CUỘC TỔNG TIẾN CÔNG VÀ NỔI DẬY XUÂN MẬU THÂN 1968 – NHỮNG NGÀY RUNG CHUYỂN MIỀN NAM

Cuối năm 1967, chiến tranh ở miền Nam Việt Nam ngày càng quyết liệt.

Quân Mỹ và quân đội Việt Nam Cộng hòa đang có lực lượng lớn, cùng ưu thế về máy bay, pháo binh, xe cơ giới và khả năng cơ động.

Nhiều thành phố và căn cứ quân sự được bảo vệ chặt chẽ.

Trong hoàn cảnh ấy, một kế hoạch lớn được chuẩn bị.

Mục tiêu là tạo ra một cuộc tiến công bất ngờ trên quy mô rộng vào thời điểm đối phương ít ngờ tới nhất: dịp Tết Nguyên đán.

Tết vốn là thời điểm đặc biệt.

Đường phố chuẩn bị đón năm mới.

Người dân mua sắm.

Những chuyến xe chở hàng Tết đi qua các tuyến đường.

Không khí chiến tranh có vẻ lắng xuống trong những ngày cuối năm.

Nhưng phía sau sự yên tĩnh ấy là một quá trình chuẩn bị chiến đấu rất lớn.

Các đơn vị cách mạng bí mật đưa lực lượng, vũ khí và đạn dược áp sát những thành phố, thị xã và căn cứ quân sự.

Nhiều chiến sĩ phải hành quân trong đêm.

Có người cải trang.

Có người vận chuyển vũ khí bằng những phương tiện dân sự.

Có những kho vũ khí được bí mật xây dựng ngay trong khu dân cư.

Tất cả nhằm tạo ra yếu tố bất ngờ.

Đại tướng Văn Tiến Dũng, trên cương vị Tổng Tham mưu trưởng, là một trong những cán bộ quân sự cấp cao tham gia chỉ đạo công tác chuẩn bị cho cuộc tiến công.

Tại chiến trường Nam Bộ, Thượng tướng Trần Văn Trà giữ vai trò quan trọng trong việc tổ chức và chỉ huy lực lượng.

Hàng vạn cán bộ, chiến sĩ ở nhiều chiến trường cũng âm thầm chuẩn bị cho thời khắc quyết định.

Những người lính biết rằng lần này họ sẽ phải tiến vào những nơi đối phương phòng thủ rất mạnh.

Họ cũng hiểu rằng có thể sẽ không trở về.

Nhưng mệnh lệnh đã được truyền xuống.

Các đơn vị sẵn sàng.

Đêm cuối năm Đinh Mùi dần trôi qua.

Sang ngày đầu năm Mậu Thân 1968.

Trong nhiều thành phố, người dân bắt đầu đón Tết.

Nhưng ở phía sau những căn nhà, trong những khu rừng và vùng ngoại vi, các đơn vị chiến đấu đã vào vị trí.

Rồi thời khắc tiến công đến.

Đêm 30 rạng sáng 31/1/1968, nhiều chiến trường đồng loạt nổ súng.

Một loạt thành phố, thị xã, căn cứ quân sự và cơ quan quan trọng bị tiến công.

Điều làm đối phương bất ngờ không chỉ là quy mô.

Đó là việc các cuộc tiến công diễn ra gần như đồng thời trên một phạm vi rất rộng.

Từ vùng giới tuyến đến đồng bằng Nam Bộ.

Từ Tây Nguyên đến Sài Gòn.

Từ các thành phố lớn đến nhiều thị xã, căn cứ quân sự.

Chiến tranh đột ngột xuất hiện ngay giữa những khu vực mà đối phương tưởng rằng mình kiểm soát được.

Tại Sài Gòn – Gia Định, các lực lượng cách mạng tìm cách đánh vào nhiều mục tiêu quan trọng.

Những trận đánh diễn ra gần các cơ quan đầu não, sân bay, căn cứ quân sự và các tuyến đường trọng yếu.

Một số đơn vị tiến vào khu vực trung tâm thành phố.

