CUỘC TIẾN QUÂN THẦN TỐC VÀ MÙA XUÂN ĐẠI PHÁ QUÂN THANH
Mùa thu năm 1788, lợi dụng sự cầu viện của Lê Chiêu Thống, nhà Thanh sai Tôn Sĩ Nghị dẫn 29 vạn quân sang xâm lược nước ta. Quân giặc nhanh chóng chiếm đóng Thăng Long. Tôn Sĩ Nghị chủ quan cho rằng quân ta đã suy yếu, liền hẹn ăn Tết Nguyên Đán xong mới tiến quân đánh xuống phía Nam.
Nhận tin cấp báo, ngày 22 tháng 12 năm 1788, Nguyễn Huệ làm lễ lên ngôi Hoàng đế tại Phú Xuân (Huế), lấy niên hiệu là Quang Trung, rồi lập tức ra lệnh xuất quân ra Bắc.
Trên đường hành quân, vua dừng chân ở Nghệ An và Thanh Hóa để tuyển thêm quân, nâng tổng số binh sĩ lên 10 vạn. Tại đây, Vua Quang Trung đã đọc bài dụ nổi tiếng nhằm khích lệ tinh thần tướng sĩ:
"Đánh cho để dài tóc,
Đánh cho để đen răng,
Đánh cho nó bánh xe quay quắt,
Đánh cho nó giáp trụ tan tành,
Đánh cho sử知 nước Nam quốc hữu chủ!"
Để đảm bảo tốc độ di chuyển cực nhanh, Vua Quang Trung nghĩ ra cách cứ 3 người thành một nhóm: 2 người cáng 1 người đi đường, thay phiên nhau nghỉ ngơi và di chuyển liên tục ngày đêm không nghỉ.
Đúng đêm 30 Tết Kỷ Dậu, quân Tây Sơn bất ngờ vượt sông Gián Khẩu, tiêu diệt toàn bộ các đồn tiền tiêu của địch. Quân Thanh đang mải mê ăn Tết, say sưa tiệc tùng hoàn toàn bị bất ngờ.
Sáng mùng 5 Tết, quân Tây Sơn phối hợp cùng đội tượng binh (voi chiến) tiến đánh đồn Ngọc Hồi và Đống Đa. Vua Quang Trung trực tiếp cưỡi voi chiến, áo đảo bào thâm đen vì khói súng, dẫn dắt quân sĩ xông thẳng vào trận địa. Đồn Ngọc Hồi vỡ tan, tướng giặc Sầm Nghi Đống thắt cổ tự tử, Tôn Sĩ Nghị hoảng loạn không kịp thắng yên ngựa, vội vã tháo chạy về nước.
Chỉ trong vòng 6 ngày (từ đêm 30 đến mùng 5 Tết), toàn bộ 29 vạn quân Thanh đã bị quét sạch. Trưa mùng 5 Tết, Vua Quang Trung tiến vào thành Thăng Long trong niềm reo hò chiến thắng của nhân dân.
