Má Phạm Thị Khuyển sinh năm 1907, lớn lên và lập gia đình tại vùng quê nghèo Thiện Tân (thuộc huyện Vĩnh Cửu, tỉnh Đồng Nai),. Trong những năm đầu kháng chiến chống Pháp, gia đình má đã sớm trở thành một cơ sở mật vững chắc tại vùng tranh chấp ác liệt giữa ta và địch. Sau Cách mạng tháng Tám, người con trai Nguyễn Văn Thành dù mới 11 tuổi đã dũng cảm thoát ly vào chiến khu, rồi sau đó người chồng là ông Nguyễn Văn Phô (Hai Phô) cũng vào bưng biền để xây dựng căn cứ. Ở lại xóm Gò, một mình má tảo tần cấy cày nuôi mẹ chồng già yếu, đồng thời tích cực vận động phong trào và tiếp tế lương thực cho lực lượng kháng chiến.
Vào một buổi sáng, bọn lính Tây bất ngờ mở cuộc càn quét từ xóm Gò Trên xuống Gò Dưới. Má định trốn vào chiến khu nhưng chưa kịp lẩn tránh thì đã bị bọn chúng ập đến bắt giữ cùng nhiều bà con trong xóm, sau đó đưa về tập trung tại Miễu Bà Cô cách đó vài cây số. Lúc bấy giờ, bà con xung quanh thấy bọn lính lấy thước đo chân má liền rỉ tai nhau: "Nhỏ này, chắc nó bắt về làm vợ đó!". Nghe được những lời ấy, má liền thầm thề với lòng mình: "Sống chết nhờ trời, sống thì theo cách mạng, làm việc cho kháng chiến, chết thì thôi chứ nhất định không theo bọn cướp dân cướp nước".Thừa lúc bọn lính Tây đang mải mê ngồi trong miễu uống nước dừa, má đã mưu trí cất tiếng nói lớn để đánh lừa: “Tôi đi tiểu chớ không trốn đâu nghe bà con”. Vừa dứt lời, má liền vụt bỏ chạy, băng qua những cánh ruộng và lội thẳng xuống suối hướng về phía rừng sâu. Phát hiện ra sự việc, bọn địch lập tức nổ súng đuổi theo, một viên đạn tàn nhẫn đã bắn sượt qua bàn tay phải của má. Bất chấp máu chảy đầm đìa, người phụ nữ kiên cường ấy vẫn nghiến răng tiếp tục chạy thục mạng cho đến khi thoát được vào cánh rừng của ta và được anh em du kích cấp cứu kịp thời. Vết thương ngày ấy đã để lại một vết sẹo vĩnh viễn nơi khe ngón tay trỏ và ngón giữa, nhưng cũng từ giây phút sinh tử đó, má chính thức ở lại chiến khu Tân Tịch, cống hiến hết mình cho cách mạng cho tới ngày Hiệp định Genève được ký kết.
