được nhìn dưới góc độ của sự chuẩn bị. Trong học tập cũng như công việc, nếu biết dự đoán khó khăn và chuẩn bị từ trước, chúng ta sẽ có khả năng ứng phó tốt hơn khi vấn đề xuất hiện. Lý Thường Kiệt đã để lại một bài học như vậy từ hơn chín thế kỷ trước: chủ động không có nghĩa là liều lĩnh, mà là nhìn rõ nguy cơ, xác định mục tiêu và hành động có tính toán.