Cuộc Tổng Bầu Cử Quốc Hội Khóa I – Ngày Hội Non Sông Và Nền Móng Dân Chủ Đầu Tiên

Ngay sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công và bản Tuyên ngôn Độc lập khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa chưa ráo mực, tình thế đất nước như "ngàn cân treo sợi tóc". Giặc đói, giặc dốt bủa vây, lại thêm hàng chục vạn quân Tưởng Giới Thạch, thực dân Pháp cùng các phe phái phản động đangăm le lật đổ chính quyền non trẻ. Giữa lúc hiểm nghèo ấy, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đưa ra một quyết định táo bạo, sáng suốt đến kinh ngạc: tổ chức Tổng tuyển cử trong toàn quốc để bầu ra Quốc hội – cơ quan quyền lực cao nhất của nhà nước dân chủ.

Nhiều người khi ấy lo ngại vì nhân dân ta phần lớn chưa biết chữ, lại chưa từng có tiền lệ bầu cử dân chủ trong lịch sử hàng ngàn năm phong kiến. Thế nhưng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tin tưởng tuyệt đối vào lòng yêu nước và ý thức làm chủ của người dân. Người khẳng định tổng tuyển cử là dịp để toàn dân thể hiện quyền tự quyết, lựa chọn những người tài đức gánh vác việc nước. Dưới sự chỉ đạo sát sao của Người, công tác chuẩn bị được tiến hành khẩn trương trong sự bảo vệ nghiêm ngặt của tự vệ và quần chúng.

Ngày 6 tháng 1 năm 1946 thực sự là ngày hội lớn chưa từng có trong lịch sử dân tộc. Bất chấp đe dọa phá hoại của kẻ thù, hàng triệu cử tri từ nông thôn đến thành thị, từ đồng bào Kinh đến các dân tộc thiểu số, từ người theo Phật giáo, Thiên Chúa giáo đến không tôn giáo, đã rưng rưng cầm lá phiếu trên tay. Đặc biệt, tại vùng Nam Bộ và Nam Trung Bộ đang sục sôi khói lửa kháng chiến chống Pháp xâm lược, người dân vẫn bất chấp mưa bom bão đạn để đi bỏ phiếu, thậm chí có những chiến sĩ ngã xuống ngay trên đường đem lá phiếu về hòm. Cuộc bầu cử thành công rực rỡ đã bầu ra 333 đại biểu ưu tú, khẳng định tính chính danh tuyệt đối của Chính phủ trước cộng đồng quốc tế.

Kỷ vật và những điều thú vị còn mãi

Chi tiết xúc động và thú vị nhất chính là lá phiếu bầu cử đầu tiên của cử tri Việt Nam và bức thư biểu dương tinh thần đoàn kết toàn dân. Một điểm vô cùng nhân văn và độc đáo trong cuộc bầu cử này là Chủ tịch Hồ Chí Minh đã không cần ứng cử ở một địa phương riêng lẻ nào; khi đồng bào Nam Bộ suy tôn Người ra ứng cử tại Sài Gòn – Chợ Lớn, Người từ chối khéo vì cho rằng "tôi là công dân của cả nước, tôi xin ứng cử ở cả ba miền".

Hình ảnh những cụ già chống gậy, những mẹ, những chị lần đầu tiên được cầm lá phiếu tự tay chọn người đại diện cho quyền lợi của mình, đã trở thành biểu tượng sống động nhất khai sinh ra nền văn hóa dân chủ pháp quyền ở Việt Nam.

Thông điệp đối với thế hệ trẻ hôm nay

1. Giá trị thiêng liêng của quyền làm chủ: Cuộc Tổng tuyển cử năm 1946 nhắc nhở thế hệ trẻ rằng quyền bầu cử và tham gia quản lý đất nước là thành quả đấu tranh xương máu, đòi hỏi mỗi công dân phải trân trọng và có trách nhiệm.