Cuộc Tổng Khởi Nghĩa Giành Chính Quyền ở Quảng Nam, Mùa Thu 1945

Cuộc Tổng Khởi Nghĩa Giành Chính Quyền ở Quảng Nam, Mùa Thu 1945

Mùa thu năm 1945, miền Trung Việt Nam như một chiếc nồi đang sôi sục. Cái oi nồng của tháng Tám không chỉ đến từ nắng gió khắc nghiệt mà còn từ khí thế cách mạng đang dâng trào trong lòng mỗi người dân. Sau hơn 80 năm dưới ách đô hộ của thực dân Pháp và những ngày tháng đen tối dưới sự kiểm soát của phát xít Nhật, giờ đây, lịch sử đã mở ra một khe cửa hẹp. Trên toàn quốc, mệnh lệnh Tổng khởi nghĩa đã được phát ra từ Tân Trào, vọng về khắp non sông.

Quảng Nam, một tỉnh lỵ nằm bên bờ Thu Bồn lịch sử, với thủ phủ là Hội An - một đô thị cổ kính nhưng cũng là nơi tập trung bộ máy cai trị của địch, trở thành một điểm nóng. Từ những cơ sở cách mạng bí mật như nhà in, các xưởng rèn tự tạo vũ khí, cho đến những cánh đồng, bến sông, tất cả đều đang nín thở chờ đợi. Tinh thần của nhân dân Quảng Nam đã được tôi luyện qua các phong trào Cần Vương, Duy Tân, cho đến các cuộc đấu tranh của Đảng Cộng sản Đông Dương.

Chương Đầu Của Định Mệnh: Phút Giao Thời

Những ngày đầu tháng Tám, tin Nhật Bản đầu hàng Đồng minh đã lan truyền như điện xẹt, dù còn mơ hồ và bị chính quyền bù nhìn che giấu. Tuy nhiên, các cán bộ Việt Minh đã nắm được thời cơ "ngàn năm có một." Tỉnh ủy Quảng Nam đã khẩn trương họp bàn, nhận định tình hình: kẻ thù đang rệu rã, chính quyền phong kiến thân Nhật ở tỉnh lỵ và các huyện đang hoảng loạn tột độ.

Lực lượng vũ trang của ta lúc này còn rất sơ khai, chủ yếu là các đội Tự vệ chiến đấu, đội Công nhân chiến đấu và các đội Thanh niên Cứu quốc, trang bị thô sơ: mã tấu, giáo mác, súng kíp săn bắn, và chỉ một vài khẩu súng trường tịch thu được. Sự chênh lệch về vũ khí là rất lớn, nhưng ý chí cách mạng và sự đồng lòng của nhân dân lại là một thứ vũ khí vô song.

Kế hoạch được vạch ra: phải nhanh chóng kiểm soát các huyện lỵ trước, tạo thế bao vây và cô lập tỉnh lỵ Hội An, sau đó dồn lực tổng công kích vào trung tâm đầu não. Các huyện Điện Bàn, Duy Xuyên, Quế Sơn, Tam Kỳ... đồng loạt nổi dậy. Mệnh lệnh là phải dùng sức mạnh của quần chúng nhân dân để tạo thành áp lực áp đảo.

Sóng Thần Nổi Dậy: Cướp Chính Quyền Tại Các Huyện

Ngày 15 và 16 tháng 8, tin tức về sự nổi dậy thành công ở nhiều nơi đã dội về.

• Tại Điện Bàn: Đây là một trong những nơi có phong trào cách mạng mạnh nhất. Lực lượng Việt Minh đã tổ chức mít tinh lớn, biến cuộc biểu tình thành cuộc tuần hành vũ trang, nhanh chóng giải tán chính quyền địch, bắt giữ Tri huyện và thành lập Ủy ban nhân dân cách mạng lâm thời.

Những cuộc khởi nghĩa ở các huyện không chỉ giải phóng đất đai mà còn thu về một lượng lớn vũ khí, lương thực, và quan trọng nhất là tạo ra một làn sóng tâm lý thắng lợi, làm suy yếu tinh thần chống cự của địch tại tỉnh lỵ Hội An.

Khúc Vĩ Thanh Lịch Sử: Trận Chiến Cuối Cùng Ở Hội An

Tỉnh lỵ Hội An lúc này là mục tiêu cuối cùng, cũng là nơi địch tập trung lực lượng lớn nhất. Đứng đầu chính quyền bù nhìn là Tỉnh trưởng Trần Văn Lý, một quan lại cấp cao của triều đình phong kiến. Ông ta và bộ máy của mình vẫn cố gắng bám víu vào quyền lực đang tan chảy.