Tiếng súng vang lên giữa những con đường vốn đang đón Tết.

Có những chiến sĩ đã chiến đấu ngay giữa các khu phố.

Có người hy sinh chỉ cách mục tiêu vài trăm mét.

Có người bị thương nhưng vẫn tiếp tục chiến đấu.

Đối phương nhanh chóng tổ chức phản kích.

Máy bay xuất hiện.

Pháo binh khai hỏa.

Xe thiết giáp tiến vào các khu vực giao tranh.

Các lực lượng phòng thủ được tăng cường.

Cuộc chiến trong thành phố trở nên vô cùng ác liệt.

Tại Huế, tình hình còn kéo dài và dữ dội hơn.

Lực lượng cách mạng tiến vào thành phố trong những ngày đầu Tết.

Nhiều khu vực của Huế nằm dưới sự kiểm soát của lực lượng cách mạng trong một thời gian.

Sau đó, quân đội Mỹ và quân đội Việt Nam Cộng hòa tổ chức các cuộc phản công lớn.

Các trận đánh diễn ra trên đường phố, trong khu dân cư và quanh khu vực Thành Nội.

Những ngày Tết vốn là thời gian sum họp trở thành những ngày chiến tranh khốc liệt.

Người dân phải tìm nơi trú ẩn.

Nhiều khu phố bị tàn phá.

Những người lính hai bên chiến đấu từng con đường, từng căn nhà.

Cuộc chiến tại Huế kéo dài nhiều tuần trước khi lực lượng cách mạng rút khỏi thành phố.

Ở các chiến trường khác, các cuộc tiến công cũng diễn ra.

Tại Khe Sanh, chiến sự đặc biệt căng thẳng.

Các đơn vị Mỹ bị bao vây và phải đối phó với sức ép lớn trong nhiều tuần.

Tại các tỉnh miền Trung, Tây Nguyên và đồng bằng Nam Bộ, nhiều trận đánh đồng thời diễn ra.

Quy mô của cuộc Tổng tiến công khiến toàn bộ bộ máy quân sự của Mỹ và chính quyền Việt Nam Cộng hòa phải phản ứng trên nhiều hướng cùng lúc.

Nhưng cuộc tiến công cũng đặt lực lượng cách mạng vào một thử thách rất lớn.

Các đơn vị tiến vào thành phố phải chiến đấu trong môi trường hoàn toàn khác với chiến tranh rừng núi.

Đối phương có ưu thế về máy bay, pháo binh và xe thiết giáp.

Một khi yếu tố bất ngờ qua đi, các lực lượng tiến công phải đối mặt với những cuộc phản kích mạnh.

Nhiều đơn vị bị tổn thất nặng.

Nhiều chiến sĩ hy sinh.

Có những đơn vị không còn đủ quân số như khi bắt đầu.

Nhưng các cuộc tiến công vẫn tiếp tục trong những đợt sau.

Mậu Thân 1968 không phải chỉ là một trận đánh duy nhất.

Đó là một chuỗi các cuộc tiến công diễn ra trong nhiều tháng.

Đối với những người lính trực tiếp tham gia, đó là những ngày tháng mà họ gần như không có thời gian nghỉ.

Ban ngày chiến đấu.

Ban đêm di chuyển.

Thương binh được đưa ra phía sau.

Đạn dược được tìm cách bổ sung.

Những người còn sống tiếp tục chiến đấu thay cho những đồng đội đã hy sinh.

Trong những khu dân cư, nhiều người dân cũng phải chịu những tổn thất và mất mát rất lớn.

Chiến tranh đã đi sâu vào từng gia đình.

Tết Mậu Thân năm ấy vì vậy trở thành một ký ức đau thương đối với rất nhiều người.

Nhưng về mặt chiến lược và chính trị, cuộc Tổng tiến công đã tạo ra một tác động rất lớn.

Trước Mậu Thân, chính quyền Mỹ từng tuyên bố rằng lực lượng cách mạng đang suy yếu và chiến thắng của Mỹ đang đến gần.

