Cuộc tìm kiếm bằng tay không giữa hố bom Đồng Lộc

Hồ Thị Cúc sinh năm 1944 tại xã Sơn Bằng, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh, giữ vai trò Tiểu đội phó của Tiểu đội 4, Đại đội Thanh niên xung phong 552. Chị là một trong 10 cô gái đã hy sinh trong trận bom chiều ngày 24 tháng 7 năm 1968 tại Ngã ba Đồng Lộc, khi tiểu đội đang làm nhiệm vụ san lấp hố bom để bảo đảm giao thông thông suốt cho tuyến chi viện chiến lược từ Bắc vào Nam. Ngay sau khi quả bom định mệnh rơi xuống, đồng đội và các lực lượng cứu hộ đã lập tức tổ chức tìm kiếm thi thể của 10 cô gái giữa những hố bom sâu hoắm, đầy đất đá lẫn bùn nhão do mưa bom liên tục cày xới.

Theo lời kể của bà Nguyễn Thị Diệu Lan, một cựu thanh niên xung phong thuộc Tiểu đội 3 khi đó cũng tham gia tìm kiếm, phần lớn thi thể được tìm thấy trong các căn hầm trú ẩn, có hầm ba người, có hầm sáu người, trong đó chị Võ Thị Tần được tìm thấy trong một căn hầm có tới sáu người. Riêng trường hợp chị Hồ Thị Cúc lại khó khăn hơn cả: các lực lượng phải thay phiên nhau tìm kiếm trong nhiều ngày liền, và theo chỉ thị đặt ra khi đó, việc tìm kiếm phải được thực hiện hoàn toàn bằng tay, không dùng cuốc xẻng, để tránh gây thêm tổn hại cho thi thể đã bị chôn sâu dưới lớp đất đá dày.

Câu chuyện về cuộc tìm kiếm gian khổ ấy đã trở thành một phần trong ký ức về sự kiện Ngã ba Đồng Lộc, cho thấy không chỉ sự hy sinh của những cô gái tuổi đôi mươi, mà còn cả tấm lòng của những đồng đội còn sống, những người đã dành nhiều ngày đêm để đưa được các chị về với đất mẹ trong hoàn cảnh chiến tranh khắc nghiệt. Đến nay, câu chuyện này vẫn thường được các thuyết minh viên tại Khu di tích Lịch sử Quốc gia đặc biệt Ngã ba Đồng Lộc kể lại cho các đoàn khách đến tham quan, tưởng niệm.