Tỉnh ủy Quảng Nam đã quyết định phát động Tổng khởi nghĩa tại Hội An vào sáng ngày 18 tháng 8 năm 1945.

Đêm 17 rạng sáng 18, hàng ngàn người dân từ các làng xã lân cận, được trang bị vũ khí thô sơ, mang theo cờ đỏ sao vàng, rầm rộ tiến về trung tâm Hội An. Tiếng hô khẩu hiệu, tiếng trống ếch, tiếng chiêng đồng vang dội, tạo nên một âm thanh cuộn trào, át đi mọi tiếng động khác trong phố cổ.

Cuộc Đấu Trí và Lòng Dũng Cảm

Lãnh đạo Tỉnh ủy nhận định rằng, một cuộc đổ máu lớn sẽ không cần thiết nếu biết tận dụng sức mạnh của quần chúng và đòn tâm lý. Lực lượng tự vệ và Thanh niên Cứu quốc đã nhanh chóng bao vây các công sở quan trọng: Tòa Công sứ, Tòa Tỉnh trưởng, bót Cảnh sát và khu vực đóng quân của Bảo an binh.

Đội Việt Minh đã cử phái đoàn vào thương lượng trực tiếp với Tỉnh trưởng Trần Văn Lý. Giữa lúc hàng vạn người dân đang vây quanh, Tỉnh trưởng Lý, người đã chứng kiến sự sụp đổ nhanh chóng của chính quyền mình ở khắp nơi, nhận ra tình thế đã không thể cứu vãn. Sự lựa chọn duy nhất của ông ta là chấp nhận đầu hàng vô điều kiện để tránh một cuộc tắm máu không cần thiết.

Vào khoảng 10 giờ sáng ngày 18 tháng 8 năm 1945, trong sự chứng kiến của hàng ngàn quần chúng nhân dân, Tỉnh trưởng Trần Văn Lý đã chính thức giao nộp ấn tín và hồ sơ cho đại diện của Việt Minh. Đây là một sự kiện mang tính biểu tượng vô cùng lớn: sự sụp đổ của một triều đại phong kiến kéo dài và sự kết thúc của chế độ thực dân.

Cờ Đỏ Sao Vàng Tung Bay

Ngay sau khi tiếp quản chính quyền, một cuộc mít tinh khổng lồ đã diễn ra tại sân vận động trung tâm. Lần đầu tiên, lá cờ đỏ sao vàng được kéo lên trong tiếng reo hò vang trời của nhân dân Quảng Nam.

Tại đây, Ủy ban Nhân dân Cách mạng lâm thời tỉnh Quảng Nam đã chính thức ra mắt. Lãnh đạo cách mạng đã tuyên bố xóa bỏ chính quyền cũ, thiết lập chính quyền mới của nhân dân, và kêu gọi toàn thể nhân dân đứng dưới ngọn cờ Việt Minh, bảo vệ thành quả cách mạng.

Quảng Nam trở thành một trong những tỉnh đầu tiên trong cả nước hoàn thành Tổng khởi nghĩa. Thắng lợi này không chỉ là sự tiếp quản một tỉnh lỵ, mà còn là kết quả của một quá trình đấu tranh bền bỉ, khéo léo kết hợp giữa đấu tranh vũ trang và đấu tranh chính trị, lấy sức mạnh của nhân dân làm gốc.

Cuộc Khởi nghĩa vũ trang tháng Tám năm 1945 tại tỉnh lỵ Quảng Nam là một trang sử vàng son. Nó không chỉ là sự kiện lịch sử của một địa phương mà còn là một phần không thể tách rời của cuộc Cách mạng Tháng Tám vĩ đại của dân tộc. Nó chứng minh cho tinh thần yêu nước quật cường, sự đoàn kết sắt đá dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương và Mặt trận Việt Minh.

Từ mùa thu lịch sử ấy, Hội An và Quảng Nam bước sang một kỷ nguyên mới, kỷ nguyên của độc lập, tự do. Máu lửa và lòng dũng cảm của thế hệ đi trước đã gieo mầm cho một "Bình minh Đỏ Lửa" rực rỡ, mở đường cho sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vào ngày 2 tháng 9 năm 1945. Những con người đã tham gia cuộc khởi nghĩa năm ấy, dù là cán bộ Việt Minh hay chỉ là một người dân tay không tấc sắt, đều là những người đã làm nên lịch sử.