Nhưng khi những cuộc tiến công đồng loạt diễn ra ngay tại các thành phố lớn, đặc biệt là Sài Gòn và Huế, nhận định ấy bị đặt trước một thử thách nghiêm trọng.

Hình ảnh chiến tranh xuất hiện dày đặc trên truyền hình và báo chí Mỹ.

Người dân Mỹ chứng kiến những trận đánh diễn ra ngay trong các đô thị.

Họ bắt đầu đặt câu hỏi về triển vọng của cuộc chiến.

Áp lực chính trị đối với chính quyền Tổng thống Lyndon B. Johnson tăng lên.

Ngày 31/3/1968, Tổng thống Johnson tuyên bố hạn chế ném bom miền Bắc và thông báo không tái tranh cử tổng thống.

Sau đó, Mỹ và Việt Nam Dân chủ Cộng hòa bắt đầu các cuộc tiếp xúc dẫn tới Hội nghị Paris.

Vì vậy, Mậu Thân 1968 trở thành một bước ngoặt quan trọng của cuộc chiến.

Nhưng lịch sử cũng cần nhìn nhận đầy đủ những tổn thất.

Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy đã gây tổn thất rất lớn cho lực lượng cách mạng.

Nhiều mục tiêu quân sự và chính trị không đạt được như dự kiến.

Khả năng hoạt động của nhiều đơn vị ở miền Nam bị ảnh hưởng nghiêm trọng sau các đợt tiến công.

Tuy nhiên, về phương diện chiến lược, cuộc tiến công đã làm thay đổi nhận thức của dư luận Mỹ và tác động mạnh đến chính sách của Hoa Kỳ đối với cuộc chiến.

Đối với những người trực tiếp tham gia, Mậu Thân không phải là những dòng chữ trong sách lịch sử.

Đó là tiếng súng giữa đêm giao thừa.

Là những con đường đầy khói.

Là những người đồng đội nằm lại.

Là những ngày không biết ngày mai mình còn sống hay không.

Có những người ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ.

Họ mang theo trong ba lô những vật dụng giản dị của người lính.

Một tấm ảnh gia đình.

Một lá thư.

Một chiếc khăn.

Có người chưa kịp nói lời từ biệt với cha mẹ.

Có người chưa kịp trở về với người mình yêu.

Những con người ấy đã trở thành một phần của ký ức Mậu Thân.

Năm 1968 đi qua.

Chiến tranh vẫn tiếp tục.

Những người sống sót lại trở về rừng, trở về căn cứ và tiếp tục chiến đấu.

Những người bị thương tiếp tục điều trị.

Những gia đình ở hậu phương tiếp tục chờ đợi.

Mậu Thân trở thành một dấu mốc không thể tách rời trong lịch sử cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Nó cho thấy chiến tranh không chỉ được quyết định bởi số lượng máy bay, xe tăng hay pháo binh.

Chiến tranh còn là cuộc đấu sức về ý chí, khả năng tổ chức, sức chịu đựng và tác động chính trị.

Đối với nước Mỹ, Mậu Thân tạo ra một cú sốc lớn về nhận thức.

Đối với lực lượng cách mạng Việt Nam, đó là một cuộc tiến công với tổn thất rất nặng nhưng có ảnh hưởng chiến lược sâu rộng.

Và đối với người dân miền Nam, đó là một trong những giai đoạn đau thương nhất của chiến tranh.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua.

Những thành phố từng chìm trong tiếng súng nay đã trở thành những đô thị đông đúc.

Những con đường từng có xe thiết giáp nay đầy xe cộ.

Những khu phố từng bị bom đạn tàn phá đã được xây dựng lại.

Nhưng ký ức về mùa xuân năm 1968 vẫn còn trong lịch sử.

Đó là ký ức về một cuộc Tổng tiến công có quy mô chưa từng có trước đó.

Là ký ức về những người lính đã bước vào trận chiến giữa những ngày Tết.

Và cũng là ký ức về những mất mát mà chiến tranh để lại cho cả hai phía và cho người dân.