Cuộc vượt ngục Khám Lớn

Nhà tù được xây dựng rất kiên cố. Bao quanh là những bức tường cao, trên cắm đầy mảnh chai sắc nhọn. Bốn góc đều có vọng gác, đèn pha và lính canh ngày đêm. Bên trong có hàng chục phòng giam tập thể cùng nhiều xà lim biệt lập dành cho những tù nhân bị xem là "nguy hiểm".

Thế nhưng, càng bị giam cầm, ý chí đấu tranh của những người cộng sản càng mạnh mẽ.

Trong các phòng giam, các đảng viên bí mật lập chi bộ, tổ chức học tập chính trị, động viên nhau giữ vững khí tiết. Những mảnh giấy nhỏ được chuyền tay, những tín hiệu gõ lên vách tường trở thành phương tiện liên lạc giữa các buồng giam. Mỗi người đều tin rằng dù bị xiềng xích, họ vẫn có thể tiếp tục chiến đấu.

Nhiều lần, tù nhân đã bí mật đào hầm, cưa song sắt hoặc lợi dụng lúc chuyển trại để tìm đường vượt ngục. Không phải cuộc vượt ngục nào cũng thành công. Có người bị phát hiện, bị tra tấn rất dã man, nhưng tuyệt nhiên không khai báo đồng đội.

Một cựu tù chính trị sau này kể lại rằng điều khiến họ sợ nhất không phải là roi vọt, mà là nếu để lộ bí mật của tổ chức. Vì vậy, dù phải chịu đói rét, cùm chân hay biệt giam, nhiều người vẫn kiên quyết giữ trọn lời thề với cách mạng.

Những người vượt ngục thành công nhanh chóng tìm về các căn cứ kháng chiến ở vùng U Minh, Cờ Đỏ, Ô Môn hay Long Mỹ để tiếp tục hoạt động. Có người sau này trở thành cán bộ lãnh đạo, có người tiếp tục chiến đấu cho đến ngày đất nước thống nhất.

Không chỉ là nơi giam giữ, Khám Lớn Cần Thơ còn là "trường học cách mạng". Trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhất, các chiến sĩ vẫn truyền cho nhau lý tưởng, kiến thức và niềm tin vào thắng lợi cuối cùng. Chính điều đó đã biến nhà tù của kẻ thù thành nơi tôi luyện ý chí của những người yêu nước.

Ngày 28/6/1996, Khám Lớn Cần Thơ được công nhận là Di tích lịch sử quốc gia. Ngày nay, những phòng giam, cùm sắt và hiện vật còn lưu giữ tại đây giúp thế hệ trẻ hiểu rõ hơn về sự hy sinh và lòng kiên trung của các thế hệ đi trước.