CUỘC TRÒ CHUYỆN KHÔNG CÓ TRONG SÁCH GIÁO KHOA

Hôm đó, khi cả đoàn đến thăm bác Ngô Việt Hùng, em đứng hơi lùi về phía sau. Không phải vì em không quan tâm, mà vì em thường không giỏi nói chuyện với người lớn. Em chỉ định đứng nghe, rồi về. Nhưng không hiểu sao, buổi gặp hôm đó lại khiến em nhớ rất lâu.

“Các cháu ngồi xuống đi, đừng đứng,” bác nói, giọng trầm nhưng ấm.

Em và mấy bạn ngồi xuống chiếc ghế dài. Không khí lúc đầu hơi im lặng. Một bạn trong đoàn hỏi bác về thời gian tham gia cách mạng. Bác cười nhẹ rồi bắt đầu kể.

“Bác tham gia từ khi còn nhỏ lắm… tầm bằng tuổi tụi cháu bây giờ.”

Nghe đến đây, em giật mình. Em quay sang nhìn bạn bên cạnh, rồi lại nhìn bác. Em nghĩ chắc mình nghe nhầm. Nhưng không, bác nói tiếp, rất bình thường.

“Lúc đó chiến tranh mà, đâu có được lựa chọn nhiều…”

Em không nói gì, nhưng trong đầu bắt đầu xuất hiện rất nhiều câu hỏi. Em tự hỏi: nếu là mình, mình có dám không?

Một bạn khác hỏi: “Lúc đó bác có sợ không ạ?”

Bác không trả lời ngay. Bác nhìn ra phía trước một lúc rồi mới nói:
“Có chứ. Ai mà không sợ. Nhưng nếu ai cũng sợ thì ai làm?”

Câu trả lời đó rất đơn giản, nhưng em thấy nó khác với những câu trả lời trong sách. Nó không phải là kiểu “không sợ gì cả”, mà là “có sợ, nhưng vẫn làm”.

Sau đó bác kể về gia đình. Khi bác nói về những người thân đã hy sinh, không khí như chậm lại. Không ai nói gì. Em nhìn xuống đất, không dám nhìn lên.

Em nghĩ nếu là mình, chắc em sẽ rất đau lòng. Nhưng bác không khóc, không nói nhiều về cảm xúc. Bác chỉ kể.

Một lúc sau, em lấy hết can đảm hỏi:

“Vậy… điều gì khiến bác tiếp tục ạ?”

Bác nhìn em, hơi bất ngờ, rồi cười:

“Thì… vì không muốn những người đã mất là vô nghĩa.”

Câu trả lời đó khiến em im lặng. Em không biết nói gì thêm.

Khi bác kể về những ngày ở Rừng Sác, em tưởng tượng ra cảnh đó. Em hỏi:
“Có lúc nào bác muốn bỏ cuộc không?”

Bác lắc đầu:

“Không phải là không mệt. Nhưng nghĩ đến việc bỏ thì… không có.”

Cách bác trả lời rất lạ. Không phải kiểu nói cho hay, mà giống như đang nói thật.

Đến đoạn bác kể về lúc bị bắt, em không hỏi nữa. Em chỉ nghe. Có những lúc bác dừng lại, không nói tiếp ngay. Em nghĩ có lẽ đó là những phần không dễ nhớ lại.

Khi bác nói về ngày đất nước giải phóng, giọng bác khác hẳn. Nhẹ hơn, sáng hơn. Em nhận ra điều đó ngay.

Buổi nói chuyện kết thúc, tụi em đứng lên chào bác. Khi ra về, em đi chậm lại.

Bạn em hỏi: “Mày thấy sao?”

Em không trả lời ngay. Một lúc sau em mới nói:

Tối hôm đó, em nằm suy nghĩ. Em nghĩ về câu hỏi mình đã hỏi bác, và câu trả lời của bác.

“Không muốn những người đã mất là vô nghĩa.”

Em nghĩ câu đó không chỉ dành cho bác, mà còn dành cho tụi em.